جهت تجزیه نمونه های اسانس و اندازه گیری دقیق ترکیبات موجود در آن، از دستگاه کروماتوگراف گازی (GC) و کروماتوگراف گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) استفاده شد.

۳-۲-۳-۱- دستگاه کروماتوگرافی گازی^[۱۶۱]

دستگاه گازکروماتوگراف استفاده شده از نوعAgilent 6890 با ستون به طول ۳۰ متر قطر داخلی ۲۵/۰ میلیمتر و ضخامت لایه ۲۵/۰ میکرومتر از نوعHP-5MS بود. برنامه دمایی ستون به این نحو تنظیم گردید: دمای ابتدایی آون ۵۰ درجه سانتی گراد و توقف در این دما به مدت ۵ دقیقه گرادیان حرارتی سه درجه سانتیگراد در هر دقیقه افزایش دما تا ۲۴۰ درجه سانتی گراد با سرعت ۱۵ درجه در هر دقیقه افزایش دما تا ۳۰۰ درجه سانتیگراد و سه دقیقه توقف در این دما، دمای اتاقک تزریق ۲۹۰ درجه سانتی گراد بود و از گاز هلیوم به عنوان گاز حامل با سرعت جریان (فلو) ۸/۰ میلی متر در دقیقه استفاده گردید.

۳-۲-۳-۲- دستگاه کروماتوگراف گازی متصل به طیفسنج جرمی^[۱۶۲]

طیف نگار جرمی مورد استفاده مدلAglent 5973 با ولتاژ یونیزاسیون ۷۰ الکترون ولت روش یونیزاسیون EI و دمای منبع یونیزاسیون ۲۲۰ درجه سانتیگراد بود. شناسایی طیف ها به کمک شاخص بازداری آنها و مقایسه آن با شاخصهای موجود در کتب مرجع و مقالات و با بهره گرفتن از طیف های جرمی و ترکیبات استاندارد و استفاده از اطلاعات موجود در کتابخانه کامپیوتری صورت گرفت. طیف های بدست آمده از طریق مقایسه با طیف های جرمی ترکیب های استاندارد شناسایی شدند و سپس با بهره گرفتن از محاسبه شاخص های بازداری (RI) و با تزریق هیدروکربن های نرمال مورد تایید قرار گرفتند. درصد هر یک از ترکیبات نیز با توجه به سطح زیر منحنی آن در طیف کروماتوگرام حاصل از GC با روش Area Normalization بدست آمد (مرادی و همکاران، ۲۰۱۱).
داده های حاصل از آزمایش بر اساس طرح آماری مورد استفاده، توسط نرم افزار SAS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و از آزمون چند دامنه ای دانکن جهت مقایسه میانگین‏ استفاده شد و رسم نمودارها نیز توسط نرم افزار Excel انجام شد.

۳-۳- بررسی های مولکولی

۳-۳-۱- نمونه برداری و استخراج DNA

نمونه برگ ها برای استخراج DNA در نظر گرفته شد. برای استخراج DNA، حدود ۵۰ گرم از برگ های جوان و تازه آویشن برداشته و در داخل فویل آلومینیوم قرار داده تا زمان استخراج در فریزر ۲۰- درجه سانتی گراد نگهداری گردید. برای استخراج DNA از روش دویل و دویل^[۱۶۳] ۱۹۹۰ مورد استفاده قرار گرفت.

۳-۳-۲- محلول های لازم جهت استخراج DNA

محلول های لازم جهت استخراج و شستشو DNA بر اساس غلظت و ماده شیمیایی به شرح زیر می باشد که در تهیه بافر استخراج، مواد با غلظت های لازم از استوک های اصلی برداشته و اتوکلاو گردید، سپس در حجم مورد نیاز استفاده شد.
بافر استخراج: CTAB3% (w/v)، تریس اسیدکلریدریک ۵۰ میلی مولار با ۸pH=، کلرید سدیم ۴/۱ مولار، اتیلن دی آمین تترا استیک اسید ۱۰ میلی مولار با ۸pH=، بتامرکاپتواتانول ۱ %(v/v) ، پلی وینیل پیرولیدن ۲ % (w/v).
سدیم دودسیل سولفات ۱۰%
کلرفرم – ایزوآمیل الکل: ۲۴ به ۱ (v/v)
برای تهیه این محلول یک حجم از ایزوآمیل الکل با ۲۴ حجم از کلروفرم مخلوط شده و به دور از نور در یخچال نگهداری شد.
بافر CTAB5% (w/v) به همراه NaCl 7/0 % (w/v)
ایزوپروپانول
اتانول ۷۰% و ۹۶%
استات پتاسیم ۵ مولار با ۵/۵pH=

۳-۳-۳- مراحل استخراج DNA

استخراج DNA بترتیب شامل مراحل زیر است:
- توزین ۳۰ میلی گرم نمونه برگی خشک.
- پودرکردن نمونه برگی در حضور ازت مایع در هاون چینی اتوکلاو شده .
- انتقال نمونه ها به لوله های سانتریفیوژ ۲ میلی لیتری و افزودن ۸۵۰ میکرولیتر بافر استخراج گرم شده (۶۵ درجه سانتیگراد) به هر نمونه.
- افزودن ۳ میکرولیتر مرکاپتواتانول به هر نمونه.
- قرار دادن نمونه در حمام آبگرمC˚۶۵ به مدت ۳۰ دقیقه به همراه چندین مرتبه سروته کردن لوله ها.
- اضافه کردن ۱۷۰ میکرولیتر استات پتاسیم و پنج دقیقه به صورت مرتب لوله ها را سروته می کنیم.
- اضافه کردن ۶۰۰ میکرولیتر مخلوط کلروفرم ایزوآمیل الکل به نسبت ۲۴ به ۱ تا هر لوله تا پر شود و چندین مرتبه سروته کردن لوله ها.
- سانتریفیوژ با ۱۳۰۰۰ دور در دقیقه به مدت ۱۰ دقیقه در دمای ۲۵ درجه سانتی گراد.
- برداشتن روشناور و انتقال به لوله سانتریفوژ ۲ میلی لیتری جدید با بهره گرفتن از سمپلر.
- اضافه کردن ۳۰۰ میکرولیتر مخلوط کلروفرم ایزوآمیل الکل به نسبت ۲۴ به ۱ تا هر لوله تا پر شود
- سانتریفیوژ با ۱۳۰۰۰ دور در دقیقه به مدت ۵ دقیقه در دمای ۲۵ درجه سانتی گراد.
- تکرارمرحله ۱۰٫
- اضافه کردن ۸۰۰ میکرلیتر ایزوپروپانول خالص سرد (حدود ۲۰- درجه) به سوپرناتانت جدا شده و چندین مرتبه سروته کردن لوله ها و نمونه ها به مدت ۲۰ دقیقه در دمای ۲۰- نگهداری می شوند.
- سانتریفیوژ با ۱۳۰۰۰ دور در دقیقه به مدت ۱۵ دقیقه در دمای ۲۵ درجه سانتی گراد.
- حذف کل اتانول داخل لوله ها به آرامی،طوری که رسوب در لوله باقی بماند و لوله ها حاوی پلیت را به مدت ۳۰ دقیقه در معرض جریان هوا قرار می دهیم تا رسوب حاصله خشک شود.
- اضافه کردن ۸۰۰ میکرولیتر استات آمونیوم ۵/۲ مولار با الکل مطلق به نسبت ۳ به ۷ و چندین مرتبه سروته کردن لوله ها به آرامی و نگهداری به مدت ۲۵ دقیقه در دمای ۲۰-.
- سانتریفیوژ با ۱۳۰۰۰ دور در دقیقه به مدت ۱۰ دقیقه در دمای ۴ درجه سانتی گراد.
- حذف مایع رویی و اافه کردن ۶۰۰ میکرولیتر الکل ۷۰ درصد به هر تیوپ.
- سانتریفیوژ با ۶۰۰۰ دور در دقیقه به مدت ۵ دقیقه در دمای ۴ درجه سانتی گراد.
- حذف کل اتانول داخل لوله ها به آرامی، طوری که رسوب در لوله باقی بماند و لوله ها حاوی پلیت را به مدت ۲۰ دقیقه در معرض جریان هوا قرار می دهیم تا رسوب حاصله خشک شود.
- اضافه کردن ۵۰ میکرولیتر آب مقطر دو بار تقطیر استریل به لوله ها و قرار دادن نمونه به مدت ۲۴ ساعت در یخچال در دمای ۴ درجه ساتیگراد تا توده DNA داخل آب حل شود و در نهایت به فریزر منتقل می کنیم.

۳-۳-۴- تعیین غلظت و کیفیت DNA

جهت اندازه گیری غلظت DNA از روش اسپکتوفتومتری استفاده شد. برای تعیین غلظت DNA استخراج شده از دستگاه اسپکتوفتومتر ((Nono Drop – ND – ۱۰۰۰ استفاده شد. ابتدا دستگاه به وسیله آب مقطر کالیبره شده و سپس ۲ میکرولیتر DNA با دستگاه مذکور اندازه گیری شد و جذب نور در طول موج های ۲۶۰-۲۸۰ نانومتر قرائت گردید. میزان جذب در طول موج ۲۶۰ ناتومتر نشان دهنده مقدار جذب نور توسط DNA بوده و طول موج ۲۸۰ نانومتر نشان دهنده میزان جذب پروتئین ها است. نسبت جذب نمونه ها در طول موج ۲۶۰ و ۲۸۰ نانومتر، خلوص DNA را نشان می دهد. این نسبت باید در یک نمونه DNA خالص حدود ۲/۰±۸/۱ باشد. غلظت DNA بر حسب نانوگرم بر میکرولیتر محلول بیان می گردد. در نمونه های بررسی شده، نمونه هایی مورد قبول واقع شدند که غلظت DNA آن ها بالاتر از ۱۵۰ نانوگرم بر میکرولیتر بودند. به منظور تعیین کیفیت DNA استخراج شده پنج میکرولیتر از محلول DNA با یک میکرولیتر بافر رنگ مخلوط گردید و از ژل آگارز ۸/۰ درصد عبور داده شد.

۳–۳–۵- انگشت نگاری DNA با بهره گرفتن از تکنیک ISSR

۳-۳-۵-۱- انتخاب آغازگرها

به منظور انجام واکنش زنجیرهای پلیمراز (PCR) برای تعیین تنوع ژنتیکی جمعیت های آویشن کوهی با بهره گرفتن از نشانگر ISSR، ۱۹ آغازگر ISSR از روی تحقیقات انجام شده بر روی جنس آویشن مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس تکثیر موفقیت آمیز، تکرار پذیری، تولید قطعات پلی مورفیک و وضوح قطعات تکثیر شده، ۱۹ آغازگر برای مطالعات مولکولی انتخاب شدند. لیست آغازگرهای مورد استفاده و توالی آن ها در جدول ( ۳-۴) آمده است.

۳–۳–۵-۲- آماده سازی مخلوط PCR و تکثیر قطعات DNA

مقادیر حجمی هر یک از مواد به کار رفته در یک واکنش PCR در حجم نهایی ۲۵ میکرولیتر از مخلوط واکنش PCR شامل ۷۵/۳ میکرولیتر DNA ژنومی، ۵/۲ میکرولیتر بافر PCR X 10، ۵/۱ میکرولیتر mMdNTPs5/2، ۱ میکرولیتر آغازگر تصادفی، ۲/۰ میکرولیتر (۱U) آنزیم DNA Taqپلیمراز، ۲ میکرولیتر کلرید منیزیم ۲۵ میلی مولار و ۰۵/۱۴ میکرولیتر آب دیونیزه انجام شد. کلیه مواد به کار رفته از شرکت فرمنتاز^[۱۶۴] تهیه شد. کلیه مواد فوق به جزء DNA ژنومی در یک میکروتیوب ۵/۱ میلی لیتری استریل ریخته و توسط میکروپیپت با نوک استریل چند بار به آرامی هم زده شده تا به خوبی مخلوط گردد. برای احتیاط بسته به تعداد نمونه در هر برنامه حرارتی PCR، این مخلوط در حدود ۱۰ درصد بیش از حجم مورد نیاز تهیه و تمام مراحل تهیه واکنش PCR روی یخ انجام شد.

۲۶/۱۰

۰۰۰۱/۰

براساس جدول۴-۲۷ مشاهده میشود که ابعاد تعلق سازمانی مدیران ۸۱ درصد از واریانس اشتراک دانش کارکنان شهرداری هرمزگان را پیشبینی میکند. یافته های بدست آمده حاکی از آنست که بعد جذب و شیفتگی با بتای ۴۴/۰ قویترین پیش بینی کننده مثبت و معنادار رفتار اشتراک دانش کارکنان شهرداری هرمزگان را پیشبینی میباشد. پس از آن فداکاری با بتای ۲۸/۰ و قدرت با بتای ۲۴/۰پیش بینی کننده مثبت و معنادار اشتراک دانش کارکنان شهرداری هرمزگان را پیش بینی می باشند.
۴-۴-۳- تحلیل مسیر و مدل نهایی
در نهایت به منظور اعتبارسنجی و ارائه مدل نهایی پژوهش از روش تحلیل مسیر با بهره گرفتن از نرم افزار لیزرل بهره گرفته شد. نتایج به دست آمده در شکل شماره (۴-۱و ۴-۲) آمده است. شکل شماره (۴-۱) به بررسی تأثیر ابعاد تعلق سازمانی بر رضایت شغلی، تعهد سازمانی واشتراک دانش کارکنان شهرداری استان هرمزگان با بهره گرفتن از تحلیل مسیر پرداخته است. برای این منظور ابعاد تعلق سازمانی به عنوان متغیر مستقل و رضایت شغلی، تعهد سازمانی واشتراک دانش به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است.

بعد قدرت تأثیر مثبت و معناداری (۰۵/۰> P و ۵۵/۰= β؛ ۱۱/۱۱=t)؛ بر رضایت شغلی کارکنان شهرداری استان هرمزگان دارد.
بعد فداکاری تأثیر مثبت و معناداری (۰۵/۰> P و ۲۵/۰= β؛ ۴۳/۵=t)؛ بر رضایت شغلی کارکنان شهرداری استان هرمزگان دارد.
بعد جذب و شیفتگی سازمانی تأثیر مثبت و معناداری (۰۵/۰> P و ۱۳/۰= β؛ ۹۲/۲=t)؛ بر رضایت شغلی کارکنان شهرداری استان هرمزگان دارد.
بعد قدرت تأثیر معناداری (۰۵/۰> P و ۱۰/۰= β؛ ۱۳/۱=t)؛ بر تعهد سازمانی کارکنان شهرداری استان هرمزگان ندارد.
بعد فداکاری تأثیر مثبت و معناداری (۰۵/۰> P و ۲۷/۰= β؛ ۶۴/۳=t)؛ بر تعهد سازمانی کارکنان شهرداری استان هرمزگان دارد.
بعد جذب و شیفتگی تأثیر مثبت و معناداری (۰۵/۰> P و ۳۶/۰= β؛ ۰۰۳/۵=t)؛ بر تعهد سازمانی کارکنان شهرداری استان هرمزگان دارد.
بعد قدرت تأثیر مثبت و معناداری (۰۵/۰> P و ۲۴/۰= β؛ ۱۷/۵=t)؛ بر اشتراک دانش کارکنان شهرداری استان هرمزگان دارد.
بعد فداکاری تأثیر مثبت و معناداری (۰۵/۰> P و ۲۸/۰= β؛ ۴۴/۶=t)؛ بر اشتراک دانش کارکنان شهرداری استان هرمزگان دارد.
بعد جذب و شیفتگی تأثیر مثبت و معناداری (۰۵/۰> P و ۴۴/۰= β؛ ۲۶/۱۰=t)؛ بر اشتراک دانش کارکنان شهرداری استان هرمزگان دارد.
شکل شماره ۴-۱٫ تأثیر ابعاد تعلق سازمانی بر رضایت شغلی، تعهد سازمانی و اشتراک دانش کارکنان شهرداری استان هرمزگان، مدل در حالت اعداد استاندارد
شکل شماره ۴-۲٫ تأثیر ابعاد تعلق سازمانی بر رضایت شغلی، تعهد سازمانی واشتراک دانش کارکنان شهرداری استان هرمزگان، مدل در حالت اعداد معناداری
برای تعیین برازش مدل، با بهره گرفتن از نرم افزار Liserl،‌ مقادیر مختلف برازش محاسبه شد (جدول شماره ۴-۲۸). طبق جدول می‌توان دریافت که با توجه به قابل قبول بودن شاخص‌های برازش NFI، CFI، IFI، GFI و پایین‌بودن شاخص خطای SRMR مدل مذکور از برازش نسبتاً خوبی برخوردار می‌باشد.
جدول شماره ۴-۲۸٫ شاخص‌های برازش مدل تأثیر ابعاد تعلق سازمانی بر رضایت شغلی، تعهد سازمانی و اشتراک دانش کارکنان شهرداری استان هرمزگان

شاخص

معیار اصلی

چه زمانی برازنده است؟

توضیحات

مقدار

NFI

مقایسه مدل مورد نظر با مدل بدون رابطه هایش

باید بزرگتر از ۹/۰ باشد.

شاخص برازش استاندارد

۹۱/۰

CFI

مقایسه مدل مورد نظر با مدل بدون رابطه هایش

باید بزرگتر از ۹/۰ باشد.

شاخص برازش تطبیقی

۹۱/۰

GFI

ارزیابی مقدار نسبی واریانس و کوواریانس

بین صفر و یک. باید برابر یا بزرگتر از ۹/۰ باشد.

شاخص نیکویی برازش

شماره فیلد
نوع colset
عملکرد

۱
TRANSLIST
لیستی از تراکنش‌هایی که بعد از اجرای دستور جاری، بر روی منبع قفل خواهند داشت را نشان می‌دهد (در حالتی که فیلد سوم true باشد، لیست قبلی گاهی بدون تغییر می‌ماند و گاهی تغیییر می‌کند، اما در حالتی که فیلد سوم false باشد همان لیست قبلی را برمی‌گرداند).

۲
LOCK
نوع قفل نهایی بر روی منبع را بعد از اجرای دستور جاری نشان خواهد داد. لازم به ذکر است در صورت وجود خطا این فیلد شامل پیغام خطا برای شناسایی خطاهای دستورهای تراکنش در زمان اجرا خواهد بود.

۳
BOOLEAN
وقتی دستور جاری می‌تواند اجرا شود، تابع برای پارامتر سوم true را بازمی‌گرداند. تابع مقدار false را در دو مورد مختلف بازمی‌گرداند؛ مورد اول، زمانی است که دستور جاری براساس قفل‌های موجود روی منابع و قوانین سازگاری قفل‌ها، مجاز نیست که اجرا شود و بعد از اجرای برخی دستورهای دیگر ممکن است این دستور بتواند اجرا شود؛ مورد دوم زمانی رخ می‌دهد که دستورات تراکنش، براساس الگوریتم ۲PL دارای اشتباه باشند. به عنوان مثال اگر تراکنش بخواهد بر روی منبعی عمل نوشتن را قبل از تقاضای قفل انحصاری بر روی آن انجام دهد (در چنین حالاتی فیلد دوم رکورد خروجی شامل پیغام خطا برای شناسایی و تعیین بهتر خطاهای دستورهای تراکنش برای ردیابی آسان‌تر مدل در زمان اجرا است).

۴
BOOLEAN
برای هر تراکنش وضعیت نقطه قفل را بعد از انجام دستور جاری نشان می‌دهد.

۵، ۶، ۷
SEQUENCE
برای هر تراکنش، شماره دستور بعدی آن را که باید اجرا شود مشخص می‌کنند. در صورتی که تراکنش طرد شده باشد، دستور بعدی که باید اجرا شود دستور شماره یک خواهد بود. اگر تراکنش به حال انتظار رفته باشد مجدداً باید همان دستور قبلی که اجرا نشده است اجرا شود و اگر تراکنش اجرا شده باشد، به شماره دستور قبلی یک واحد اضافه می‌شود و شماره دستور بعدی که باید اجرا شود مشخص می‌شود.

۸، ۹، ۱۰
TIMESTAMP
برای هر تراکنش زمان‌مهر جدید آن را مشخص می‌کنند. در صورتی که تراکنش طرد شده باشد زمان‌مهر جدید به آن اختصاص داده می‌شود؛ واضح است که زمان‌مهر جدید تراکنش از زمان‌مهر قدیمی‌اش بزرگ‌تر خواهد بود و به طور کلی از سایر زمان‌مهرهای موجود نیز بزرگ‌تر خواهد بود.

۱۱، ۱۲، ۱۳
MODE
برای هر تراکنش، وضعیت جدید آن را مشخص می‌کنند. در صورتی که تراکنش نتواند انجام شود و دارای مشکلی باشد وضعیت آن به حالت “can not commite” خواهد رفت؛ این نشان می‌دهد که تراکنش مشکل اساسی دارد و قادر به انجام شدن نیست. در صورتی که تراکنش به حالت انتظار برود وضعیت آن در حالت “wait” قرار خواهد گرفت و اگر تراکنش بتواند انجام شود در حالت “normal” قرار خواهد گرفت.

۱۴، ۱۵، ۱۶
REQUEST
برای هر تراکنش، شماره درخواست آن را مشخص می‌کنند. تراکنشی که در وضعیت “normal” قرار می‌گیرد شماره درخواست صفر را خواهد گرفت. تراکنشی که به حالت انتظار می‌رود شماره درخواست جدید خواهد گرفت و شماره درخواست آن از سایر شماره درخواست‌ها بیشتر خواهد بود. (در مراحل بعدی از بین تراکنش‌هایی که در حالت انتظار قرار دارند، هر کدام که شماره درخواست کمتری دارد، چون زودتر به حالت انتظار رفته است و زودتر درخواست داده است، زودتر امکان انجام شدنش بررسی خواهد شد.)

۱-۴- سوابق تحقیق
UNDP در گزارش توسعه انسانی بیان می دارد: مشارکت هم به توسعه وهم به صاحب قدرت و اختیار کردن مردم ارتباط دارد. موضوعی که به نوبه خود به توسعه انسانی نیز مربوط میشود. از این رو،توسعه موثر بایستی به مشارکت همگانی متکی باشد و از ثمرات آن نیز بهرهمند گردد،چرا که حوزه و میزان مشارکت مردم تعیین کننده نحوه توزیع قدرت در جامعه است. توزیع قدرت نیز نشانه توانایی تاثیرگذاری بر فرد، گروه یا حتی کل جامعه است، (مشاور رویان،۱۳۸۲، ص ۳۲)
تاج و تقی زاده در سال ۱۳۸۹، در تحقیق با عنوان بررسی مدیریت مشارکتی در برنامه ریزی توسعه جوامع روستایی و عشایری آورده اند. تجربه بسیاری از کشورهای در حال توسعه از جمله کشور ما نشان می دهد که کاستیهای مدیریت متمرکز دولتی در برنامه ریزی های توسعه به چالش کشیده شده است.
در روند نوین برنامه ریزی توسعه،مفاهیم برنامه ریزی هدایت شده و متمرکز که بود، رنگ باخته وراه کارهای آن صرفا طراحی و اجرای طرح ها از بالا به پایین بکارگیری رویکردهای توسعه مشارکتی با تاکید برنهادسازی محلی و متکی بر ساختارهای عرفی وبومی در اجرای برنامه های توسعه، اهمیت یافته است. لذا دستیابی به فرآیندی که بتواند تعامل مناسبی بین سازمان های حامی توسعه وجوامع بومی و محلی ایجاد کند، ضروری است، طوری که بتوان تعدل و تعامل لازم را درتقسیم اقتدار و قدرت متمرکز مربوط به اعتبارات، تصمیم گیری ها و برنامه ریزی بین این سازمان ها و تشکلهای جوامع بومی ومحلی را برقرار کند(تاج، ۱۳۸۹، ۴۵)
استعلاجی­و فلاح تبار ، ۱۳۹۰، کاربرد مدل مدیریت مشارکتی در برنامه ریزی توسعه جوامع روستایی(مطالعه موردی بخش سلطانیه از ناحیه ابهر) ،برنامه ریزی توسعه پایدار ،مولفه های مختلف محیطی، اقتصادی ، اجتماعی، مدیریتی و مشارکتی می باشد لذا روش مشارکتی باید به عنوان محور مطالعات و برنامه ریزی توسعه روستایی مورد توجه قرار گیرد نتایج تحقیق در مولفه های مختلف برنامه ریزی توسعه مشارکتی تحلیل شده و الگوی پیشنهادی در PRA
از مدل مشارکتی به کارگیری مدیریت مشارکتی در برنامه ریزی توسعه جوامع روستایی عشایری ارائه شده است که میتواند مورد استفاده سایر محققان و دانش پژوهان قرار گرفته و در برنامه ریزی توسعه روستایی مورد استفاده قرارگیرد( استعلاجی و فلاح تبار، ۱۳۹۰، ۵۶)
بدری وموسوی(۱۳۸۸) در کتاب مدیریت نوین روستایی، ضمن بیان تعریف و مفهوم مدیریت به سیر تحولات مدیریت روستایی در ایران در قبل و بعد از انقلاب اسلامی پرداخته و مدیریت نوین روستایی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده ومشارکت و اهداف مشارکت را در توسعه مدیریت روستایی کشور توضیح داده اند و در پایان به چالشهای پیش رو وچشم انداز آینده مدیریت روستایی پرداخته و در جستجوی راهکاری مناسب برای توسعه دهیاری می باشند.(بدری وموسوی، ۱۳۸۸، ۴۶)

سلطانی(۱۳۸۸) در مطالعهای با عنوان نقش مدیریت روستایی درپایداری روستاها (مطالعه موردی روستاهای تپه سلام و بخش رضویه شهرستان مشهد) پرداخته اند که نتایج مطالعه حاکی از عدم موفقیت برنامه ریزی هایی در سطح کلان در زمینه روستاها و تناقضات آن با نیازهای روستاییان ، سبب تفویض اختیارات محلی به روستاییان در قالب مدیریت محلی گردید.(سلطانی، ۱۳۸۸، ۵۸)
ایمانی جاجرمی و عبدالهی (۱۳۸۸) در مقاله ای تحت عنوان تحولات مدیریت روستایی در ایران از مشروطیت تا زمان حاضر به بیان نقش مدیریان روستایی در بهبود وضعیت روستاها اشاره داشته و تاریخچه مدیریت روستایی کشور را مورد تجزیه و تحلیل قرارداده وچالش های پیش روی مدیریت کنونی روستایی را بیان نموده و به ضرورت توجه به اهمیت دهیاری ها در توسعه مدیریت روستایی اشاره دارند (یمانی جاجرمی و عبداللهی، ۱۳۸۸، ۱۰۲) با توجه به مطالعه کتب ومقالات تاکنون تحقیق با این عنوان صورت نگرفته است.
فصل دوم
مروری بر ادبیات تحقیق
۲-۱- مبانی نظری تحقیق
۲-۱-۱- مدیریت روستایی
ایده مدیریت جدید روستایی، متکی بر ظرفیتهای جوامع محلی، با اداره دقیق مکان و بهره وری از منابع آن می باشد. در مقطع جهانی شدن ارتباطات و تمرکز سرمایه ها، کارکرد دقیق توسعه روستایی و محلی مبارزه در مقابل احساسات ناامیدی و فردگرایی است. مجموعه مدیریت باید به وسیله استراتژیهای کارآمد اعمال و باابتکارهایشان، در سازندگی سرزمین سیاستگذاری کنند. همچنین تمامی برنامه های مربوط به توسعه محلی و ایجاد شغل، باید در تناسب با صلاحیت و آگاهیهای جمعی و در توان کارکردی مکان و مورد حمایت تمامی اقشار جامعه محلی باشد. مدیریت محلی باید، درک توسعه محلی، بروز ابتکارها، جمع گرایی و مشارکت در امور را آموزش دهد. یک مدیریت محلی کارا، فکر کردن در محیط را می پروراند و عامل تحلیل مشکلات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی فضاهای روستایی می شود. مدیریت همواره با بهره گرفتن از روش های علمی و صلاحیتدار در تطابق با محیط زیست اقتصادی، مدام در تغییر و نوآوری است. این روش مدیریتی، مدام در جستجوی کسب قدرت و جایگاه برای جوامع محلی است، تا یک نظم اجتماعی جدید را برای روستاها ایجاد نماید، و تقسیم بسیار عادلانه قدرت و منافع توسعه، در محل فراهم گردد. در چنین مدیریتی استثناطلبی پذیرفته نمی باشد، زیرا مدیریت دارای یک مفهوم کلی«سازندگی» است.
در بین روستاهای نواحی مختلف، اختلافات ساختاری شدیدی به چشم می خورد. اگر به اختلافهای ساختاری روستاها بیندیشیم، بسیاری از این اختلافها؛ به وسیله چشم اندازهایی نظیر، شکل عمران و به ارزش رسانیدن منابع، فعالیتهای اجتماعی- اقتصادی، فضاهای فرهنگی، سطح زندگی، عدم تساوی در دسترسی به امکانات و خدمات، و انتظارات برای آینده مشاهده می شود. همچنین تعداد جمعیت روستاها، فاصله آنها با مراکز شهری، و ماهیت بیوفیزیکی آنها در ایجاد اختلافات ساختاری روستاها مؤثرند. بسیاری از این اختلافها مربوط به ضعف مدیریت روستایی می باشد، که تقویت مدیریت روستایی در کاهش این اختلافات بسیار مؤثر خواهد بود. رسیدن به یک مدیریت روستایی کارآمد، به استفاده از تجربیات سایر کشورهای جهان و بررسی و تحلیل تجربیات موفق و ناموفق کشورها نیاز دارد. از این رو می توان سه برنامه مربوط به مدیریت روستایی را نام برد ( مطیعی لنگرودی،۱۳۸۲،ص ۱۶۷).
۱- برنامه ^[۱]LEADER در اتحادیه اروپایی
برنامه LEADER مهمترین برنامه توسعه مناطق روستایی ارائه شده به وسیله اتحادیه اروپایی است. ابتکار جامعه مشارکتی، حمایت از ابتکارهای محلی مربوط به توسعه با اهداف زیر است:
- حمایت از اعمال ابتکاری، تا سطح و قابل انتقال که نشان دهنده روش های جدید مورد استفاده در برنامه ریزیهای توسعه روستایی هستند.
- افزایش مبادلات تجربیات علمی و انتقال مهارت در میان شبکه اروپایی توسعه روستایی.
- تکیه بر پروژه های همکاری در سطح ملی ناشی از عوامل محلی نواحی روستایی، که نشان دهنده همکاری مشترک بین آنهاست.
- برنامه LEADER همچنین از سایر برنامه ها (مشارکت محلی، اتاقهای مشاوره، تعاونیها، مجامع، غیره) در حالتی که اقدام انها مربوط به توسعه در سطح یک سرزمین روستایی باشد، حمایت می کند.
۲- برنامه مشارکت روستایی^[۲] (RP) در اتازونی
برنامه آمریکایی مشارکت روستایی دارای ساختار هماهنگی و مشورتی تلاشهای توسعه روستایی، با کمک دولت در زمینه های مختلف، از سطح ملی تا سطح محلی است. همچنین برای اجرای برنامه های در سطح محلی، با عوامل اجرایی امور اقتصادی محل مشورت می شود.
در برنامه ملی، مشارکت ملی توسعه روستایی، برای توانمندتر کردن فضای روستایی، آمریکا، به وسیله همکاری در زمینه هایی که امکان تغییر در اقتصاد روستایی را فراهم آورند، و نیز مردود شدن روشهایی که قابل اجرا در سطح جهانی نمی باشند، مطرح است. تأمین مجموعه نیازهای روستایی، از طریق سازمانهای مطرح بالاتر، در رفع محدودیت برای توسعه امور روستایی، از جمله اموری است که RP انجام می دهد. در مجموع انجمن توسعه روستایی ملی و دپارتمان کشاورزی ایالت متحده، که برای توسعه روستایی در سطح ملی هماهنگ می شوند، برای رسیدن به اهداف زیر تلاش می کنند:
- ارزیابی برنامه های مختلف ایالات دارای برنامه، برای توسعه روستایی؛
- ارتقای فعالیتهای توسعه استراتژیک، که بهره برداری بهتری از منابع را انجام می دهند؛
- تأمین امکانات بهتر برای انتشار اطلاعات مورد نیاز توسعه روستایی؛
- مراجعه به سوابق و اسناد، برای یافتن راه حلهای ممکن جهت رفع مشکلات؛
- ارائه یک مدل جدید مدیریت روستایی در آمریکا؛
در مدل جدید مدیریت روستایی، باید به بازار کار روستایی، به عنوان محور اصلی برنامه ریزی های اقتصادی در محیط روستا، توجه داشت.
۳- برنامه توسعه جامعه مشارکتی ^[۳]۱(pdc)در کانادا
در کانادا و در ایالت کبک، از دو دهه قبل، دولت فدرال از طریق PDC در حمایت به توسعه روستایی دخالت می کند.( زیرا مشکلات بیکاری در نواحی روستایی بیش از نواحی شهری است و نرخ بیکاری نواحی روستایی ۳ درصد بیش از نواحی شهری است) مجموع سازمانهایی که به توسعه جامعه روستایی کمک می کنند. بیش از ۲۵۰ شرکت است. قلمرو شهرداریهای ناحیه ای ^[۴]۲(MRC)و سرزمین شماره ۵۴ انجمن کمک به توسعه جامعه مشارکتی ^[۵]۳(sadc)کانادا، مربوط به ایالت کبک است.
SADC در قلمرو و شهرداریهای ناحیه ای، برای مدیریت برنامه هایش، نمایندگان بخشهای مختلف اجتماعی- اقتصادی را به هم پیوند می دهد. استقرار SADC از اصول زیر الهام می گیرد.
- ایجاد مشاغل از طریق تقسیم مسئولیتهای بین بخش دولتی و بخش خصوصی همراه با پشتیبانی مؤسسات کوچک و مقاطعه کاریهای محلی؛
- ایجاد زمینه های لازم برای آزمایش ابتکارهای عامل تغییر در مکان، در تطابق بافضا، همچنین امور ماده و آسان برای اجراء ( مطیعی لنگرودی، ۱۳۸۲، ص ۱۷۳ -۱۷۰)
ضعف مدیریت و برنامه ریزی، یکی از دلایل اصلی عدم دستیابی روستاهای محروم به امکانات لازم برای رسیدن به سطوح برخورداری است. بنابراین در این مقطع زمانی، توجه به مدیریت روستایی- در سطوح خرد- کلان- امری اجتناب ناپذیر است.
مفهوم توسعه پایدار روستایی
توسعه یک مفهوم چند بعدی و دارای بار ارزشی است. یعنی توسعه جریانی است چند بعدی و پیچیده که در خود تجدید سازمان و سمت گیری متفاوت کل نظام اقتصادی- اجتماعی را به همراه دارد. علاوه بر افزایش و بهبود در میزان تولید و درآمد، شامل دگرگونی اساسی در ساختار های نهادی، اجتماعی، اداری و همچنین در وجهه ونظرات عمومی مردم است، توسعه در بسیاری موارد حتی عادات و رسوم و  عقاید مردم را نیز در بر می گیرد. lee,1979:9 ). به نقل از ازکیا،۱۳۸۴: ۲۷)
این تعریف از توسعه بر بهبود و دگرگونی اساسی ساختارهای سنتی تاکید دارد اما مفهومی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که توسعه و دگرگونی باید به گونه ای باشد تا همه ابعاد ساخت ها با همدیگر به وحدت رسیده و و نسل های آینده و محیط زیست در این توسعه لحاظ گردد. چیزی که در توسعه پایدار به آن توجه ویژه ای شده است.
توسعه پایدار روستایی عبارتست از وحدت میان ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی به منظور بالا بردن سطح معیشت و رفاه مردم روستایی است. در توسعه پایدار روستایی توجه به عوامل زیست محیطی از اهمیت بسیاری بر خوردار می باشد.
بسیاری از دانشمندان معتقدند توسعه از درون جامعه باید صورت گیرد طرح ایده محور بودن انسان در فرایند توسعه ضرورت وجه به مناطق روستایی را که برخوردار از نیروی عظیم انسانی هستند، هم به عنوان هدف توسعه و هم به عنوان مهمترین ابزار توسعه اهمیت می بخشد، در مناطق روستایی این نیروی انسانی که از ان به عنوان بخش مردمی یاد می شود به صورت سازمان نیافته و غیر متمرکز وجود دارد( ازکیا ، ۱۳۸۶ ، ص ۲۰ )
مشارکت خود به خودی و خود انگیخته روستاییان که در توسعه روستایی نقش مهمی دارد، قبل از هر چیز نیازمند وجود زمینه هایی جهت مشترکت واگذاری امور به خود انها و نیز توانایی روستاییان که لازمه اش اگاهی و اعتقاد به هدفی که مشارکت را می طلبد دارد، روستاییان که زندگی شان خود نوعی مشارکت است رفتارهای مشارکتی متعددی در قالب یاری و همیاری داشته اند که هنوز پاره ای از انها حیات خود را ادامه می دهند ( طالب ، ۱۳۷۶ ، ص ۹۵ ). به طور مثال مشارکت روستاییان در جشن ها و عزداری ها و … که خود نوعی مشارکت داوطلبانه است.
۲-۱-۱-۱- مدیریت روستایی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران همراه با از هم پاشیدن سایر تشکیلات و مؤسسات وابسته به رژیم سابق در شهرها، در روستاها نیز به جز شرکتهای تعاونی روستایی که به لحاظ داشتن ماهیت اقتصادی و تامین مواد مصرفی روستاییان کمتر مورد تغییر و آسیب پذیری واقع گردیدند، دیگر سازمانها و مؤسسات و نظامهای دولتی و وابسته به دولت در دروستا از قبیل: سپاه دانش ،سپاه بهداشت و … از هم پاشیده و به یکباره فرو ریختند، و در واقع روستا و چگونگی مدیریت آن بیش از پیش دچار سردرگمی گردید و بدون متولی ماند. این امر باعث شد،پس از ثبات نسبی که بر کشور حاکم گردید، مسوولین مملکتی به فکر تنظیم امور روستاها بیفتد. لیکن هنوز یک مرکز تصمیم گیری منسجمی بوجود نیامده بود، لذا دستگاه های مختلف از قبیل هیات های هفت نفره ، سپاه پاسداران ،استانداریها،جهادسازندگی ،بنیاد مسکن و … اقدام به تشکیل شوراهای اسلامی دهات نمودند. این تعداد مراکز تصمیم گیری مشکلات زیادی را در خصوص چگونگی تنظیم مدیریت روستا و نحوه انتخاب افراد بوجود آورد، ولی نهایتا مرکز هماهنگی شوراهای اسلامی در سال ۱۳۶۰ تشکیل و مشخصا جهاد سازندگی عهده دار این امر گردید.
اما قانون شورای اسلامی بار دیگر در سال ۱۳۶۵ مورد اصلاح قرار گرفت و قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشور مصوبه ۱/۹/۶۱ در تاریخ ۲۹/۴/۱۳۶۵ به تصویب رسید (طالب،۱۳۷۶،ص ۴۹و ۴۸).
سرانجام شوراهای اسلامی در اکثر قریب به اتفاق روستاهای کشور و از جمله ناحیه مورد مطالعه تشکیل شد. گرچه این چنین تشکلی می توانست به مفهوم مدیریت مردمی روستا در تحقق اهداف رشد و توسعه روستایی قرار گیرد، لیکن عملاً این چنین نشد. زیرا علیرغم این که اعضای این شوراها از خود مردم و همدرد و هم سرنوشت و هم سو با آنان هستند و اغلب روابط صمیمانه همراه با اعتماد متقابلی بین اینها و مردم برقرار است،از مقبولیت اجتماعی و معنوی خاصی نزد روستاییان برخوردارند و دارای صلاحیتهای اخلاقی و معنوی و حتی انقلابی لازم نیز می باشند، و از طرفی مورد قبول و اعتماد دولت هم هستندو مهمتر اینکه منتخب خود مردم می باشند، چیزی که تا این زمان در مدیریت روستا سابقه نداشته است. شوراهای اسلامی می توانستند به عنوان بازوی اجرایی قوی دولت در روستاها جهت اجرا و انجام تحولات اقتصادی – اجتماعی این نواحی مفید واقع شوند،ولی در عمل نتوانستند توفیق چندانی کسب نمایند.
این امر دارای زمینه های تاریخی ، اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی و اقتصادی خاصی است، که به نظر کمتر بدان توجه شده و لازم است بهتر و بیشتر بدانها توجه گردیده و بعضا در حدامکان تعدیل گردد.
۲-۲- دیدگاه های سنتی مدیریت روستایی
این مدیریت خاص باید مردمی و نیز اداری باشد. همچنین، باید ضمن تعیین کننده بودن در سطح خرد (درون روستا) قابل ارتباط با سطوح میانه(دهستان و بخش) و سطوح کلان (استان و کشور) باشد (لهسایی زاده،۱۳۸۸؛۶۳).
مدیریت محلی متشکل از مجموعه ای از نهادها، مکانیسم ها و فرایندهایی است که شهروندان و گروهای اجتماعی از طریق آن می توانند خواسته ها و نیازهایشان را دنبال کنند، اختلافات خود را تعدیل سازند و به حقوق خود دست یابند؛ از این رو، مدیریت کارآمد محلی نیازمند همکاری و تشریک مساعی نهادهای محلی، نهادهای جامعۀ مدنی و بخش خصوصی است تا بتواندمشارکت مردمی را تحقق بخشد، توانایی شفاف سازی و پاسخ گویی و خدمات رسانی بهینه داشته باشد و بتواند به فرایند توسعۀ پایدار محلی کمک کند(J.A.Douglas,2005;231)ږ

منظور از تخصیص عبارتست از تعیین حجم اعتباری که برای یک سال با دوره های معین در سال جهت هزینه اجرای برنامه ها و عملیات و سایر پرداخت ها مورد لزوم است (سعیدی، ۱۳۸۴).

در بودجه ریزی عملیاتی، تخصیص منابع با شاخص های عملکرد مرتبط می شود. مرتبط ساختن برنامه ریزی راهبردی به تخصیص منابع یکی از الزامات اصلی تخصیص منابع بر مبنای هدف است. سازمان ها باید شاخص های عملکرد و اهداف راهبردی را در بودجه های پیشنهادی خود ارائه دهند. این شیوه به تصمیم گیران در زمینه تخصیص منابع در سازمان ها کمک می کند و مستلزم آنست که تحلیل گران بودجه، ضرورت بودجه درخواستی درهر سازمان، رابطه آن با اولویت های برنامه راهبردی سازمان، امنیت برای اهداف سیاست های دولت و خطرات یا میزان عدم قطعیت برآورد هزینه ها را بررسی کنند.

1. 1. افزایش کارایی و کیفیت خدمات :

رویکرد بودجه ریزی عملیاتی در صدد است که کارایی عملیاتی برنامه ها و فرایندهای کاری مدیران را افزایش دهد. از این رو شاخص های کارایی، حجم کار، کیفیت خدمات و رضایتمندی مخاطبان و مشتریان، شاخص هایی هستند که برای عملکرد مدیران نقش و جایگاه ویژه ای دارند که این شاخص ها را می توان برای تعیین اهداف عملکرد و طراحی راهبردهایی برای نیل به این اهداف ردگیری عملکرد در طول زمان، مقایسه عملکرد با عملکرد سازمان های دیگر و انعقاد قراردادهای مبتنی بر عملکرد بین کارکنان دولت و بخش خصوصی به کار رود .

1. 1. کاهش کسری بودجه دولت :

کسری بودجه این است که برای تامین مالی کلیه پرداختی های دولت به وجوه مالی نیاز است و دولت باید با شیوه هایی کسری بودجه را تامین کند. اگر بودجه ریزی عملیاتی استقرار یابد یعنی بین درآمدها و هزینه های جاری توازن برقرار شود، انتظار می رود که این کسری به حداقل تنزل یابد. بنابراین یک بودجه عملیاتی قادر است تمامی فعالیت های مستقیم و غیر مستقیم مورد نیاز در برنامه و نیز تخمین دقیقی از هزینه فعالیت ها را انجام دهد که به دنبال آن برای دستیابی به انضباط مالی، دولت قادر خواهد بود میان درآمدها و هزینه ها برآورد های واقع بینانه ای را ارائه دهد .
تضمین تحقق برنامه ها :
برنامه ریزی فرایند مستمری است از تصمیمات سیستماتیک با در دست داشتن بهترین اطلاعات ممکن نیست به آینده در برنامه ریزی عملیاتی که مدیران واحدهای مختلف یک سازمان را که مسئولیت تحقق، اهداف واحدهای مربوط به خود راطی دوره ای مبنی از زمان دارند، درگیر می کند و در این راه، اهداف قابل اندازه گیری، جداول زمانی و مانند آنها را مورد استفاده قرار می دهد. بنابراین بودجه ریزی ، برنامه های پیش بینی شده برای دستیابی به اهداف راهبردی را به موفقیت نزدیک می سازد.

1. 1. افزایش کارایی و اثر بخشی :

به منظور به حداکثر رساندن اثر بخشی^[۲۵] برنامه ها از منابع مالی و اعتباری پیش بینی شده شکل دهی مازاد اعتبارات، انجام اطلاعات و بهینه سازی برنامه ها و ارتقای بهره وری^[۲۶]، نیازمند عملیاتی کردن بودجه و تحول در فرایند بودجه ریزی مورد تاکید است. بنابراین باید بودجه ریزی عملیاتی به درستی در دستگاه های اجرایی پیاده شود تا از پذیرش همگانی و تاثیر گذاری عمومی برخوردار باشد .
سایر مزایای بودجه ریزی عملیاتی
- شفاف سازی فرایند بودجه ریزی
- تسریع بخشیدن به استقرار سیستم مدیریت جامع عملکرد و حصول نتایج مناسب
- بهبود تصمیم گیری در مورد موثرترین راه برای استفاده از منابع محدود کشور .
- بهبود عملکرد از طریق پیوند دادن بودجه و عملکرد برنامه
- تقویت حس مسئولیت پذیری مدیران در قبال اتخاذ تصمیمات تاثیر گذار بر فرایند بودجه (سعیدی ، ۸۵ ، ص ۱۲-۷).

الزامات بودجه ریزی عملیاتی :

بودجه ریزی عملیاتی با توجه به مزایایی که دارد در مراحل مختلف مستلزم اقدامات پیچیده در ابعاد فنی و سیاسی نظام بودجه ریزی است. علاوه بر این که سیستم حسابداری و نظام مدیریت باید هماهنگ با فرایند بودجه ریزی عملیاتی دچار تحول شوند، توافق و هماهنگی در سطوح با قوه مقننه از الزامات اصلی موفقیت بودجه ریزی عملیاتی محسوب می شود .
اگر قرار باشد که بودجه عملیاتی در عمل به موفقیت دست یابد نباید آن را صرفاٌ به صورت یک پیوست به بودجه ((اقلام مخارج)) اضافه نمود. این کار مستلزم تغییرات بنیادی در سیستم های اطلاعات مدیریت، سیستم های حسابداری و به طور کلی در شیوه مدیریت دستگاه های دولتی است.
به گفته جویس (۲۰۰۲) تا زمانی که تصمیم گیرندگان در دستگاه های دولتی و قوه مقننه به هنگام اتخاذ تصمیم درباره تخصیص منابع و بودجه، از اطلاعات مربوط به عملکرد استفاده موثری به عمل نیاورند نمی توان انتظار تغییری اساسی در فرایند بودجه داشت»
به طور کلی پیش شرط ها در زمینه سازی های زیر باید تحقق یابند تا بودجه کشور را بتوان عملیاتی تهیه و تدوین کرد :

1. 1. تدوین برنامه های راهبردی کشور

1. 1. تدوین چارچوب راهبردی سه ساله که به اهداف سالانه منجر شود

1. 1. تحلیل ورودی؛ برای هر هدف کمی سالانه، لازم است منابع و داده های ورودی لازم بودجه ریزی می شود .

1. 1. نظام کدگذاری ساختارمند

1. 1. تعیین اهداف و سیاست ها به طور شفاف و کمی

1. 1. تعیین برنامه ها و فعالیت ها اعم از مستقیم و غیر مستقیم

1. 1. اولویت بندی برنامه ها و فعالیت ها

1. 1. تعیین نتایج مورد انتظار از اجرای فعالیت ها و برنامه ها

1. 1. طراحی منابع مالی جدید

1. 1. امکان ارزیابی و عملکرد مدیران در نیل به نتایج و اهداف

1. 1. استقرار سیستم اطلاعات مدیریت و سیستم اطلاعات حسابداری

1. 1. استقرار نظام حسابداری بهای تمام شده و هزینه یابی بر مبنای فعالیت

1. 1. اصلاح قانون محاسبات عمومی، قانون برنامه و بودجه، قانون استخدامی و اصلاح روش های حسابداری دولتی به سمت حسابداری تعهدی

1. 1. آموزش نیروی انسانی

1. 1. عزم جدی در مسئولان کشور و وفاق ملی و افزایش پاسخگویی

1. 1. طراحی نظام نظارتی (عباسی ، ۱۳۸۷ ،ص ۵۷).

مراحل انجام بودجه ریزی عملیاتی :

بودجه عملیاتی در واقع همان بودجه برنامه ای است که به نحو دقیق تر و روشن تری اجرای برنامه ها را از دیدگاه، فایده و هزینه تجزیه و تحلیل می نماید و با روش اندازه گیری حجم کار، قیمت تمام شده تولید با فرمت را به دست می آورد، و با نورمها و استانداردها مقایسه تطبیق و تحلیلی می نماید و به علل افزایش قیمت تمام شده واقف می گردد و در نهایت به مدیریت سازمان کمک می کند .
اساس بودجه ریزی عملیاتی بر پایه چهار اصل استوار است که با به کارگیری آنها هزینه هر واحد عملیات به سادگی تعیین می گردد :
روش اندازه گیری^[۲۷]
حسابداری قیمت تمام شده^[۲۸]