• ) Law report ↑

• ( Record of The Court ↑

• ) Sir Edward Coke ↑

• ) Sir Georg Burrow ↑

• ) General Council of Law Reporting ↑

• ) Weekly Law Report ↑

• ) All England Law Report ↑

• ) Queen’s Bench ↑

• ) Appeal Case for House of Lords ↑

• ( Chancery Court ↑

• ( Probate Divorse and Admiratty Division ↑

• ) علی خادم، عدالت در انگلستان، همان، صص ۸۵ ـ ۸۳٫ ↑

• ) سیّد حسین صفایی، درآمدی بر حقوق تطبیقی و دو نظام بزرگ حقوقی معاصر، تهران، نشر دادگستر، چاپ اول، زمستان ۷۶، ص۳۹٫ ↑

• ) Herdote ↑

• ) Ctesias ↑

• ) Xenophon ↑

• ) محمد حسین علی آبادی، تاریخ حقوق ایران قبل از اسلام؛ هخامنشیان و پارت­ها، جزوه درسی سال ۶ ـ ۱۳۴۵، صص ۲۲ ـ ۱٫ ↑

• ) همان، ص ۵۸٫ ↑

• ) همان، صص ۷ ـ ۶۴ و ۹۰ ـ ۸۱٫ ↑

• ) ژرژول ویکو، تاریخ فلسفه حقوق، ترجمه جواد واحدی، چاپخانه بانک بازرگانی ایران، سال ۱۳۳۶، ص ۴۳٫ ↑

• ) محمد حسین علی آبادی، تاریخ حقوق ایران قبل از اسلام؛ هخامنشیان و پارت­ها، همان، ص ۲۴٫ ↑

• )همان، ص ۵۸٫ ↑

• ) محمد حسین علی آبادی، تاریخ حقوق ایران قبل از اسلام؛ هخامنشیان و پارت­ها، همان، ص ۹۱٫ ↑

• ) علی محیی الدین علی القره داغی، مبداء الرضا فی العقود، المصدر السابق، صص ۹۱ ـ ۹۵٫ ↑

• ) حمورابی بعد از فتح سرزمین ماری و اشنونا توانست سرزمین­های تحت سلطه خود را از خلیج فارس تا آشور و از دامنه­های زاگرس تا اواسط فرات بگستراند. قانون حمورابی در زمستان سال ۱۹۰۲ـ ۱۹۰۱ توسط کاوش­گران فرانسوی در شهر شوش ایران به­شکل یک سنگ دیوریت سیاه رنگ دومتری کشف شد. تندیس حک شده بر بالای این لوح سنگی حاکی از این بود که شاه نشانه قدرت بوده و مقامش را از خداوند یعنی خدای خورشید که خدای عدالت نیز بوده دریافت می‌کرده است. در این زمینه رجوع کنید به حسین بادامچی، آغاز قانون­گذاری؛ تاریخ حقوق بین النهرین باستان، انتشارات طرح نو، چاپ اول، ۱۳۸۲٫ ↑

• ) علی محیی الدین علی القره داغی، مبداء الرضا فی العقود، المصدر السابق، صص ۷ ـ ۹۶٫ ↑

• ) حسین بادامچی، آغاز قانون­گذاری؛ تاریخ حقوق بین النهرین باستان، صص ۳ ـ ۱۶۲٫ ↑

• ) علی محیی الدین علی القره داغی، مبداء الرضا فی العقود، المصدر السابق، ص ۱۰۰٫ ↑

• ) علی بن بابویه، فقه الرضا، التحقیق للموسسه آل بیت (ع)، نشر الموتمرالعالمی الامام الرضا(ع)، الطبعه الاولی، مشهد المقدس، شوال ۱۴۰۶ ه. ق. ↑

• ) المرتضی علم االهدی، الانتصار، موسسه النشر الاسلامی، قم المشرفه، شوال المکرم ۱۴۱۵ ه. ق. ↑

• ) المرتضی علم الهدی، مسائل الناصریات، نشر رابطه الثقافه و العلاقات الاسلامیه، تهران، ۱۴۱۷ ه. ق. ↑

• ) ابن ادریس حلّی، سرائر، ج۲، الطبعه الثانیه، جامعه المدرسین، ۱۴۱۰ ه، قم، کتاب المتاجر و البیوع، صص ۲۳۰ الی ۲۵۲٫ محقق حلّی، شرائع الاسلام، ج۲، الطبعه الثانیه، انتشارات الاستقلال، ۱۴۰۹ ه، طهران، کتاب التجاره، صص ۲۶۲ الی ۳۲۹٫ علّامه حلّی، قواعد الاحکام، ج۲، الطبعه الاولی، موسسه النشر الاسلامی، ۱۴ ه. ق، قم، کتاب المتاجر، صص ۵ الی ۱۰۰٫ ابن فهد حلی، الرسائل العشر، الطبعه الاولی، مکتبه آیه الله العظمی المرعشی النجفی العامه، ۱۴۰۹ ه. ق، قم، باب التجاره، صص ۳۶۹ الی ۳۷۴٫ محقق کَرَکی، جامع المقاصد، ج۴، الطبعه الاولی، موسسه آل بیت (ع)، ۱۴۰۸ ه. ق، قم، کتاب المتاجر، صص ۴۵۵ الی ۴۵۶٫ شیخ بهایی، جامع عباسی، موسسه انتشارات فراهانی، بی­تا، طهران، باب نهم از کتاب جامع عباسی صص ۱۹۸ الی ۲۲۶٫ محقق بحرانی، حدائق الناظره، ج۱۸، ۱۹ و ۲۰، جماعه المدرسین، بی­تا، قم. محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج۲۲، ۲۳ و ۲۴ الطبعه الثانی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۶۵ ه. ش. ابوالقاسم الخوئی، مصباح الفقاهه، ج۱، ۲،۳، ۴ و ۵، الطبعه الاولی، مکتبه الداوری، بی­تا، قم. ↑

• ) سعید محسنی، اشتباه در شخص طرف قرارداد با مطالعه تطبیقی در فقه اسلامی، حقوق ایران و فرانسه، همان، ص ۱۴٫ ↑

• ) ماده ۱۹۹ «رضای حاصل در نتیجه اشتباه یا اکراه موجب نفوذ معامله نیست».

ماده ۲۰۰ «اشتباه وقتی موجب عدم نفوذ معامله است که مربوط به خود موضوع معامله باشد».
ماده ۲۰۱ «اشتباه در شخص طرف به صحت معامله خللی وارد نمی‌آورد مگر در مواردی که شخصیت طرف علت عمده عقد بوده ‌باشد».
ماده ۳۰۱ «کسی که عمداً یا اشتباهاً چیزی را که مستحق نبوده‌ است دریافت کند ملزم است آن­را به مالک تسلیم کند».
ماده ۳۰۲ «اگر کسی که اشتباهاً خود را مدیون می‌دانسته آن­را تأدیه کند حق دارد از کسی که آن­را بدون حق اخذ کرده ‌است استرداد نماید».
ماده ۷۶۲ «اگر در مصالحه و یا در مورد صلح اشتباهی واقع شده‌ باشد صلح باطل است».
ماده ۱۱۶۵ «طفل متولد از نزدیکی به­شبهه فقط ملحق به طرفی می‌شود که در اشتباه بوده و درصورتی­که هر دو در اشتباه بوده‌اند ملحق به هر دو خواهد‌ بود».
ماده ۱۲۷۷ «انکار بعد اقرار مسموع نیست لیکن اگر مقر ادعا کند که اقرار او فاسد یا مبنی بر اشتباه یا غلط بوده شنیده می‌شود و هم­چنین است درصورتی­که برای اقرار خود عذری ذکر کند که قابل قبول باشد مثل این­که بگوید اقرار به گرفتن وجه در مقابل سند یا حواله بوده که وصول نشده لیکن دعاوی مذکور مادامی که اثبات نشده مضر به اقرار نیست». ↑

• ) محمد جعفر جعفری لنگرودی، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج۱، چاپ اول، کتابخانه گنج دانش، ۱۳۷۸، ص ۳۹۴٫ ↑

• ) Linguistic Argument (Text Ualisn) ↑

• ) Systemic Arguments ↑

• ) Telelogical/ Evaluative Arguments ↑

• ) Transcategorical Arguments ↑

- نشانه های منفی^[12]: شامل کمبودهایی در شخصیت است و عبارتند از واکنش های سطحی، از دست دادن اراده، گریختن از اجتماع، عدم بروز عواطف^[13] و عدم لذت^[14] از زندگی می باشد.
- اختلالات شناختی^[15]: شامل اختلال در توجه، حافظه، تمرکز، یادگیری و حل مساله می باشد. اختلالات شناختی دارای تاثیری منفی بر روی عملکرد های روزانه فرد می باشد (Palmer et al., 1997, Goldberg et al., 1995).
1-1-3-سبب شناسی^[16] اسکیزوفرنی
بیماری اسکیزوفرنی یک بیماری چند عاملی^[17] است و نتیجه بر هم کنش فاکتورهای ژنتیکی و محیطی است.
1-1-3-1- عوامل ژنتیکی
در برخی و شاید در تمامی انواع اسکیزوفرنی عوامل ژنتیک دخالت دارند و بخش اعظم استعداد ابتلا به اسکیزوفرنی مربوط به عوامل ژنتیکی است که اثرات افزایشی دارند. احتمال ابتلا به اسکیزوفرنی با میزان قرابت خونی بستگان مبتلا (درجه اول یا درجه دوم) همبستگی دارد. در دوقلوهای یک تخمکی که زمینه ژنتیکی یکسانی دارند میزان همگامی در مورد اسکیزوفرنی حدود 50 درصد است که این میزان چهار یا پنج برابر همگامی دو قلوهای دو تخمکی یا میزان بروز در سایر بستگان درجه اول (خواهر و برادرها، والدین یا فرزندان) است. افت بارز بروز اسکیزوفرنی دربستگان درجه دوم و سوم بیماران نسبت به بستگان درجه اول نیز نقش عوامل ژنتیک را نشان می دهد. با این همه داده های مربوط به دوقلوهای یکسان به طور واضح نشان می دهند افرادی که زمینه ژنتیکی ابتلا به اسکیزوفرنی را دارند الزاماً به این بیماری دچار
نمی شوند و برای بروز این بیماری در افراد دخالت عوامل دیگر (مانند عوامل محیطی) ضروری است (کاپلان، 1378). داده های قدرتمندی وجود دارند که نشان می دهند سن پدر همبستگی مستقیمی با بروز اسکیزوفرنی دارد. مطالعات انجام شده بر روی آن دسته از بیماران اسکیزوفرنی که سابقه بیماری در بستگان پدری یا مادری آنها وجود نداشته است نشان داد افرادی که در زمان تولد سن پدرشان 60 سال یا بالاتر بوده استعداد ابتلا به این اختلال را پیدا می کنند Malaspina et al., 2001),(Zammit et al., 2003. احتمالاً تولید اسپرم در مردان مسن بیش از مردان جوان در معرض آسیب اپی ژنتیک قرار دارد (Malaspina et al., 2002).

مدل های انتقال ژنتیکی اسکیزوفرنی معلوم نیست اما به نظر می رسد چندین ژن در استعداد ابتلا به اسکیزوفرنی نقش دارند. مطالعات ژنتیکی پیوستگی و ارتباط شواهد قوی به نفع 9 مکان پیوستگی ارائه کرده اند:1q، 5q، 6p، 6q، 8p، 10p، 13q، 15q،22q
Straub et al., 2001, Levinson et al., 2003),Badner and Gershon.2002).
تحلیل بیشتر این مکان های کروموزومی به شناسایی ژن های اختصاصی احتمالی منجر شده است و بهترین ژن های احتمالی مطرح عبارتند از:

• • نورگولین1 (NRG1,8p21-p12)

• • دیسبیندین (DNTBP1,6p22.3)

• • ژن RGS4(1q21-22)

• • رسپتور D3دوپامین (DRD3,11q22-23)

• • رسپتور 2a سروتونین (5HT2a,13q14-q21)

• • ژن های کتکول-o-متیل ترنسفراز (COMT) و پرولین دهیدروژناز (PRODH2) (22q11)

• • ژن هایDISC2 , DISC1 (Disrupted-in-Schizophrenia) (1q) (کاپلان، 1378).

1-1-3-2- عوامل بیوشیمیایی
1- فرضیه دوپامینی. ساده ترین شکل فرضیه دوپامینی - اسکیزوفرنی این است که اسکیزوفرنی نتیجه فعالیت بسیار زیاد دوپامینرژیک است.
2- سروتونین. طبق فرضیات موجود، فزونی سروتونین یکی از علل علایم مثبت و منفی اسکیزوفرنی است.
3- گابا. انتقال دهنده عصبی گابا یک اسید آمینه مهاری است و در پاتوفیزیولوژی اسکیزوفرنی دخالت دارد.
4- نوروپپتیدها.
5- گلوتامات.
6- استیل کولین ونیکوتین.
7- نوراپی نفرین.
1-1-3-3- عوامل محیطی
1-سن و جنس. شیوع اسکیزوفرنی در مردان و زنان مساوی است ولی شروع و سیر بیماری در دو جنس تفاوت دارد. اسکیزوفرنی در مردها زودتر از زن ها شروع می شود. شایع ترین سن شروع در مردها 25-10 و در زنان 35-25 سالگی است. شروع اسکیزوفرنی قبل از ده سالگی یا بعد از شصت سالگی بی نهایت نادر است. برخی مطالعات نشان داده است که مردان بیشتر از زنان ممکن است دچار علایم منفی شوند و زن ها بیشتر از مردان ممکن است قبل از شروع بیماری کارکرد اجتماعی بهتری داشته باشند. در کل فرجام بیماران مونث بهتر از بیماران مذکر است ( Rasanen et al., 2000,Jablensky et al., 1992 , کاپلان,1378(.
2- مشکلات مربوط به زایمان^[18](Cannon et al., 2002).
3- فصل تولد^[19]. افرادی که دچار اسکیزوفرنی می شوند، بیشتر در اوایل زمستان و اوایل بهار متولد شده اند. برای توضیح این مشاهده، فرضیه های گوناگونی را ارائه کرده اند. از جمله این فرضیه که نوعی عوامل خطرساز مختص این فصل ها نظیر ویروس یا تغییر فصلی برنامه غذایی وجود دارد. فرضیه دیگر این است که افرادی که استعداد ابتلا به اسکیزوفرنی را دارند از برتری زیستی بیشتری برای بقا در برابر صدمات مختص این فصل ها برخوردارند (1378، کاپلان، Torrey et al., 1997, Tochigi et al., 2004).
4- مهاجرت^[20]. شیوع بیشتر اسکیزوفرنی در میان تازه مهاجران دیده شده است و این یافته به معنای آن است که تغییر ناگهانی فرهنگی به شکل یک عامل فشار در ایجاد اسکیزوفرنی دخالت دارد (1378، کاپلان، Hutchinson and Haasen, 2004).
5- سوء مصرف مواد. سوء مصرف مواد در اسکیزوفرنی شایع است. سوء مصرف مواد (به جز توتون) با کارکرد ضعیف تر بیمار همراه است. شیوع مصرف الکل در طول عمر بیماران دچار اسکیزوفرنی 40 درصد گزارش شده است. سوء مصرف الکل خطر بستری شدن را افزایش داده و در برخی بیماران ممکن است سبب افزایش علایم روانپریشی (سایکوتیک)^[21] شود. توجه خاصی به ارتباط مصرف حشیش^[22] و اسکیزوفرنی جلب شده است (کاپلان، 1378) مصرف زیاد حشیش (بیش از 50 دفعه) خطر بروز اسکیزوفرنی را در مقایسه با کسانی که مصرف نمی کنند شش برابر افزایش می دهد (Arseneault et al., 2004).
6- تراکم جمعیت. در شهرهایی که بیش از یک ملیون نفر سکنه دارند بین شیوع اسکیزوفرنی و تراکم جمعیت منطقه، همبستگی دیده شده است. میزان بروز اسکیزوفرنی در فرزندان والدینی که یک یا هر دوی آنها مبتلا به اسکیزوفرنی هستند، در جوامع شهری دو برابر جوامع روستایی است. مشاهدات مذکور همه حاکی از آن است که فشارهای اجتماعی محیط های شهری می تواند بر وقوع اسکیزوفرنی در کسانی که در معرض خطرند اثر بگذارد (Pedersen and Mortensen, 2001).
1-1-3-4- آسیب شناسی عصبی
پژوهشگران در انتهای قرن بیستم در کشف مبنای احتمالی آسیب شناسی عصبی اسکیزوفرنی به جهش های چشم گیری نائل شدند. این مبنا در درجه اول در دستگاه لیمبیک^[23] و عقده های قاعده ای قرار دارد و شامل نابهنجاری هایی از نظر آسیب شناسی عصبی یا شیمی عصبی در قشر مخ، تالاموس و ساقه مغز است.
کاهش حجم مغز که در بیماران اسکیزوفرنی به فراوانی گزارش شده است، ظاهراً نتیجه کاهش تراکم آکسون ها، دندریت ها و سیناپس ها است که واسطه انجام کارکردهای ارتباطی و تداعی ها در مغزند.
تراکم سیناپسی در یک سالگی از هر زمان دیگری بیشتر است، سپس تقلیل می یابد و در اوایل نوجوانی به حد بزرگسالی می رسد. مشاهده شده است که بیماران اغلب در نوجوانی دچار علائم اسکیزوفرنی می شوند. بر طبق نظریه ای که تا حدودی مبتنی بر این مشاهده است، اسکیزوفرنی در نتیجه هرس شدن مفرط سیناپس ها در این مرحله از رشد پیدا می شود (کاپلان، 1378).
1-1-4- انواع اسکیزوفرنیا
1-نوع بدگمان (پارانوئید)^[24]. اشتغال خاطر به یک یا چند هذیان یا داشتن توهم های مکرر شنوایی مشخصه این نوع اسکیزوفرنی است. به طور سنتی این نوع اسکیزوفرنی عمدتاً با هذیان های گزند یا خود بزرگ بینی مشخص می شود.
2-نوع نابسامان^[25]. مشخصه های این نوع اسکیزوفرنی که سابقاً کودک روانی (هبفرنی) خوانده می شد عبارت است از پسرفت آشکار به رفتارهای بدوی، مهارگسیخته و سازمان نیافته است. شروع این نوع از اسکیزوفرنیا معمولاً زود یعنی قبل از بیست و پنج سالگی است.
3- نوع کاتاتونیک^[26]. این نوع اسکیزوفرن چندین دهه پیش شایع بود و امروزه در اروپا و آمریکا شمالی نادر است. خصیصه اصلی این نوع اسکیزوفرنی شامل آشفتگی واضح در کارکرد حرکتی است که ممکن است شامل بهت، منفی کاری، سفتی عضلات، بر آشفتگی یا اتخاذ وضعیت های خاص بدنی است.
4-نوع نامتمایز^[27]. غالباً بیمارانی را که به وضوح مبتلا به اسکیزوفرنی اند نمی شود به راحتی در یکی از انواع ذکر شده گنجاند. این بیماران را تحت عنوان مبتلایان به اسکیزوفرنی از نوع نامتمایز دسته بندی می کنند.
5- نوع باقی مانده^[28]. وجود مداوم شواهد اختلالی از نوع اسکیزوفرنی، در غیاب مجموعه کامل علایم مرحله فعال یا علایمی که برای تشخیص نوع دیگری از اسکیزوفرنی کافی باشد، مشخصه نوع باقی مانده است (کاپلان، 1378).
1-1-5- درمان اسکیزوفرنیا
اگرچه داروهای ضد روانپریشی^[29] تکیه گاه اصلی درمان اسکیزوفرنی به شمار می روند، در پژوهش ها معلوم شده که مداخله های روانی- اجتماعی، از جمله روان درمانی می توانند بهبود بالینی را تقویت کنند. پیچیدگی اسکیزوفرنی سبب می شود هیچ رویکرد درمانی به تنهایی برای مقابله با این اختلال چند وجهی کفایت نکند. برای اکثر بیماران مبتلاء به اسکیزوفرنی، کاربرد ترکیبی از ضد روان پریشی ها و درمان های روانی- اجتماعی، سودمندتر از کاربرد هریک از این درمان ها به تنهایی خواهد بود (Bustillo et al., 2001).

در وضعیت ایستاده طبیعی و از نمای پشت، سر باید به شکل متعادل قرار گیرد به گونه ای که خط کشش ثقل از مرکز استخوان پس سری و از روی ستون مهره ای ناحیه گردن بگذرد (دانشمندی، ۱۳۸۶). هرگاه به سبب یک یا ترکیبی از عوامل، سر و گردن به یک طرف خمیدگی یا چرخش داشته باشد به گونه ­ای که خط کش بر مرکز استخوان پس سری منطبق نباشد، این عارضه کج گردنی است. این تغییر شکل با چرخش و کج شدن سر به طور مشخص همراه است که چنانچه درمان نشود اختلال در وسعت میدان دید و چرخش چشم­ها را به همراه خواهد داشت. علل بروز این بیماری به خوبی معلوم نیست بعضی­ها معتدند که گردن جنین در رحم مادر در وضعیت نامناسب قرار می­گیرد. گروه دیگری ضربه­های هنگام زایمان و کشیده شدن را علت این ناهنجاری می­دانند. در واقع به علت کوتاهی عضله چناغی ـ چنبری ـ پستانی این عارضه ایجاد می­ شود. این اختلال ممکن است مادرزادی، اکتسابی، حاد، موقت و یا مزمن باشد و نگهداری سر در وضعیت نامناسب به مدت طولانی و یا داشتن عادات نامناسب وضعیت یا ضعف شنوایی و بینایی باعث می­ شود که فرد سر و گردن خود را بطور ثابت و به مدت طولانی کج کند و در وضعیت نامناسب قرار دهد. این عارضه در صورتی که درمان نشود به تدریج باعث انحراف جانبی ستون مهره­ای در قسمت پایین گردن و بالای پشت می­گردد. کشش و تقویت عضله چناغی ـ چنبری ـ پستانی کمک به درمان این اختلال می­نماید (شکل ۲ـ۴) .
شکل ۴٫۲٫ انحراف جانبی سر
شانه نابرابر^[۲۲]
شانه نابرابر یا افتادگی شانه وضعیتی است که در آن شانه­ها در راستای یک خط افقی قرار نگرفته­اند در واقع در شرایط طبیعی هر دو شانه باید نسبت به این خط فاصله یکسان داشته باشند. یکسان نبودن فاصله شانه­ها با خط افقی مرجع در یک طرف شانه را عارضه شانه نابرابر می­نامند که از علایم آن بالاتر بودن استخوان کتف یک سمت نسبت به سمت دیگر است. از علل بروز این ناهنجاری می توان به مواردی چون نشستن و خوابیدن غلط و کار بیشتر با یک طرف بدن مخصوصاً دانش آموزان به دلیل حمل کیف، عدم تعادل در عضلات نگهدارنده کمر بند شانه و عضلات نردبانی قدامی و میانی گردن، غیر استاندارد بودن میز و نیمکت و خم شدن بیشتر به یک سمت هنگام نوشتن اشاره نمود (دانشمندی، ۱۳۸۶). بطور کلی برای درمان این عارضه تمرینات را می توان به دو دسته تمرینات کششی و قدرتی تقسیم بندی کرد. کاربرد تمرینات کششی برای آن دسته از عضلات و با طرف از بدن می باشد که در اثر ضعف دچار کوتاهی شده ­اند. کاربرد تمرینات قدرتی برای آن دسته از عضلات یا طرفی از بدن می­باشد که در اثر ضعف دچار کشیدگی بیش از حد شده ­اند (دانشمندی، ۱۳۸۶) (شکل ۵٫۲).

شکل ۵٫۲٫ شانه نابرابر
انحراف گردن به جلو (لوردوز گردنی)^[۲۳]
گردن انسان شامل ۷ مهره است که بعد از کمر شایع ترین مفاصل مستعد آرتروز، سائیدگی و کاهش فاصله و فتق دیسک است. بطور طبیعی ستون فقرات از ناحیه گردن کمی به جلو تحدب دارد که در این وضعیت سر جلوتر از مرکز ثقل قرار می­گیرد و فشار زیادی روی مفاصل فکی ـ گیجگاهی و مفاصل گردن و عضلات پشت گردن وارد می­ شود در این حالت در سر افزایش وزنی در حدود ۲ برابر حالت طبیعی دیده می­ شود. این عارضه موجب افزایش گودی گردن، کاهش فضای سوراخهای بین مهره ای، احتمال گیر افتادن اعصاب و فشار روی ریشه ­های عصبی می­ شود. از علل ایجاد این عارضه می­توان عادات غیر صحیح در نشستن بویژه در هنگام مطالعه، ایستادن، راه رفتن و ورزش، ضعف بینایی بویژه در افراد نزدیک بین و بکار گیری بالش­های با ارتفاع زیاد در هنگام خوابیدن اشاره نمود. نشانه­ های این عارضه به جلو رفتن سر و بالا آمدن چانه، افزایش فشار بر روی مفاصل گردن در ناحیه پشت و خستگی در عضلات ناحیه پشت گردن و پشت سر می­باشد. مهمترین اقدام در زمینه اصلاح عارضه، حذف عادات غلط و اتخاذ وضعیت صحیح در نشستن، راه رفتن، ایستادن و خوابیدن است. سپس انجام دادن تمرین­های مؤثر در حفظ راستای طبیعی ستون فقرات گردنی و پشتی و حفظ دامنه حرکتی سر و گردن در تمامی جهت­ها (شکل ۶٫۲).
شکل ۶٫۲٫ انحراف گردن به جلو
انحراف جانبی ستون مهره ها^[۲۴]
تمایل و انحنای ستون مهره ها به یکی از طرفین چپ و راست بدن، کج پشتی یا اسکولیوز نامیده می­ شود. در این ناهنجاری ستون مهره ها با تحمل یک انحنا به سوی پهلوی دیگر تغییر شکل پیدا می­ کند. در واقع زواید شوکی مهره­ها به سمت تقعر و بدنه مهره­ها به سمت تحدب چرخش می­یابد. این وضعیت همیشه غیرطبیعی محسوب می­ شود (دانشمندی، ۱۳۸۶).
بیماری اسکولیوز دارای انواع مختلف است که به قرار زیر تقسیم می­ شود:
الف) اسکولیوز برگشت پذیر با وضعیتی عملکردی که متحرک و غیر ساختمانی نیز خوانده می ­شود که با نقص عضو همراه نیست و با خم شدن به جلو و یا دراز کشیدن اصلاح می­ شود از نطر مک ری (۱۹۹۵) هرگاه مهره­ها طبیعی باشند، ایجاد اختلال می ­تواند به صورت جبرانی و در اثر خمیدگی لگن در اثر کوتاهی پاها باشد. این عارضه ممکن است در اثر اسپاسم محافظتی یک طرفه عضلات و خصوصاً به همراه پرولاپس دیسک بین مهره­ای به صورت سیاتیک باشد.
ب) اسکولیوز برگشت ناپذیر که اسکولیوز ثابت یا ساختمانی نیز خوانده می شود، با نقص عضو همراه است.
دانشمندی و همکاران (۱۳۸۴) در بررسیهای رادیولوژیکی از افرادیکه دچار کج پشتی بودند مشخص کردند که دو سوم از کج پشتی­ها از نوع وضعیتی بوده و یک چهارم از نوع نامشخص و ده درصد باقیمانده بطور مساوی به اشکال مادرزادی و فلجی تقسیم شده ­اند. برخی منابع، کج پشتی با علت ناشناخته را شایع­ترین نوع کج پشتی دانسته ­اند. که شامل ۷۵ ـ۸۵ درصد از مبتلایان می­ شود. از عوارض ناشی از کج پشتی می­توان به مواردی چون درد، اختلال در عملکرد دستگاه قلبی و تنفسی، اختلالات عصبی، اختلال در راه رفتن، کاهش تحرک ستون فقرات اشاره نمود. روش­های مختلفی برای اصلاح و درمان کج پشتی وجود دارد که به کارگیری آن­ها به نوع و شدت آن عارضه بستگی دارد (شکل۷٫۲) (نوری نژاد، ۱۳۸۷).
شکل ۷٫۲٫ انحراف جانبی ستون مهره­ها
پوسچر پشت تابدار (شکم افتاده)^[۲۵]
این نوع ناهنجاری به پوسچر افراد تنبل^[۲۶] معروف است و در افراد نوجوان و بلند قد و مخصوصاً دختران نوجوان شایع­تر است. در این پوسچر عضلات شکم شل شده ودراز می­شوند. سر اغلب تمایل به کج شدن به طرفین دارد و دست­ها نسبت به حالت طبیعی، جلوتر از بدن هستند. علت نامگذاری پوسچر تنبل یا شکم افتاده این است که افراد دارای این ناهنجاری اغلب با کوچکترین تلاش پوسچر طبیعی پیدا می­ کنند اما به این حالت عادت پیدا کرده ­اند. برای شناسایی این پوسچر در افراد آن­ها را باید پشت صفحه شطرنجی قرار دارد و حدوداً بعد از سه دقیقه افراد، پوسچر تابدار به خود می­گیرند. در این­ حالت شکل عضلات شکم دچار ضعف می­شوند و باید تحت یک برنامه­ی آمادگی بدنی تحت تمرین قرار گیرند تا پوسچر طبیعی به دست آید. این حالت تنها پوسچری است که خم کننده­ های ران در آن دچار ضعف می­شوند که باید تقویت شوند. در حالیکه در دیگر ناهنجاری­ها اکثراً خم کننده­ های ران کوتاه می­شوند. مشکلات ناشی از این ناهنجاری عبارتند از: ترجیح یک پا برای ایستادن، ضعف عضلات خم کننده ران، کوتاهی عضلات همسترینیگ، ضعف عضلات شکم (مخصوصاً مایل شکمی) و کج شدن سر، راه درمانی این عارضه تقویت عضلات شکم، تقویت خم کننده­ های ران، کنش عضلات همسترینگ و به دست آوردن دوباره­ی راستای گردن است (شکل ۸٫۲).
شکل ۸٫۲٫ پشت تابدار
پشت گرد^[۲۷]
به افزایش بیش از حد طبیعی قوس ناحیه پشتی یعنی ۱۵ تا ۲۰ درجه پشت گرد گفته می­ شود. یکی از ناهنجاریهای که برای تنه و ستون مهره ها رخ می دهد تمایل قسمت فوقانی ستون مهره ها به سمت جلو در نتیجه افزایش برآمدگی و قوس ستون مهره­های پشتی (سینه ای) می باشد. ناهنجاری پشت گرد یکی از شایع ترین ضعف­هاست که در آن بازوها و شانه­ها به وسیله انقباض مداوم عضلات بین دنده ای و سینه ای کوچک و بزرگ، جلو کشیده می شوند. در حالیکه عضلات ذوزنقه ای و متوازی الاضلاع و گوشه­ای برای فراهم کردن حرکت کتف به طرف جلو شل می­شوند؛ این عمل باعث می­ شود عضلات قدامی تنه کوتاه شده و عضلات خلفی تنه کشیده و دراز شوند. از علائم دیگر پشت گردی می­توان به این موراد اشاره نمود: برجسته شدن استخوان کتف، کاهش گنجایش قفسه سینه به علت جمع شدن عضلات بخش قدامی قفسه سینه، افتادن شانه ها به جلو و نزدیک شدن چانه به سینه، از بین رفتن گودی واقع در گردن و پشت کمرۀ شل شدن و کش آمدن عضلات قدامی ران. از علل پشت گردی می­توان مواردی چون قرار دادن تنه در وضعیت بد، ضعف عضلانی و پشت گرد جبرانی را ذکر نمود (شکل۹٫۲).
۹٫۲٫ پشت گرد
انحرافات جانبی لگن
بررسی طبیعی لگن به گونه ای است که اگر خار خاصره­ای قدامی و خار خاصره­ای خلفی فوقانی را در نظر بگیریم این دو نقطه باید بوسیله یک خط افقی به یکدیگر متصل شوند. از طرفی خار خاصره­ای قدامی فوقانی و ارتفاع عانه نیز توسط یک خط عمودی متصل می­گردند. فاصله یکسان در دو طرف موجب می­ شود تا گشتاور ایجاد شده در هر سمت برابر و در جهت خلاف یکدیگر باشد. همچنین به دلیل اینکه نیروی وزن بطور یکسان روی هر دو مفصل ران تقسیم می­ شود، فاصله آن ها از نقطه یا محور گشتاور به یک اندازه است (دانشمندی، ۱۳۸۶). هرگونه تغییر در زاویه طبیعی خاجی کمری می ­تواند موجب بروز نوع خاصی از ناهنجاری در بالاتنه فوقانی شود. علل و علائم این ناهنجاری به این صورت می­باشد: فرد ممکن است از درد، سفتی، محدودیت حرکات مفصل، لنگیدن وبالاخره تغییر شکل مفصل شکایت داشته باشد. کوتاهی یکی از دو اندام تحتانی می ­تواند دلیل انحراف جانبی لگن باشد. ضعف عضلات و یا عادات غلط در ایستادن نیز موجب انحراف جانبی لگن می­ شود. برای حرکات اصلاحی و درمانی این عارضه آموزش وضعیت صحیح لگن به فرد به منظور حذف عادات غلط و جایگزین نمودن وضعیت بدنی صحیح بویژه هنگام ایستادن­های طولانی، تقویت دورکننده­های ران در طرفی که لگن بالاست و کشش و ازدیاد انعطاف پذیری در دور کنده­های طرف مقابل و تمرینات عمومی ضروری می­باشد (شکل۱۰٫۲).
شکل ۱۰٫۲٫ وضعیت طبیعی و غیر طبیعی لگن خاصره از نمای پشت
قوس کمر^[۲۸]
راستای طبیعی مهره­ها در ناحیه کمری با قوس همراه است. افزایش بیش از حد قوس کمر را «کمرگود» یا «لوردوز کمر» می­گویند. این عارضه با انحنای مهره­های کمری به سمت جلو و برآمدگی شکم در ناحیه کمر مشخص می­ شود. در عارضه لوردوز، چرخش قدامی لگن افزایش یافته و کفل­ها به پشت برجسته می­شوند. به عبارت دیگر چرخش رو به پایین لگن به تشدید قوس کمری و چرخش رو به بالا و عقب لگن به کاهش قوس کمر منجر می­ شود. قوس این ناحیه تقریباً از مهره آخر پشتی شروع شده و به سمت جلو می ­آید. بطوریکه زاویه آن در حالت طبیعی ۳۰ درجه است. میزان قوس کمر به طور طبیعی باید بین ۴۰ تا۶۰ درجه باشد. از علل بروز این ناهنجاری به این موارد اشاره می­کنیم: ضعف عضلات شکم، جابجایی مهره­ها به سمت جلو، زایمان­های مکرر، استفاده از کفش­های پاشنه بلند، کوتاهی عضلات خم کننده ران و عضلات بازکننده ستون مهره­ها در ناحیه کمری، از علایم و نشانه­ های لوردوز کمری، فرو رفتگی شدید و قوس کمری در هنگام ایستادن، شکایت از درد خستگی مزمن کمر، تمایل عضلات شکم به سمت جلو و متمایل شدن بالاتنه به سمت عقب می­باشند.
برای بررسی و ارزیابی می­توان از رادیوگرافی، خط شاقولی و صفحه ی شطرنجی استفاده نمود. جهت پیشگیری، آشنا ساختن فرد با شرایط مطلوب بدنی و اصول صحیح حرکت همچنین عادات غلط و اصلاح شرایط زیستی از مواردی است که رعایت آنها در جلوگیری از عارضه کمر گود مؤثر است. طرز صحیح خوابیدن داشتن بالش با ارتفاع مناسب زیر سر و حمایت کننده­ کوچکی در ناحیه کمری، همچنین خوابیدن به پهلو با یک پای خمیده از موارد پیشگیرانه است. برای درمان این عارضه باید به کشش و انعطاف در بخش تحتانی عضلات راست کننده ستون فقرات، ایجاد جنبش پذیری و افزایش دامنه­ حرکتی لازم در مهره­های ستون فقرات، تقویت عضلات بخش قدامی شکم توجه خاصی شود (شکل ۱۱٫۲).
شکل ۱۱٫۲٫ وضعیت قوس کمر از نمای جانبی
پشت صاف^[۲۹] (تنه عقب رفته)
کاهش یا از بین رفتن قوس­های طبیعی ستون مهره­ها ناهنجاری به نام پشت صاف بوجود می ­آورد. در این عارضه شخص مبتلا دارای فرو رفتگی کمری و قوس پشتی نبوده و در اصطلاح عامیانه گفته می­ شود که عصا قورت داده است. افراد مبتلا به پشت صافی برای جبران مشکل خود هنگام راه رفتن پاها را به طرفین منحرف می­ کنند تا راحت­تر قدم بردارند. پشت صاف بیشتر در اثر نرمی استخوان در سنین شیر خوارگی و کمبود حرکت و فعالیت در بزرگسالی ایجاد می­ شود. در این ناهنجاری حالت فنری ستون مهره­ها کاهش می­یابد و ساز و کار جذب ضربه مختل می­ شود. از علل این عارضه می توان به شل و ضعیف شدن عضلات بخش قدامی ران، کوتاه شدن عضلات پشت ران و عضلات شکمی، ناهنجاری­های ساختمانی در مهره­ها، عوامل ارثی و ژنتیکی، سبک و شیوه غلط زندگی اشاره نمود. این عارضه باعث بر هم خوردن تعادل، افزایش فشار بر روی مهره­ها و دیسک­های بین مهره ای، کاهش حالت فنری ستون مهره­ها، افزایش احتمال آسیب دیدگی و درد مزمن در ناحیه کمر و خستگی زودرس می­ شود. با بهره گرفتن از رادیوگرافی، صفحه شطرنجی و خط شاقولی می­توان به بررسی و ارزیابی این عارضه پرداخت. جهت درمان باید به کشش عضلات پشت ران در حالت ایستاده و در حالت نشسته توجه شود (شکل ۱۲٫۲).
شکل ۱۲٫۲٫ پشت صاف
کف پای صاف^[۳۰]
سه قوس در پا وجود دارد که عبارتند از:

• • قوس طولی داخلی

• • قوس طول خارجی

• • قوس عرضی (طاهری، ۱۳۸۷)

به کاهش ارتفاع قوس طولی (این قوس از استخوان پاشنه تا اولین مفصل کف پایی ـ انگشت شست امتداد دارد) صافی کف پا می­گویند براساس شدت و ضعف و تغییر شکل، میزان کاهش ارتفاع طولی داخلی متفاوت است. دو نوع کف پای صاف وجود دارد. کف پای صاف ثابت، که در این حالت صافی کف پا هنگام ایستادن بر روی پنجه پا در وضعیت خوابیده از بین نمی­رود و کف پای صاف متحرک که شایع­تر نیز هست و تنها زمانی دیده می­ شود که فرد ایستاده است ولی در هنگام ایستادن بر روی پنجه پا و یا در وضعیت خوابیده از بین می­رود. معمولاً صافی ها را به سه درجه تقسیم می­ کنند. صافی درجه یک، تغییر شکل کم یا ناچیز است معمولاً درد وجود ندارد. در نقش کف پا، محور طولی از نزدیک خط داخلی می­گذرد. صافی درجه دو، خط نقش شده از لبه داخلی پا فراتر نرفته است. صافی درجه سه، خط نقش شده لبه پا برآمدتر است و همراه آن انحراف محور طولی پشت پا یا والگوس وجود دارد.
از علائم این عارضه، ضعف عضلات نگهدارنده قوس طولی، تقسیم غیر طبیعی وزن بدن بر روی جانب داخلی به همراه چرخش به خارج پاشنه از علائم این عارضه می باشد. عضلات نازک نئی کوتاه، بلند و طرفی، کوتاه شده و طول طبیعی آن کاهش می­یابد عضلات درشت نئی جلویی و عقبی، خم کننده دراز انگشتان پا و شست و عضلات ریز داخل کف پایی ضعیف شده و قدرت خویش را از دست می­ دهند. حرکات اصلاحی شامل تقویتی و کششی می­باشد.
شکل ۱۳٫۲٫ حالت­های صافی کف پا به ترتیب از راست: سالم، درجه یک، درجه دو و درجه۳
پای چرخیده به داخل ـ پیچش داخلی درشت نی^[۳۱]
این عارضه که اغلب از آن به عنوان پای چرخیده به داخل یاد شده است با چرخش داخلی در مفاصل ران مشخص می شود. این امر باعث می شود که زانوها چرخش داخلی پیدا کنند (عارضه زانوان متقاطع^[۳۲]) و پنجه­های پا به سمت داخل بچرخند (بلوم فیلد، ۱۳۹۰). در واقع پیچش داخلی غیر طبیعی درشت نی معمولاً در ارتباط با چرخش پاشنه به داخل یا زانوی پرانتزی است. این تغییر شکل به صورت تکی بسیار کم مشاهده می­ شود. مشکل اصلی چرخش انگشتان به داخل است. قوزک داخلی نسبت به قوزک خارجی در سمت عقب قرار می­گیرد. درگیری معمولاً متقارن است و چون انگشتان با زاویه­ی حدود ۱۵ الی ۳۵ درجه در سمت داخل قرار دارند، مرکز جاذبه­ی بدن در خارج دومین استخوان کفی پای (که مرکز شعاع پاست) می­افتد. در بچه­های بزرگتر این تغییر مرکز جاذبه­ی بدن از طریق صاف (راست) و دور کردن جلو پا جبران می­ شود. این عارضه می ­تواند مادرزادی یا اکتسابی باشد. در شکل مادرزادی پیچش داخلی کشکک به میزان طبیعی می ­تواند به سمت داخل یا خارج بچرخد. در حالیکه در شکل اکتسابی پیچش داخلی درشت نی کشکک می ­تواند خیلی زیادتر از حالت طبیعی به داخل بچرخد اما چرخش به خارج در حد طبیعی است. این عارضه ممکن است در نتیجه ی یک تغییر شکل ثابت استخوانی، کوتاهی بافت نرم، فلج عضلانی، عدم تعادل عضلانی و یا تغییر در صفحه­ی مفصلی باشد (دانشمندی، ۱۳۸۶).
شکل ۱۴٫۲٫ به ترتیب از بالا پای چرخیده به داخل، نرمال و پای چرخیده به خارج
زانوی پرانتزی^[۳۳]
این عارضه نوعی اختلال در راستای طبیعی ساق پاست که در آن کندیل­های داخلی ران از هم دور و قوزک­های داخلی به هم نزدیک می­شوند و پاها شکل پرانتزی پیدا می­ کنند. طوریکه فضای بین دو زانو بیشتر از حالت طبیعی آن باشد. این عارضه را پای کمان هم می­گویند. عارضه زانونی پرانتزی خفیف در ۲ تا ۳ سال اول زندگی شایع است که اغلب به دلیل رشدو تحرک کودکان است و عموماً قبل از سنین مدرسه رفع می شود (دانشمندی، ۱۳۸۶). اعلمی هرندی (۱۳۶۶) در کتاب معاینه فیزیکی اندام­ها و ستون فقرات اشاره می­ کند که برای اندازه گیری خمیدگی زانوها آنها را در وضعیت باز بودن کامل قرار داده، قوزک ها را طوی به هم می­چسبانیم که کشکک­ها به جلو نگاه کنند. سپس فاصله بین دو زانو اندازه گیری می­ شود.
چاقی یا وزن زیاد، زود راه افتادن، شکستگی سطوح مفصلی و یا شکستگی استخوان­ها در بال و پایین مفصل، کوتاهی عضلات نیم غشایی و نیم وتری، پارگی رباط جانبی خارجی زانو، زمینه ارثی، بیماری راشی­تیسم، ضعف عضله دو سر رانی از علل بروز این عارضه می­باشند.
برخی از عوامل ناشی از پای پرانتزی، راه رفتن غیر طبیعی، آرتروز زودرس زانو، افزایش آسیب پذیری مفصل، کوتاهی قد، انحراف طرفی ستون مهره ها و درد می­باشند. (شکل ۱۵٫۲)
حرکات اصلاحی برای درمان این عارضه شامل کشش عضلات نیم غشایی و نیم وتری و تقویت عضله دو سر رانی می­باشد.

« ودر آن وقت سلطان برکیارق بن ملکشاه امیر خراسان داد بک حبشی بن التونتاق را در ممالک خویش نیابت مطلق فرموده بود.»(عطاملک: ج۲ ، ۲)
« کتبی که از آن حسن قطّان در مرو ضایع شده بود و تصوّر آن داشت که وطواط تصرّف کرده است این مکتوب ثبت افتاد»(عطاملک: ج۲ ، ۶)
« همانچه به اول وهلت به ادا رسانیده بود واز مضمون سیرت ایشان بازنموده باز می گردانید ، آن کلمات در سمع خان جای نمی گرفت وبدان التفات نمی رفت وکشک همان مبالغت می نمود واضطراب وقلقی درنهاد او مشاهده می رفت وسکون خان بر قرار می بود.»(عطاملک: ج۲ ، ۴۲)
« و چون صنایع الهی نهال پادشاهی را در جویبار و جعلناکم ….. ثابت اصل و سامی فرع گردانیده بود با تو چنانک رسم مغولان باشد برخاست وتمامت پادشاه زادگان ونوینان بر موافقت او چوک زدند.»
(عطاملک: ج۳ ، ۲۱)
۵-۱-۱-۶- ماضی التزامی
ماضی التزامی آن است که شک و تردیدوخواهش و دودلی و مانند آن را برساند ؛ مانند : باید رفته باشد، شاید شنیده باشید.(پنج استاد:۱۶۰)
گذشته التزامی ازصفت مفعولی وحال التزامی (باشیدن) ساخته می شود.
۵-۱-۱-۶- ۱-مهمترین موارد استعمال ماضی التزامی
۱- بیان وقوع فعل درگذشته همراه با شک وتردید
« وتوالد اولاد آروغ چنگز خان آن چه در نعیم ملک ونعمت اند از بیست هزار گذشته باشد .»
(جوینی: ج۳ ، ۶۸)
گذشته باشد= بیش تر است
۲- بیان فعل همراه با شرط
« و بعد ازآن در کار تفویض خانیّت به کسی که اهلیّت داشته باشد ونیک وبد وخیر وشر کار دیده وحلو ومرّ روزگار چشیده ولشکرها با قاضی وادانی کشیده ودر بزم نامدار ودر روز کامگار آمده کنکاج کردند.»
(جوینی: ج۳ ، ۱۷)
«و نقض میثاق ونقص وفاق تا در اثنای طوی وجشنی که بر سبیل مبارک باد خواهند ساخت چون عقال عقول گسسته شده باشد وشیوخ وکهول از سر مستی دست بسته شده پای از حریم حرمت بیرون نهند و…»(عطاملک: ج۲ ،۴۰)
« اگر اندیشه روی نماید تتّبع حزم واحتیاط فرو نگذارد وکار دشمن هرجند ضعیف باشد وخوار نشمرد تا اگر گمان برد او حقیقت شود از معّرت وغایله آن ایمن تواند بود واگر اصلی نداشته باشد هیچ مضرّت ومفسدت صورت نبندد.»(عطاملک: ج۳ ، ۴۲)
« و نقض میثاق و نقص وفاق تا در اثنای طوی وجشنی که بر سبیل مبارک باد خواهند ساخت جون عقال عقول گسسته شده باشد پای از حریم حرمت بیرون نهند .»(عطاملک: ج۳ ، ۴۰)
« و بعد از این پادشاه زادگان در کاری که تعلّق به مصالح ولایات داشته باشد بی اصطلاح و استدلال نوّاب حضرت مثال ندهند وایلچیان بزرگ تر زیادت از چهارده سر اولاغ ننشینند واز یام به یام روند ودر هیچ دیه وشهر که در آن جا به تعیّن مصلحتی نداشته باشند.»(عطاملک: ج۳ ، ۷۶)
۳- بیان فعل در مقام لزوم یا صواب
« وامثال این کمتر آورده باشند این هر دو مروارید را بحضرت او می برد .»(همان:۱/ ۱۶۸)
« و از مضایق و مداخل و مخارج تفصّی تواند نمود که یاسای چنگز خانی و رسوم قاآنی دانسته و دیده باشد.»(عطاملک: ج۳ ، ۱۹)
« و برادر زادگان باتو جمعیّتی بزرگ ساختند و روزها طوی کردند و بعد از آن درکار تفویض خانیت به کسی که اهلیّت آن داشته باشد.»(عطاملک: ج۳ ، ۱۷)
« و از این اصناف که تقریر رفت جماعتی که سنّ ایشان بالا گرفته باشد و از کسب وکار عاجز شده یهود این حکم بشنید.»(عطاملک: ج۳ ، ۷۸)
۵-۱-۲- مضارع
صیغه مضارع درفارسی برای بیان انجام یافتن فعلی یا وجود داشتن حالتی درزمان حال یا آینده به کار می رود و نشان مى دهد که آغاز تحقّق معناى فعل، در زمان حال یا آینده است. برای زمان حال در فارسی صیغه‌ی مخصوصی ندارد و فعل مضارع گاهی به زمان حال و گاهی به آینده دلالت می‌کند.

موارد استعمال آن چنین است:
۱- فعلی که درزمان گفتار درجریان وقوع است.
۲- فعلی که برحسب عادت انجام می گیرد.
۳- قضایای عقلی یا علمی
۴- امور طبیعی دائمی که درهر زمان گفته شود درحکم حال است.
۵- معانی کلی که متضمن حکمت واندرز یا مثل است.
۶- فعلی که درزمان گذشته آن جا گرفته اما اثر آن تازمان گفتار وهمیشه باقی است. این شیوه استعمال بیشتر در ذکر اوامر الهی ،نقل آیات قرآن ،احادیث پیغمبر ، اقوال ائمه وبزرگان تصوف وعلمای بزرگ به کار می رود. فعل هایی که در این مورد معمول است :گفتن، فرمودن، نوشتن ، آوردن، و…
۷- فعلی که درزمان آینده روی می دهد یا انتظار روی دادن آن هست .(خانلری،۱۳۸۲ :۲۷۱)
۵-۱-۲-۱- مضارع ساده
« دیگر شخصی او را پیالۀ حلبی آورد جماعتی که در بارگاه نشسته بودندد بستدند وبی آنکه آرنده را در بارگاه آرند بخدمت او نمودند .»(جوینی: ۱/ ۱۷۷)
« و نزدیک سلطان پیغام و رسول متواتر کرد تا سلطان پیشتربه هرات گرایدو ملک آن را با ملک دیگر مضاف گرداند.»(عطاملک: ج۲ ، ۶۲)
« لشکر سلطان پیش از ان که بر خود بجنبند چون شیر که در سر شکار نشیندوباز که بر کبک دری حمله کند»(عطاملک: ج۲ ، ۶۲)
« و چون صنایع الهی نهال پادشاهی را در جویبار وجعلناکم ….. ثابت اصل و سامی فرع گردانیده بود باتو چنانک رسم مغولان باشد برخاست وتمامت پادشاه زادگان ونوینان بر موافقت او چوک زدند.»
(عطاملک: ج۳ ، ۲۱)
« واگر به سزا درین کار بنظر فکر وعاقبت اندیشی تأملی وتأنفّی کنند معلوم شود که رعایت جانب پسران ونوادگان قاآن رفته است»(عطاملک: ج۳ ، ۲۲)
« تا به حدّی که امثال خیرات او بر آنچه اسم شی بر آن واقع بود ازحیوانات غیر عقلا و جمادات فایض گرداند.»(عطاملک: ۲/۳۳)
« به طالعی که سعود فلک خوشه چینان آن سعادت باشند ومشتری مشتری آثار او وناهید مستضئ انوار او گردند»(عطاملک: ۲/۲۹)
« نسیم شمال که ازخوابگاه وَرد وزد به نگاه ریحان جنبان گردد دروزیدن و حرکت آمد و بِرکه های دست تنگ که پای دام سرمای دی بودند ومانند بهمن در بند بهمن مانده به سعی باد صبا دل فراخ وعنان گشاده گشت.» (عطاملک:۲/۲۵)
« وتفصیل آن شمّه هم در اثنا ءذکر جلوس مبارک او داخل شده امّا تأکید را یک حکایت که مستجمع داد وجود است اثبات می رود.تا جهانیان را معلوم ومحقق گردد.»(عطاملک:ج۳، ۸۳)
« و چون صنایع بدایع الهی نهال پادشاهی را در جویبار وجعلناکم ملوکاً ثابت اصل وسامی فرع گردانیده بود با تو چنان که رسم مغولان باشد.» (عطاملک: ج۳ ، ۲۱)
« روز نهم ربیع الاخر سنه ی تسع و اربعین وستمأیه را اختیار کردند به طالعی که صعود فلک خوشه چینان آن سعادت باشند.»(عطاملک: ج۳ ، ۲۹)

الف) عوامل نیروی انسانی کارکارگاهی: نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال سوم با توجه به جدول ۶-۴ نشان داد که عوامل نیروی انسانی کارکارگاهی ،که شامل گویه های استادکار بامیانگین۳.۶۱ انباردار بامیانگین۲.۹۸ سرپرست بخش بامیانگین۳.۱۳بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با عوامل نیروی انسانی کارگاهی بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۳.۵۷ می باشد نیروی انسانی کار کارگاهی استاد کار برای یادگیری آموزش مهارتهای تخصصی نمره میانگین بالاتری از متوسط را بیان می دارد و نقش موثرتری داشته است. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۳.۸۰ z =نشان داده که با احتمال۹۹% بین عوامل نیروی انسانی کارکارگاهی وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.

۴-۱-۳-۵)فرضیه چهارم : مدیریت مجموعه آموزشی در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف) مدیریت مجموعه آموزشی : نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال چهارم با توجه به جدول ۷-۴ نشان داد که عوامل مدیریت مجموعه آموزشی ،که شامل گویه های باعنوان معاون فنی با بامیانگین۳.۳۴، معاون آموزشی بامیانگین۳.۲۲،مدیرفنی با میانگین ۳.۵۴،بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با مدیریت مجموعه آموزشی بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۳.۳۷ می باشد .بنابراین درآزمون فرضیه فوق۲.۴۷ z =نشان داده که با احتمال۹۵% بین عوامل مدیریت مجموعه آموزشی وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۵-۱-۳-۵)فرضیه پنجم: - علاقه واطلاعات شخصی فرد در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف) علاقه واطلاعات شخصی فرد: نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال پنجم با توجه به جدول ۸-۴ نشان داد که عوامل علاقه و اطلاعات شخصی فرد ،که شامل گویه های باعنوان میزان علاقه شخصی به رشته تحصیلی با بامیانگین۲.۲۴، میزان اطلاعات قبل از ورود به رشته تحصیلی بامیانگین۳.۵۳ ،بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با علاقه و اطلاعات شخصی فرد بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۲.۸۹ می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۰.۷۳- z =نشان داده که با احتمال۹۵% بین علاقه واطلاعات شخصی فرد وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود ندارد.
۶-۱-۳-۵)فرضیه شش: خانواده در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف)خانواده: نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال ششم با توجه به جدول ۹-۴ نشان داد که میزان علاقه خانواده به رشته تحصیلی بامیانگین۳.۶۴، میزان اطلاعات خانواده قبل از ورودبه رشته تحصیلی بامیانگین۳.۳۶ ، سطح سواد خانواده به رشته تحصیلی بامیانگین۳.۳۵، مسائل ومشکلات مالی خانواده بامیانگین ۳.۳۴،عقاید وفرهنگ خانواده درکسب مهارتهای تخصصی بامیانگین۳.۳۳، بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با خانواده بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۳.۴۰می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۲.۶۷ z =نشان داده که با احتمال۹۹% بین نقش خانواده فرد وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۲-۱-۳-۵)فرضیه هفتم: جامعه در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف)نقش جامعه نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال هفتم با توجه به جدول ۱۰-۴ نشان داد که منزلت شغلی فارغ التحصیلان آموزشهای فنی وحرفه ای رشته تحصیلی بامیانگین۳.۴۹،نقش رسانه های گروهی زمینه سازجهت انگیزه وآگاهی رشته تحصیلی بامیانگین۳.۰۸ ، نگرش جامعه به رشته های رشته تحصیلی بامیانگین۳.۵۵، تغیرات سیاسی، اجتماعی،و فرهنگی، اقتصادی،جامعه درکسب مهارتهای بامیانگین ۳.۱۷،بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با نقش جامعه بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۳.۳۳می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۲.۲۰ z =نشان داده که با احتمال۹۵% بین نقش جامعه وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۸-۱-۳-۵)فرضیه هشت: فرایند آموزش در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف)فرایند آموزش: نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال هشتم با توجه به جدول ۱۱-۴ نشان داد که نحوه ارزشیابی دروس کارکارگاهی آموزشهای فنی وحرفه ای رشته تحصیلی بامیانگین۳.۱۷، تطابق بین محتوای آموزشی کارگاهی وزمان اختصاص داده شده برای آموزش رشته تحصیلی بامیانگین۲.۹۰، بازدیدازمراکزصنعتی باتوجه به رشته تحصیلی بامیانگین۳.۴۳،بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با فرایند آموزش بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۳.۱۷می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۱.۱۳ z =نشان داده که با احتمال۹۵% بین نقش جامعه وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۴-۵)فرضیه اصلی : آموزش های فنی و حرفه ای وکشاورزی در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
نتایج مربوط به این موضوع مطابق با یافته های بدست آمده نشان داد که ازدیدگاه هنرجویان آموزش های فنی و حرفه ای در توسعه خود اشتغالی نقش مثبت دارد.
۱-۴-۵)بررسی نتایج سئوالات تحقیق : هنرآموزان
۱-۱-۴-۵)فرضیه اول : منابع مالی و کالبدی در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف) منابع مالی و کالبدی: نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال اول با توجه به جدول ۱۲-۴ نشان داد که منابع مالی وکالبدی،که شامل گویه های ابزارهای تجهیزاتی که درطول دوره تحصیل به کارمی بردندبامیانگین۴.۱۱ ،محتوای کتب کمک آموزشی بامیانگین۳.۸۹، محتوای کتب تخصصی بامیانگین ۳.۸۹ ، فضای کار کارگاهی محیطی مناسب بامیانگین ۴.۲۳، استفاده ازوسایل سمعی بصری بامیانگین۴.۰۷بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با منابع مالی و کالبدی بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۴.۰۴ می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۵.۴۲ z =نشان داده که با احتمال۹۹% بین منابع مالی وکالبدی وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد .
۲-۱-۴-۵) فرضیه دوم : توانمندی حرفه ای هنرآموزان درتوسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف) توانمندی حرفه ای هنرآموزان: نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال دوم با توجه به جدول ۱۳-۴ نشان داد که توانمندی حرفه ای هنرآموزان، شامل گویه های باعنوان نقش سطح مدرک با میا نگین۴.۰۸،سابقه تدریس با میا نگین ۴.۵۴ ،اطلاعات علمی تخصصی تئوری با میا نگین ۴.۳۳،اطلاعات علمی تخصصی عملی با میا نگین ۴.۷۴ ،ویژگی های شخصیتی با میا نگین ۴.۳۴ ،شیوه تدریس هنرآموزان با میا نگین ۴.۱ ،که درکسب مهارتهای شغلی هنرجویان نقش موثرداشته است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با توانمندی حرفه ای هنرآموزان بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۴.۳۶ می باشد . بنابراین درآزمون فرضیه فوق۷.۱۵= zنشان داده که با احتمال۹۹%بین توانمندی حرفه ای هنرآموزان وتوسعه خود اشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۳-۲-۴-۵)فرضیه سوم : عوامل نیروی انسانی کارکارگاهی در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف) عوامل نیروی انسانی کارکارگاهی: نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال سوم با توجه به جدول ۱۴-۴ نشان داد که عوامل نیروی انسانی کارکارگاهی ،که شامل گویه های باعنوان استادکاربامیانگین۴.۲۱انباردار بامیانگین۳.۲۸ سرپرست بخش بامیانگین۳.۷۴بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با عوامل نیروی انسانی کارگاهی بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۳.۷۴ می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۳.۸۹ z =نشان داده که با احتمال۹۹% بین عوامل نیروی انسانی کارکارگاهی وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۴-۲-۴-۵) فرضیه چهارم : مدیریت مجموعه آموزشی در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف) مدیریت مجموعه آموزشی : نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال چهارم با توجه به جدول ۱۵-۴ نشان داد که عوامل مدیریت مجموعه آموزشی ،که شامل گویه های باعنوان معاون فنی با بامیانگین۴.۰۲، معاون آموزشی بامیانگین۳.۹۰،مدیرفنی با میانگین ۴.۱۶،بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با مدیریت مجموعه آموزشی بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۳.۳۷ می باشد .بنابراین درآزمون فرضیه فوق۵.۴۲ z =نشان داده که با احتمال۹۹% بین عوامل مدیریت مجموعه آموزشی وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۵-۲-۴-۵)فرضیه پنجم: - علاقه واطلاعات شخصی فرد در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف) علاقه واطلاعات شخصی فرد: : نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال پنجم با توجه به جدول ۱۶-۴ نشان داد که عوامل علاقه و اطلاعات شخصی فرد ،که شامل گویه های باعنوان میزان علاقه شخصی به رشته تحصیلی با بامیانگین۴.۵۷، میزان اطلاعات قبل از ورود به رشته تحصیلی بامیانگین۴.۱۸ ،بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با علاقه و اطلاعات شخصی فرد بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۲.۸۹ می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۷.۲۱ z =نشان داده که با احتمال۹۹% بین علاقه واطلاعات شخصی فرد وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۶-۲-۴-۵)فرضیه شش: خانواده در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف)خانواده: : نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال ششم با توجه به جدول ۱۷-۴ نشان داد که میزان علاقه خانواده به رشته تحصیلی بامیانگین۳.۶۹، میزان اطلاعات خانواده قبل از ورودبه رشته تحصیلی بامیانگین۳.۹۰ ، سطح سواد خانواده به رشته تحصیلی بامیانگین۳.۹۲، مسائل ومشکلات مالی خانواده بامیانگین ۳.۹۵،عقاید وفرهنگ خانواده درکسب مهارتهای تخصصی بامیانگین۳.۴۳، بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با خانواده بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۳.۷۷می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۴.۰۵ z =نشان داده که با احتمال۹۹% بین نقش خانواده فرد وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۷-۲-۴-۵)فرضیه هفتم: جامعه در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف)نقش جامعه: نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال هفتم با توجه به جدول ۱۸-۴ نشان داد که عوامل جامعه فرد ،که شامل گویه های باعنوان منزلت شغلی فارغ التحصیلان آموزشهای فنی وحرفه ای رشته تحصیلی بامیانگین۴.۲۳،نقش رسانه های گروهی زمینه سازجهت انگیزه وآگاهی رشته تحصیلی بامیانگین۴.۰۰ ، نگرش جامعه به رشته های رشته تحصیلی بامیانگین۴.۲۱، تغیرات سیاسی، اجتماعی،و فرهنگی، اقتصادی،جامعه درکسب مهارتهای بامیانگین ۳.۸۲،بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با نقش جامعه بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۴.۷۰می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۵.۶۳ z =نشان داده که با احتمال۹۹% بین نقش جامعه وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۸-۲-۴-۵)فرضیه هشت: فرایند آموزش در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
الف)فرایند آموزش: نتایج بدست آمده در ارتباط با گویه های مختلف سوال هشتم با توجه به جدول ۱۹-۴ نشان داد که عوامل فرایند آموزش ،که شامل گویه های باعنوان نحوه ارزشیابی دروس کارکارگاهی آموزشهای فنی وحرفه ای رشته تحصیلی بامیانگین۴.۱۱، تطابق بین محتوای آموزشی کارگاهی وزمان اختصاص داده شده برای آموزش رشته تحصیلی بامیانگین۴.۳۳، بازدیدازمراکزصنعتی باتوجه به رشته تحصیلی بامیانگین۴.۳۰،بوده است. همچنین نتایج کلی بدست آمده در ارتباط با فرایند آموزش بیانگر آن بود که میانگین گویه ها۴.۱۹می باشد. بنابراین درآزمون فرضیه فوق۶.۲۶ z =نشان داده که با احتمال۹۹% بین نقش جامعه وتوسعه خوداشتغالی رابطه معنا داری وجود دارد.
۵-۵)فرضیه اصلی : آموزش های فنی و حرفه ای وکشاورزی در توسعه خود اشتغالی نقش دارد.
نتایج مربوط به این موضوع مطابق با یافته های بدست آمده نشان داد که ازدیدگاه هنرجویان آموزش های فنی و حرفه ای در توسعه خود اشتغالی نقش مثبت دارد
۶-۵. بحث ونتیجه گیری
۱-۶-۵)هنرجویان و هنرآموزان:
باتوجه به که محقق بطور مستقیم به مرکز پژوهش های کشور ومرکز پژوهش های وزارت آموزش وپرورش انجام داد هیچ گونه تحقیقی مستقیم ومتقنی درخصوص نقش آموزش های فنی وحرفه ای (رسمی)در توسعه خوداشتغالی انجام نگرفت .محقق برای بحث ونتیجه گیری به پژوهش های که به هریک از فرضیه های پژوهش فوق ارتباط داشته باشد استفاده نموده است.
نتایج بدست آمده از تجزیه و تحلیل داده ها در خصوص فرضیه اصلی که آموزش های فنی و حرفه ای در توسعه خوداشتغالی نقش دارد.با پژوهش های صیافی(۱۳۷۱)،شریعت زاده(۱۳۸۰) ،کایو(۱۹۹۸)،شانگ (۱۹۹۱)انجام دادندهماهنگ است ونقش مثبت وتفاوت معنادار ی وجود نداردوبا پژوهش وحید نیا (۱۳۷۰)هماهنگ نیست
۲-۶-۵)فرضیه اول: منابع مالی وکالبدی در توسعه خوداشتغالی نقش دارد.باتوجه به نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر مشاهده شده که فرضیه منابع مالی وکالبدی با احتمال۹۵% رابطه مثبت و معناداری از دیدگاه هنرجویان وهم ازدیدگاه هنرآموزان با خوداشتغالی وجود دارد وبا پژوهش های:کایو(۱۹۹۸)،گالارت (۱۹۹۲) ، محمودی نژاد(۱۳۸۵)،عبدالغنی زاده (۱۳۷۴)هماهنگ است.
۳-۶-۵)فرضیه دوم: توانمندی حرفه ای هنرآموزان در توسعه خوداشتغالی نقش دارد. باتوجه به نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر مشاهده شده که این فرضیه با احتمال۹۹%نقش مثبت ومعناداری از دیدگاه هنرجویان وهم از دیدگاه هنرآموزان وجود دارد که با پژوهش های طالقانی نیا(۱۳۷۱)، گالارت (۱۹۹۲)هماهنگ است.
۴-۶-۵)فرضیه سوم: عوامل کارگاهی در توسعه خوداشتغالی نقش دارند . باتوجه به نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر مشاهده شده که این فرضیه با احتمال۹۹% نقش مثبت ومعناداری از دیدگاه هنرجویان وهم از دیدگاه هنرآموزان با خوداشتغالی وجود دارد که با پژوهش های طهماسبی(۱۳۸۵)،عبدالغنی زاده(۱۳۷۴)،صیافی (۱۳۷۱)هماهنگ است.
۵-۶-۵)فرضیه چهارم:مدیریت مجموعه آموزشی در توسعه خوداشتغالی نقش دارند. باتوجه به نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر مشاهده شده که این فرضیه با احتمال۹۵% نقش مثبت ومعناداری از دیدگاه هنرجویان و با احتمال۹۹% از دیدگاه هنرآموزان با خوداشتغالی وجود دارد که با پژوهش های طهماسبی(۱۳۸۵)،عبدالغنی زاده(۱۳۷۴)،صیافی (۱۳۷۱)هماهنگ است.
۶-۶-۵)فرضیه پنجم :خانواده در توسعه خوداشتغالی نقش دارد. باتوجه به نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر مشاهده شده که این فرضیه با احتمال۹۹% نقش مثبت ومعناداری از دیدگاه هنرجویان و هم از دیدگاه هنرآموزان با خوداشتغالی وجود دارد. و با پژوهش های شریعت زاده (۱۳۸۰)هماهنگ است اما با لطفی پور(۱۳۸۳) هماهنگ نیست چون پژوهش فوق برای آموزش فنی و حرفه ای غیررسمی است.
۷-۶-۵)فرضیه ششم:جامعه در توسعه خوداشتغالی نقش دارد. باتوجه به نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر مشاهده شده که این فرضیه با احتمال۹۵% نقش مثبت ومعناداری از دیدگاه هنرجویان و با احتمال۹۹% از دیدگاه هنرآموزان با خوداشتغالی وجود دارد که با پژوهش کانتر(۱۹۸۹)هماهنگ است.
۸-۶-۵)فرضیه هفتم: فرایند آموزش در توسعه خوداشتغالی نقش دارد. باتوجه به نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر مشاهده شده که این فرضیه با احتمال۹۵% نقش مثبت ومعناداری از دیدگاه هنرجویان و با احتمال۹۹% از دیدگاه هنرآموزان با خوداشتغالی وجود دارد که با پژوهش های کایو(۱۹۹۸)،طالقانی نیا (۱۳۷۱)هماهنگ است. اماباپژوهش های صیافی (۱۳۷۱)،آزاد(۱۳۸۰)،وحید نیا(۱۳۷۱) تفاوت معنا داری وجود دارد. چون استان قطب صنعتی است و بازدید از طرف هنرستا ن های بر قرار می شودوتراکم هنرجویان در کلاس درس استان کم است.
۹-۶-۵)فرضیه هشتم علاقه واطلاعات شخصی فرد در توسعه خوداشتغالی نقش دارد. باتوجه به نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر مشاهده شده که این فرضیه با احتمال۹۵% نقش مثبت ومعناداری از دیدگاه هنرجویان و با با خوداشتغالی وجود ندارد که با پژو هش شریعت زاده(۱۳۸۰)هماهنگ،اما با پژوهش لطفی پور(۱۳۸۰)تفاوت معنا داری داردچون آموزش های فنی و حرفه ای (غیر رسمی )برای افراد کم سواد و دارای شرایط سنی بالاتر عموما۲۱سال وبالاتر هستنداما هنرجویان بعد از پایان سال اول دبیرستان باید انتخاب رشته نمایندکه بنظر می رسد مشاوران باید اطلاعات بیشتری دراختیار خانواده و دانش آموزان قرار دهند.
پس بطور کلی می توان نتیجه گرفت که بین آموزش های فنی و حرفه ای و توسعه خود اشتغالی که از سال ۸۲لغایت ۸۵در استان سمنان ازدید گاه هنرجویان وهنر آموزان رابطه مثبت ومعنا داری وجود دارد.
۷-۵.محدودیت های تحقیق
۱- نبود اطلاعات کافی در مورد افراد خوداشتغال که از هنرستان های فنی و حرفه ای وکشاورزی فارغ التحصیل شده باشند.
۲-پراکنده بودن فارغ اتحصیل آموزش هنرستان های فنی و حرفه ای وکشاورزی خوداشتغال در سطح استان.
۳- نتایج پژوهش فقط در چهارچوب تئوری های مورد استناد در این تحقیق قابل تعبیر و تفسیر می باشد.
۴- نبودن تحقیقات در زمینه مورد پژوهش ،بویژه درآموزش و پرورش کارمقایسه و تفسیرها را با مشکل مواجه نموده است.
۵- جامعه آماری این پژوهش صرفا محدود به هنرجویان و هنرآموزان آموزش و پرورش شهرستان های استان سمنان بوده است، لذا درتعمیم نتایج حاصل شده به سایر جوامع آماری رعایت احتیاط الزامی است.
۶- ممکن است برخی از متغیرهای کنترل نشده در تحقیق مانندطولانی بودن زمان فارغ التحصیل وانجام پژوهش ،وضع اقتصادی، اجتماعی،فر هنگی خانوادگی و آموزه های دینی آزمودنیها بر نتایج تحقیق اثر گذاشته باشد.
۷- ممکن است برخی از هنرآموزان وهنرجویان به علت های گوناگون مثل مشغله کاری و ترس از آینده شغلی و …درپاسخ به سئوالات دقت کافی را ننموده باشند.بطور کلی میزان صحت و دقت در پاسخگویی به سئوالات در اختیار محقق نبوده است.