جدول ۳-۱٫ ترکیب سیمان مصرفی ۵۰
جدول ۳-۲٫ دانه بندی سنگدانه های مصرفی ۵۱
جدول ۳-۳٫ آزمایش لس آنجلس برای ترکیب A 53

جدول۳-۴٫ آزمایش لس آنجلس برای ترکیب B 53
جدول ۳-۵٫ آزمایش لس آنجلس برای ترکیب C 53
جدول ۳-۶٫ نتایج آزمایش لس آنجلس برای ترکیب های A و B و C 54
جدول ۳-۷٫ مشخصات نانوسیلیس مصرفی ۵۴
جدول ۳-۸٫ مشخصات میکروسیلیس مصرفی ۵۵
جدول ۳-۹٫ مشخصات فوق روان کننده مصرفی ۵۶
جدول ۳-۱۰٫ مشخصات طرح اختلاطها ۵۹
جدول ۴–۱٫ نتایج آزمایش مقاومت فشاری برای طرح اختلاطهای حاوی نانوسیلیس ۶۵
جدول ۴–۲٫ نتایج آزمایش مقاومت فشاری برای طرح اختلاط های حاوی میکروسیلیس ۶۸
جدول۴–۳٫ نتایج آزمایش مقاومت فشاری برای طرح اختلاط های حاوی اختلاط نانو با میکرو ۷۰
جدول ۴-۴٫ نتایج آزمایش مقاومت کششی غیرمستقیم برای طرح اختلاطهای حاوی نانوسیلیس ۷۵
جدول ۴– ۵٫ نتایج آزمایش مقاومت کششی غیرمستقیم برای طرح اختلاطهای حاوی میکروسیلیس ۷۷
جدول ۴–۶٫ نتایج آزمایش مقاومت کششی برای طرح اختلاط های حاوی اختلاط نانو با میکروسیلیس ۸۰
جدول ۴–۷٫ نتایج آزمایش اولتراسونیک برای نمونه های حاوی نانوسیلیس ۸۶
جدول ۴–۸٫ نتایج آزمایش اولتراسونیک برای نمونه های حاوی میکروسیلیس ۸۸
جدول ۴–۹٫ نتایج آزمایش آولتراسونیک برای نمونه های حاوی اختلاط نانوسیلیس با میکروسیلیس ۹۰
جدول ۴–۱۰٫ نتایج آزمایش جمع شدگی برای طرح اختلاطهای حاوی نانوسیلیس ۹۷
جدول ۴–۱۱٫ نتایج آزمایش جمع شدگی برای طرح اختلاطهای حاوی میکروسیلیس ۹۹
جدول۴-۱۲٫ نتایج آزمایش جمع شدگی برای طرح اختلاطهای حاوی اختلاط نانو با میکروسیلیس ۱۰۱
فهرست اشکال
شکل ۱-۱٫ بتن ساخته شده توسط شرکت وندیداد ۹
شکل ۲-۱٫ سنگ پرلیت ۲۰
شکل ۲-۲٫ لیکای درشت دانه ۲۱
شکل ۲-۳٫ مصالح گوناگون با مقایسه مقاومت حرارتی بلوک های لیکا ۲۳
شکل ۲-۴٫ پروژه های کار شده با محصولات لیکا ۲۶
شکل ۳-۱٫ نمودار دانه بندی شن مصرفی ۵۲
شکل ۳-۲٫ نمونه منشوری جهت انجام آزمایش جمع شدگی ۵۷
شکل۴-۱٫ دستگاه آزمایش مقاومت فشاری و کششی غیرمستقیم ۶۳
شکل ۴–۲٫ روند تغییرات مقاومت فشاری با افزایش درصد نانوسیلیس ۶۶
شکل۴–۳٫ درصد افزایش مقاومت فشاری با افزایش نانو نسبت به نمونه شاهد ۶۷
شکل ۴– ۴٫ روند تغییرات مقاومت فشاری با افزایش درصد میکروسیلیس ۶۹
شکل ۴– ۵٫ روند تغییرات مقاومت فشاری در اثر اختلاط نانوسیلیس با میکروسیلیس ۷۱
شکل ۴– ۶٫ روند تغییرات مقاومت فشاری در اثر اختلاط نانوسیلیس با میکروسیلیس ۷۲
شکل ۴– ۷٫ روند تغییرات مقاومت کششی با درصد نانو ۷۶
شکل ۴-۸ . روند تغییر مقاومت کششی با درصد میکرو ۷۸
شکل ۴– ۹٫ روند تغییرات مقاومت کششی با افزودن نانوسیلیس به میکروسیلیس ۸۱
شکل ۴– ۱۰٫ روند تغییرات مقاومت کششی با افزودن نانوسیلیس به میکروسیلیس ۸۲
شکل ۴-۱۱٫ سونیسکوپ مورد استفاده در آزمایش التراسونیک(تعیین مدول الاستیسیته دینامیکی) ۸۴
شکل ۴– ۱۲٫ روند تغییر مدول الاستیسیته با افزایش درصد نانوسیلیس ۸۷
شکل ۴– ۱۳٫ روند تغییرات مدول الاستیسیته دینامیکی با افزایش میکروسیلیس ۸۹
شکل ۴– ۱۴٫ روند تغییرات مدول الاستیسیته دینامیکی با افزودن نانوسیلیس به میکروسیلیس ۹۱
شکل ۴– ۱۵٫ روند تغییرات مدول الاستیسیته دینامیکی با افزودن نانوسیلیس به میکروسیلیس ۹۲
شکل ۴– ۱۶٫ روند تغییرات کرنش با افزایش درصد نانوسیلیس ۹۸
شکل ۴– ۱۷٫ روند تغییرات کرنش با افزایش درصد میکروسیلیس ۱۰۰
شکل ۴– ۱۸٫ روند تغییرات کرنش با اختلاط نانو با ۷٫۵ درصد میکروسیلیس ۱۰۲
شکل ۴– ۱۹٫ روند تغییرات کرنش با اختلاط نانو با ۱۵ درصد میکروسیلیس ۱۰۳
فصل اول:

گروه ذی نفع
شاخص اثر بخشی

۱٫ صاحبان شرکت
۲٫ کارکنان
۳٫ مشتریان
۴٫ بستانکاران
۵٫ جامعه
۶٫ عرضه کنندگان مواد اولیه
۷٫ دولت
بازده مالی
رضایت کارکنان، حقوق و پاداش، سرپرستی و مدیریت
کیفیت کالاها و خدمات
میزان اعتبار
نقش شرکت در بهره وری جامعه
معامله رضایتبخش
رعایت قوانین و مقررات

تحقیقی که روی گروه ها انجام شد، نشان داد که یک مؤسسه یا سازمان کوچک نمی تواند به صورت همزمان خواسته ها و تقاضاهای همه گروه ها را تأمین کند. امکان دارد در یک سازمان رضایت کارکنان بسیار بالا باشد ولی سایر گروه ها چندان راضی نباشند. با وجود این ، اگر هر هفت شاخص مورد توجه قرار گیرد ( و نه تنها یک شاخص ) اثر بخشی سازمان به صورتی دقیق تر محاسبه خواهد شد. با بررسی کل عملکرد سازمان به نتایج جامع تری می توان دست یافت.
کاربرد: مزیت روش مبتنی بر رضایت گروه های ذی نفع این است که در اجرای روش مزبور با دیدگاه بسیار وسیع تری به اثر بخشی سازمان توجه می شود و عوامل محیطی و درون سازمان مورد ارزیابی قرار می گیرند. در این روش همچنین استنباط جامعه از مسئولیت های اجتماعی سازمان ( یعنی چیزی که به صورت رسمی در روش های سنتی مورد توجه نبود) نیز مورد ملاحظه قرار می گیرد. در اجرای روش مزبور همه شاخص ها ( اقلام مصرفی، فرایند تبدیل و محصول ) به صورت همزمان مورد توجه قرار می گیرند و بر این نکته تأکید می شود که هیچ شاخص منحصر بفردی نمی تواند اثر بخشی سازمان را تعیین کند. رفاه کارکنان درست به اندازه تأمین هدف های صاحبان سازمان اهمیت دارد. با توجه به این موضوع که اثر بخشی سازمان یک مسأله پیچیده و چند بعدی است و نیز یک پدیده چند بعدی را نمی توان با شاخص منحصر به فرد ارزیابی کرد، از این رو، روش مبتنی بر شاخص های اساسی شهرت نسبتاً زیادی کسب کرده است. با توجه به تحقیقی که به تازگی انجام گرفت، این مسأله روشن شد که اگر در سنجش اثر بخشی سازمان، چند گروه مورد ارزیابی قرار گیرند ( به ویژه اینکه محیط همواره در حال تغییر است و سازمان باید خود را با آن وفق دهد) نتیجه بسیار دقیق تری به دست خواهد آمد. فراتر اینکه، تحقیقات نشان داده شده است که سازمان ها واقعاً به حیثیت، اعتبار و شهرت خود اهمیت می دهند ولی از سوی دیگر، امکان دارد که تأمین رضایت و خواسته برخی از گروه ها باعث از خود بیگانگی سایر گروه ها شود.

۲-۷ -آشنـایی بـا شرکت شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران

پس از اعطای امتیاز استخراج و بهره برداری از نفت سراسر ایران – به غیر از ۵ استان شمالی – در سال ۱۲۸۰ هـ .ش (۱۹۰۱ میلادی) از سوی مظفر الدین شاه قاجار به ویلیام ناکس دارسی انگلیسی ، اولین چاه نفت در منطقه مسجد سلیمان واقع در استان خوزستان در سال ۱۲۸۷ هـ . ش. (۱۹۰۸ میلادی) حفر شد. به دنبال آن ، در سال ۱۲۸۸ هـ . ش. (۱۹۰۹ میلادی) عملیات احداث اولین پالایشگاه ایران در شهر آبادان، توسط ” شرکت نفت انگلیس / پرشیا” آغاز شد. با احداث پالایشگاه آبادان ، توزیع نفت خام ایران آغاز و اولین محموله در سال ۱۹۱۲ میلادی به خارج از کشورصادرشد.

۲-۷-۱- نحوه توزیع و پخش فرآورده های نفتی از ابتدای پیدایش نفت در ایران

تاریخچه توزیع و پخش نفت و فرآورده های نفتی در خارج و داخل کشور به سه دوره متفاوت تقسیم  می شود:

• دوره فعالیت “شرکت نفت انگلیس / پرشیا” – سال های ۱۳۱۲- ۱۲۸۷ هـ . ش (۱۹۳۳- ۱۹۰۸ میلادی):

در این دوره هیات مدیره و مدیر عامل ” شرکت نفت انگلیس / پرشیا” بر تمام شئون صنعت نفت ایران اعم از فعالیت های اکتشافی ، استخراج ، استحصال ، انتقال ، پالایش ، پخش و صدور نفت خام و فرآورده های نفتی اشراف و نظارت مستقیم داشته است. این شرکت ضمن حفظ استیلای انحصاری خود بر پست های کلیدی و مراکز تصمیم گیری ، از سپردن مسئولیت به ویژه مسئولیت های استراتژیک به عناصر غیر انگلیسی اجتناب می کرده است.در این دوره عمدتا” بر صدور نفت و فرآورده های نفتی و توزیع انها در بازارهای بین المللی تاکید می شده و در داخل ایران تلاش چندانی در گسترش توزیع و پخش معمول نگردیده است.
با بازگشایی راه های ارتباطی ، در اواخر سال های جنگ جهانی اول ( ۱۲۹۱- ۱۲۹۳ هـ .ش./۱۹۱۸- ۱۹۱۴ میلادی) ، در غرب ایران چارپایانی چون الاغ و استر که پیش از آن در حمل با در خدمت انسان بودند، به تدریج جای خود را به وسائط نقلیه موتوری دادند. بنابراین ، تقاضا برای بنزین و گازوئیل افزایش یافت و به دنبال آن ، پالایشگاهی د رمنطقه کرمانشاه به منظور تصفیه نفت خام و تامین فرآورده های مورد نیاز مناطق غرب و شمال غرب کشور، در سال ۱۳۱۲ هـ .ش. (۱۹۳۳ میلادی) در ۵ کیلومتری شمال غرب شهر کرمانشاه تاسیس گردید. پالایشگاه کرمانشاه نفت خام را به بنزین ، نفت چراغ و گاز مبدل می ساخت. این فرآورده ها در ابتدا به وسیله تانکرهای حمل سوخت و به صورت فله به شمال غرب ایران ارسال می شد. علاوه بر آن ، بخشی از محصولات پالایشگاه نیز به صورت مظروف در پیت های ۱۸ لیتری توزیع می شد. نفت خام مورد نیاز این پالایشگاه نیز از طریق یک خط لوله چهار اینچی و از آبادان / اهواز تامین می شد. البته بخشی از نفت خام پالایشگاه از منابع خارج و از عراق تامین می گردید. در حالی که فرآورده های نفتی پالایشگاه کرمانشاه به طور عمده در جهت تامین مصارف داخل کشور توزیع می شد، بخش اعظم فرآورده های پالایشگاه آبادان به خارج از کشور صادر می شد.

• از سال ۱۳۱۲ هـ . ش.(۱۹۳۳ میلادی) تا نهضت ملی شدن صنعت نفت

در این دوره نام “شرکت نفت انگلیس / پرشیا” به “شرکت نفت انگلیس و ایران” تغییر یافت و شرکت به بهره گیری نسبی از نیروی کاری و استعدادهای ایرانی در بخش های مختلف صنعت نفت مجاب شد.در طول سال های جنگ جهانی دوم (۱۳۲۴- ۱۳۱۸ هـ .ش./۱۹۴۵-۱۹۳۹ میلادی) ، تولیدات پالایشگاه کرمانشاه نه تنها در بخش های مختلف کشور، به ویژه نواحی شمال و شمال غرب ایران ، توزیع بلکه در رفع نیازهای نیروهای متفقین مستقر در ایران ، جابه جایی این نیروها کمک رسانی به روسیه به کار گرفته می شد. سوخت از دو راه اصلی ، یکی از اندیمشک و از طریق شهرهای خرم آباد، بروجرد و همدان و دیگری از خانقین عراق و از طریق شهرهای قصرشیرین ، کرمانشاه و همدان ، به قزوین و از آنجا به نقاط دیگر انتقال می یافت. با توجه به تقاضای روز افزون داخلی به فرآورده های نفتی ، تشکیل بخش مستقل توزیع داخلی، امری اجتناب ناپذیر بود. بنابراین ، در این دوره “سازمان پخش” تاسیس گردید. با وجود نیروهای روسی، انگلیسی و آمریکایی در ایران ، وظیفه “سازمان پخش” در توزیع فرآورده های نفتی و سوخت رسانی به این نیروها و نیز تامین نیروهای مردم عادی و غیر نظامی سنگین تر می شود.
از جمله طرح هایی که در این دوره به مرحله اجرا در آمد، تکمیل زنجیره ای از دپوها در مسیر تهران- مشهد و نصب تاسیسات و امکانات مورد نیاز در آذربایجان بود.
در دیگر نقاط کشور انبارهای عظیم نفت احداث و ابزارهای تدارکاتی دپوها نیز در همان رمان کامل شد.
ابتدا تحویل سوخت اعم از نفت یا بنزین، از انبارهای ذخیره به عوامل توزیع ، با کامیون ها ی محلی عرضه سوخت انجام می گرفت و جزء مسئولیت فروشندگان بود. متقاضیان عبارت بودند از:
الف. مصرف کنندگان عادی از قبیل کشاورزان و دارندگان تراکتورها و ماشین های کشاورزی و دارندگان قایق های ماهیگیری مجهز به موتورهای نفتی.
ب. خرده فروشان که نیازهای ساکنان محلات مختلف را برآورده می ساختند.
به تدریج رشد عمده فروشی مواد سوختنی و کاهش خرده فروشی ، این امکان را فراهم کرد که فرایند تحویل سوخت به کامیون ها از نظر فنی مورد توجه بیشتر قرار گیرد. البته با معمول شدن لاستیک بادی در کامیون ها روز به روز سرعت انتقال مواد سوختی نیز افزایش یافت. این تحول موجب شد با تعداد ماشین های کم ، مناطق وسیع تری تحت پوشش سوخت رسانی قرار بگیرد و در هزینه ها صرفه جوئی بیشتری بعمل آید. انبارها در فروش سوخت دیزل و گازوئیل نقشی نداشتند و تحویل این سوخت ها عمدتا” از تاسیسات مرکزی و به وسیله راه آهن ، کشتی ها و کامیون های بزرگ انجام می گرفت.

• دوره بعد از خلع ید از “شرکت نفت انگلیس و ایران” و نهضت ملی شدن صنعت نفت

• قوشچی مخالفت عمر با فرامین رسول خدا۶ را درباره متعه نساء و متعه تمتع به اجتهاد عمر نسبت میدهد و می‌گوید: «ان ذلک لیس مما یوجب قدحا فیه فان مخالفه المجتهد لغیره فی المسائل الاجتهادیه لیس ببدع»^[۲۷۱]در حقیقت قوشچی با این توجیه خود، اجتهاد اصحاب را در ابطال حکم رسول خدا۶ تجویز می‌کند. این تناقض گویی آشکار قوشچی است، زیرا وی از یک سو مخالفت اصحاب با فرامین پیامبر اکرم۶ را بعید میشمارد و با این حال میگوید: مجتهد می‌تواند بر خلاف فرامین پیامبر۶ حکم صادر کند.

قوشچی، اگر منصف باشد باید یکی از دو مورد را بپذیرد؛ یا این که قبول نماید که اصحاب گاهی از اوامر پیامبر اکرم سرپیچی می‌کردند و در نتیجه رد و اعراض صحابه از این نصوص جلیه را بعید نشمارد یا این که روایات و اخبار متواتری را که در مخالفت برخی از اصحاب نقل شده است، منکر شود تا بتواند اعراض صحابه از این نصوص را دلیل بر عدم وجود این نصوص قرار دهد. نپذیرفتن هر دو مورد از سوی قوشچی، دلیل بی انصافی و تناقض گویی قوشچی است.

• عادل دانستن همه صحابه بر خلاف احادیثی است که در منابع خود اهل سنت از رسول خدا۶ روایت شده است.ذکر برخی از این احادیث پیش از این گذشت.

۳-۱-۳-۳٫ بررسی شبهه عدم تمسک حضرت علیA به این نصوص:

قوشچی میگوید که اگر حق با حضرت علیA بود و بعد از پیامبر اکرم۶ خلافت حق او بود، نباید سکوت می‌کرد و از حق خود می‌گذشت، بلکه باید حق خویش را مطالبه مینمود.
پاسخ:
حضرت علیA بعد از غصب حق خویش سکوت نکرد، بلکه او و همسرش حضرت فاطمه زهراI در رأس مخالفین خلافت تحمیلی ابوبکر بودند به گونه ای که حضرت زهراI تا آخر عمرش با ابوبکر بیعت نکرد و در حالی که از ابوبکر غضبناک بود، به شهادت رسید. حضرت علیA تا زمان شهادت همسرش خلافت ابوبکر را نپذیرفت و بعد از شهادت همسرش و بالاجبار بیعت نمود.
عدم بیعت حضرت علیA و حضرت زهراI و بنی هاشم و برخی دیگر در معتبرترین منابع اهل سنت نقل شده است.
در صحیح بخاری بعد از نقل جریان فدک چنین آمده است: «…فَأَبَى أَبُو بَکْرٍ أَنْ یَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَهَ مِنْهَا شَیْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَهُ عَلَى أَبِى بَکْرٍ فِى ذَلِکَ فَهَجَرَتْهُ، فَلَمْ تُکَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّیَتْ، وَعَاشَتْ بَعْدَ النَّبِىِّ - صلى الله علیه وسلم - سِتَّهَ أَشْهُرٍ، فَلَمَّا تُوُفِّیَتْ، دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِىٌّ لَیْلاً، وَلَمْ یُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَکْرٍ وَصَلَّى عَلَیْهَا، وَکَانَ لِعَلِىٍّ مِنَ النَّاسِ وَجْهٌ حَیَاهَ فَاطِمَهَ، فَلَمَّا تُوُفِّیَتِ اسْتَنْکَرَ عَلِىٌّ وُجُوهَ النَّاسِ»^[۲۷۲].
«…ابوبکر از دادن سهم حضرت فاطمهI خودداری کرد، به این خاطر حضرت فاطمهI از دست او خشمگین شد و او را ترک نمود و تا زمان وفات خود با ابوبکر سخن نگفت و بعد از نبی اکرم۶ شش ماه زندگی کرد و هنگامی که وفات یافت، همسرش علیA بدون با خبر کردن ابوبکر او را شبانه دفن کرد و خود بر او نماز خواند و حضرت علیA در پیش مردم در زمان حیات فاطمهI برای بیعت نکردن با ابوبکر عذر داشت، ولی هنگامی که فاطمهI وفات کرد، حضرت علیA نگاه‌های مردم را خود متوجه خود دید…»

در ادامه هم بخاری ماجرای بیعت کردن حضرت علیA را آورده است. این عبارت صریح است در این که حضرت زهراI تا آخر عمر خود خلافت ابوبکر را نپذیرفت و حضرت علیA هم تا زمانی که همسرش زنده بود، از بیعت با خلیفه اجتناب می‌کرد.
بیهقی نیزدر السنن الکبری آورده است: «قَالَ فَغَضِبَتْ فَاطِمَهُ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهَا وَهَجَرَتْهُ فَلَمْ تُکَلِّمْهُ حَتَّى مَاتَتْ فَدَفَنَهَا عَلِىٌّ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ لَیْلاً وَلَمْ یُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَکْرٍ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَتْ عَائِشَهُ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهَا: فَکَانَ لِعَلِىٍّ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ مِنَ النَّاسِ وَجْهٌ حَیَاهَ فَاطِمَهَ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهَا فَلَمَّا تُوُفِّیَتْ فَاطِمَهُ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهَا انْصَرَفَتْ وُجُوهُ النَّاسِ عَنْهُ عِنْدَ ذَلِکَ قَالَ مَعْمَرٌ قُلْتُ لِلزُّهْرِىِّ: کَمْ مَکَثَتْ فَاطِمَهُ بَعْدَ النَّبِىِّ۶ قَالَ: سِتَّهُ أَشْهُرٍ فَقَالَ رَجُلٌ لِلزُّهْرِىِّ: فَلَمْ یُبَایِعْهُ عَلِىٌّ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى مَاتَتْ فَاطِمَهُ رَضِىَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَ: وَلاَ أَحَدٌ مِنْ بَنِى هَاشِمٍ. رَوَاهُ الْبُخَارِىُّ فِى الصَّحِیحِ مِنْ وَجْهَیْنِ عَنْ مَعْمَرٍ وَرَوَاهُ مُسْلِمٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ رَاهَوَیْهِ وَغَیْرِهِ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ»^[۲۷۳].
حضرت فاطمهI از ابوبکر خشمگین شد و او را ترک کرد و با او سخن نگفت تا این که وفات کرد . حضرت علیA شبانه بدون با خبر کردن ابوبکر او را دفن کرد. عایشه میگوید: حضرت علیA در زمان حیات فاطمهI عذری در نزد مردم برای عدم بیعت داشت و هنگامی که فاطمهI وفات نمود نگاه های مردم متوجه او شد تا وی بیعت نماید. معمر میگوید: به زهری گفتم: فاطمهI چه مدت بعد از نبی۶ زندگی کرد. پاسخ داد: شش ماه. مردی به زهری گفت: پس علیA شش ماه با ابوبکر بیعت نکرد تا فاطمهI وفات کرد.گفت: و هیچ کدام از بنی هاشم (بیعت نکرد). این روایت را بخاری در صحیح به دو صورت از معمر نقل کرده است و مسلم آن را از اسحاق بن راهویه و غیر او از عبد الرزاق روایت کرده است.
ولی تفتازانی و غیر او هیچ گاه به بیعت نکردن فاطمهI و وادار نکردن او همسرش را به بیعت با خلیفه اشاره نمی‌کنند. آیا حضرت علیA و همسرش این حدیث را که از احادیث مقبول بین شیعه و سنی است، نشنیده بودند که پیامبر اکرم۶ فرمود:
«من مات و لم یعرف امام زمانه مات میته جاهلیه»^[۲۷۴] هرکه بمیرد و امام زمان خود را نشناسد به مرگ جاهلیت مرده است.
ادعای پذیرش خلافت از سوی حضرت علیA و اهل بیتF او، و عدم مطالبه حقشان ادعایی است که منابع خود اهل سنت آن را رد می‌کند.
اما این که چرا قیام نکرد و برای رسیدن به حق خویش به زور متوسل نشد، حضرت علیA در نامه ای که به مردم مصر نوشته است، به این شبهه پاسخ داده است. در این نامه آمده است:
«…آن گاه که پیامبر۶ به سوی خدا رفت، مسلمانان پس از وی در کار حکومت با یکدیگر درگیر شدند. سوگند به خدا نه در فکرم میگذشت و نه در خاطرم می‌آمد که عرب خلافت را پس از رسول خدا۶ از اهل بیتF او بگرداند یا مرا پس از رسول خدا۶ از عهده دار شدن حکومت باز دارند. تنها چیزی که نگرانم کرد شتافتن مردم به سوی فلان شخص بود که با او بیعت کردند، من دست باز کشیدم تا آن جا که دیدم گروهی از اسلام باز گشته، می‌خواهند دین محمد۶ را نابود سازند، پس ترسیدم که اگر اسلام و طرفدارانش را یاری نکنم، رخنهای در آن بینم یا شاهد نابودی آن باشم که مصیبت آن بر من سختتر از رها کردن حکومت بر شماست که کالای چند روزه دنیاست و به زودی ایام آن میگذرد، چنان که سراب ناپدید شود یا چونان پاره های ابر که زود پراکنده می‌گردد»^[۲۷۵].
در این نامه حضرت علیA حفظ اسلام را دلیل گذشتن از حق خویش معرفی می‌کند.
هنگامی که مردم پس از عثمان به حضرت علیA شتافتند و حق او را بعد از بیست و پنج سال به وی برگرداندند، حضرت علیA به پشتوانه و حمایت مردم دست یافت و برای استقرار و تثبیت خلافت همه جانبه خویش علیه معاویه قیام کرد.

۳-۱-۳- ۳٫ بررسی شبهه وجود قرائنی بر وجود نداشتن چنین نصوصی:

قوشچی به تبع برخی دیگر از بزرگان اهل سنت می‌گوید: درخواست بیعت کردن عباس با حضرت علیA نشانگر این است که چنین نصوصی وجود نداشت و هم چنین نشان میدهد که خلافت با بیعت حاصل می‌شود.
پاسخ نخست:
این درخواست عباس، بعد از ثبوت امامت حضرت علیA بود تا برای یاری وی و جنگیدن با مخالفین حضرت با او تجدید بیعت کند، نه این که بخواهد برای اثبات امامت حضرت علیA با وی بیعت کند. شاهد این مطلب، ذیل سخن عباس است که گفت: «یقول الناس هذا عم رسول الله۶ بایع ابن عمه فلایختلف علیه اثنان» همان گونه که روشن است عباس عدم اختلاف و اتفاق را به وقوع بیعت معلق کرده است نه اصل ثبوت امامت را. از این رو معلوم می‌شود که این بیعت برای اثبات امامت نبوده است، بلکه بیعتی بوده است برای یاری کردن حضرت علیA . بیعتی که برای اثبات امامت باشد، نه تنها باعث اتفاق نیست، بلکه سبب تشتت رأی و اختلاف می‌باشد.
پاسخ دوم:
هنگامی که مردم منکر نص شدند و باور کردند که امام با بیعت معین می‌شود، عباس خواست از طریق راهی که مردم باور داشتند وارد شود و حضرت علیA را در کرسی خلافت نشاند، ولی حضرت علیA با امید این که مردم به راه و روش درست در تعیین خلیفه برگردند، نخواست برای رسیدن به حق راه باطل طی نماید، از این رو درخواست عباس را رد کرد.
نکته دیگری که قوشچی از آن به عنوان قرینه یاد می‌کند، داخل شدن حضرت علیA در شورای شش نفره عمر بود. دخول حضرت در این شوری دلیلی بر پذیرفتن اصل آن و دلیلی بر صحت چنین روشی برای انتخاب خلیفه است. هم چنین قوشچی به احتجاج حضرت علی در برابر معاویه اشاره می‌کند که در آن حضرت علیA بیعت مردم با خود را مطرح می‌سازد.
پاسخ:
هدف حضرت علیA جلوگیری از ظلم و حفظ دین بوده است. هنگامی که فهمید، به نصوص اعتنا نمی‌شود، خواست از راهی که مورد قبول عموم مردم واقع شده بود برای رسیدن به حق استفاده کند؛ مخصوصا این که تا آن زمان مدت زمان بسیاری از صدر اسلام گذشته بود و دیگر برای برگشت مردم به آن نصوص امیدی وجود نداشت.
اما این که چرا در احتجاج با معاویه به بیعت مردم به خود اشاره کرد و آن را دلیلی بر امامت خویش مطرح ساخت از جواب‌های پیش روشن شد. به این دلیل که در نزد معاویه راه تعیین خلیفه بیعت بود لذا حضرت علیA از همان راهی که معاویه قبول داشت وارد شد. در حقیقت این احتجاج حضرت علیA از نوع جدل بود.
اما این که بسیاری از محبین و مناقب نویسان حضرت علیA، این نصوص را نقل نکرده‌اند، عاری از حقیقت است،زیرا این نصوص توسط برخی بزرگان اهل سنت و برخی مناقب نویسان نقل شده است.علامه شوشتری در «احقاق الحق و ازهاق الباطل» به آنها اشاره کرده است^[۲۷۶].
در برخی منابع اهل سنت آمده است که رسول خدا۶ فرمود:
«ما تریدون من علی؟ ما تریدون من علی؟ ما تریدون من علی؟ ان علیا منی و أنا منه و هو ولیّ کل مؤمن بعدی»^[۲۷۷].
از علی چه می‌خواهید؟ از علی چه می‌خواهید؟ از علی چه می‌خواهید؟همانا علی از من است و من از علی و او ولی هر مؤمنی بعد از من است.

۴٫ بخش چهارم:دلایل عقلی بر امامت بلافصل حضرت علیA

۱-۴٫ فصل پانزدهم:
دلیل افضلیت

هر چند که محقق طوسی، عنوان مستقلی به نام ادله عقلی بر امامت بلافصل حضرت علیA قرار نداده است، ولی برخی از ادله وی، از سوی متکلمان شیعه به عنوان ادله عقلی شمرده شده است^[۲۷۸].
امامیه بر خلاف اشاعره، عقل را به عنوان یکی از منابع فهم دین میداند. از این رو بزرگان شیعه برای اثبات امامت و خلافت حضرت علیA از ادله عقلی نیز بهره میگیرند.
یکی از ادله عقلی که محقق طوسی در کتاب ارزشمند تجرید العقائد برای اثبات امامت بلافصل حضرت علیA آورده است، برهان افضلیت می‌باشد^[۲۷۹].
بیان برهان

در مدل آنها چندین نوع محصول در یک مرکز تولید منفرد تولید می­ شود و توسط یک ناوگان از وسایل نقلیه از مرکز تولید به خرده­فروش­هایی که در مناطق مختلف واقع شده ­اند ارسال می­ شود. در این مدل تقاضا برای هر محصول در یک دوره در هر خرده­فروشی کاملاً مشخص است. آنها در مدل خود تابع هدف را حداقل کردن هزینه­ های کلی در نظر گرفته­اند که شامل هزینه­ های راه ­اندازی تولید، حمل و نقل محصولات تولیدی به خرده­فروشان و هزینه­ های موجودی­ها است (کیچن، ۲۰۰۷، ۵۷۳).

۲-۵-۶- مدل آرنتزن^[۱۰۳] ، براون^[۱۰۴] ، هاریسون^[۱۰۵] و ترافتون^[۱۰۶]
آرنتزن و همکارانش(۱۹۹۵) یک مدل از نوع برنامه­ ریزی عدد صحیح مختلط ارائه دادند که آن را مدل جهانی زنجیره عرضه^[۱۰۷] نامیدند. این مدل شبکه هماهنگ تولید، توزیع و خرید را در شرکت دیجیتال اکویپمنت^[۱۰۸] مورد بررسی قرار می­دهد. مدل مذکور می ­تواند محصولات چندگانه، تسهیلات و مراکز تولید، مراحل ( سطوح )، پریودهای زمانی و حمل و نقل را با یکدیگر تطبیق دهد.
به طور دقیق­تر، این مدل یک تابع مرکب از ( ۱) روزهای فعالیت، (۲) هزینه ( متغیر یا ثابت­) کل محصولات، موجودی­ها، جابه جایی مواد، سربار و هزینه حمل و نقل را حداقل می­ کند.
محدودیتهای مدل آنها برآورده ساختن تقاضاهای پیش ­بینی­شده، محدودیتهای محلی مناطق مختلف­، ظرفیتهای تولید در دوره های زمانی مختلف و …. است.
ورودیهای موردنیاز مدل، صورت مواد، حجم تقاضا، هزینه­ها و مالیاتها و روزهای کاری مورد نیاز و …. است.
خروجی­هایی که این مدل ارائه می­ کند عبارتند از­:
- تعداد و مکان مراکز توزیع
- تخصیص مراکز توزیع به مشتریان
- تعداد سطوح ( میزان ادغام عمودی )
- تخصیص محصولات به کارخانه
از خصوصیات مهم مدل ارائه شده توسط آنها، حداقل کردن عوارض گمرکی ناشی از بازگشت محصولات و مواد اولیه بین مناطق مختلف ناشی از اشتباهات برنامه­ ریزی است (کیارا، ۲۰۰۳، ۲۶۳).
۲-۵-۷- مدل صبری و بیمون^[۱۰۹]
صبری و بیمون(۲۰۰۰) یک مدل یکپارچه چند­هدفه برای برنامه­ ریزی همزمان استراتژیکی و عملیاتی در زنجیره عرضه ارائه کردند. در تحقیق آنها­، ساختار زنجیره عرضه شامل چهار مرحله­: (۱)­عرضه­کنندگان، (۲)­کارخانه­ها، (۳)­مراکز توزیع و (۴)­نواحی مشتریان است و هر مرحله از زنجیره عرضه مجموعه ­ای از پارامترهای کنترلی دارد که بر عملکرد سایر مولفه­ها تاثیر می­ گذارد. عملکرد هر مرحله بصورت همزمان در دو سطح از برنامه­ ریزی، بوسیله استفاده از زیرمدلهای استراتژیکی و عملیاتی بهینه می­گردد.
مدل سطح استراتژیک جریان مواد را در سراسر زنجیره عرضه بهینه می­ کند، تعداد بهینه و مکانهای کارخانه­ها و مراکز توزیع را تعیین می­ کند و همچنین بهترین تخصیص مراکز توزیع به نواحی مشتریان را ارائه می­ کند.
در مدل سطح عملیاتی، آنها سعی نمودند با بهره گرفتن از فرمولهای تعیین مقیاسهای اقتصادی، مقدار خرید مواد اولیه و توزیع را مشخص کنند.
یکی از نوآوری­های این مدل توجه نویسندگان به انعطاف­پذیری است. این انعطاف­پذیری در دو بعد تحویل و حجم تولید مورد توجه آنها بوده است. بدین منظور جهت حداکثر کردن میزان انعطاف­پذیری در زنجیره عرضه، محدودیتی را در مدل در نظر گرفته­اند. به زعم صبری و بیمون، این مدل به مدیران در جهت (۱)­طراحی سیستم­های زنجیره عرضه کارا­، موثر و انعطاف­پذیر و (۲)­ارزیابی شایستگی­های شبکه زنجیره عرضه، کمک خواهد کرد.
تابع هدف این مدل که یک تابع خطی عدد صحیح مختلط است، هزینه­ های ثابت و متغیر کل را حداقل می­ کند و به ۴ جزء تقسیم می­گردد: (۱)­قیمت خرید مواد اولیه و هزینه حمل و نقل از فروشندگان به کارخانه ها، (۲)­هزینه­ های ثابت و متغیر مرتبط با عملیات کارخانه، (۳) هزینه متغیر جابجایی و موجودی محصولات در مراکز توزیع و (۴)­هزینه حمل و نقل از مراکز توزیع به نواحی مشتریان (کیم، ۲۰۰۷، ۳۲۳).
۲-۵-۸- مدل پایک^[۱۱۰] و کوهن
پایک و کوهن(۱۹۹۱) یک مدل برنامه­ ریزی ریاضی با زیرمدلهای احتمالی را برای یک زنجیره عرضه جامع ارائه دادند. آنها یک زنجیره عرضه ۳ مرحله­ ای، شامل یک محصول، یک تسهیلات تولیدی، یک تسهیلات انبارداری و یک خرده فروش را در نظر گرفتند.
مدل مذکور سعی در حداقل کردن هزینه­ های کل با توجه به محدودیتهای سطح سرویس و زمان های راه ­اندازی، زمان های پردازش و … دارد. این مدل فواصل سفارش مجدد اقتصادی (­حداقل هزینه­)، اندازه دسته­های ذخیره­سازی مجدد و سطح محصول موردتقاضا (­برای خرده­فروشان­) را برای یک شبکه تولید مشخص ارائه می­ کند.
پایک و کوهن در سال ۱۹۹۴ مدل مذکور را برای یک شبکه تولید پیچیده­تر توسعه دادند. آنها مجدداً یک زنجیره عرضه جامع با یک تسهیلات تولیدی، یک انبار و یک خرده­فروش را در نظر گرفتند اما در این مدل محصولات چندگانه را به جای یک محصول در نظر گرفتند. مدل جدید خروجی­های مشابه مدل پیشین ارائه می­ کند، گرچه متغیرهای تصمیم کلیدی برای هر نوع محصول را نیز تعیین می­ کند. تابع هدف در مدل آنها کاهش هزینه­ های ناشی از تولید و توزیع است و محدودیتها نیز مربوط به تقاضا و ظرفیت مراکز است. آنها سپس با تخمین توزیع دقیق متغیرهای تصادفی سعی در ارائه یک جواب نزدیک به بهینه برای متغیرهای تصمیم می­ کنند. متغیرهای تصمیم عبارتند از­: اندازه دسته­های اقتصادی سفارش مجدد برای خرده فروش و انبار، موجودیهای انباشته در انبار و موجودی خرده­فروش(لامبرت، ۱۹۹۶، ۱).
۲-۵-۹- مدل زافستاس^[۱۱۱] و کپسیوتیس^[۱۱۲]
آنها از یک رویکرد برنامه­ ریزی ریاضی قطعی برای بهینه­سازی یک زنجیره عرضه استفاده کردند­. سپس از تکنیکهای شبیه­سازی برای تحلیل یک مثال عددی از مدل بهینه­سازی­شان استفاده کردند. در این کار­، آنها بهینه­سازی را تحت ۳ سناریوی مختلف انجام دادند­:
۱- بهینه­سازی تسهیلات تولیدی­: تحت این سناریو، هدف حداقل کردن هزینه­ های صورت­ گرفته توسط تسهیلات تولیدی است و هزینه­هایی که توسط سایر تسهیلات رخ می­ دهند نادیده گرفته می­شوند.
۲- بهینه­سازی زنجیره عرضه جهانی­: این سناریو فرض می­ کند که روابط همکارانه­ای بین تمام مراحل زنجیره عرضه وجود دارد و در نتیجه سعی دارد تا هزینه­ های عملیاتی کل را در زنجیره عرضه به صورت کلی حداقل نماید.
۳- بهینه­سازی غیر­متمرکز­: این سناریو هر کدام از اجزای زنجیره عرضه را بصورت جداگانه بهینه می­سازد و بنابراین هزینه­ های اتفاق افتاده در هر مرحله را بصورت جداگانه در نظر گرفته و حداقل می­نماید.
زافستاس و کپسیوتیس مشاهده کردند که برای مثال انتخابیشان، اختلافها در هزینه­ های کل میان ۳ سناریو چندان معنادار نیست )جانسون، ۱۹۹۹، ۴۵).
۲-۵-۱۰- مدل ژو^[۱۱۳] و همکاران
ژو و همکارانش(۲۰۰۰) با ارائه یک مدل از نوع برنامه­ ریزی آرمانی برای صنایع با فرایندهای پیوسته در راستای بهینه­سازی کل زنجیره عرضه از مرحله خرید مواد اولیه تا توزیع تلاش نمودند. در مدل آنها ۴ هدف وجود دارد که به ترتیب عبارتند از­:
الف) هدف اقتصادی که همان بهینه کردن سود حاصله از کل زنجیره است و از تفاضل هزینه­ های زنجیره از درآمدها به دست می ­آید. هزینه­ها شامل خرید، انرژی، فروش، مدیریت، حمل و نقل، موجودی، استهلاک و مالیاتها است.
ب­) هدف اجتماعی که همان برآورده ساختن نیازهای مشتریان است.
ج) هدف مرتبط با منابع، این هدف شامل ۳ زیرهدف می­ شود که عبارتند از­:
۱- حداقل ساختن مصرف مواد اولیه
۲- حداقل ساختن مصرف انرژی
۳- حداکثر ساختن استفاده از ظرفیت مراکز تولید، توزیع و انبارها
د­) هدف مرتبط با محیط، این هدف شامل حداقل ساختن ضایعات ناشی از تولید و توزیع و کشف راههایی جهت تبدیل آن به مواد اولیه قابل استفاده یا انرژی است.
محدودیت­های مدل آنها عبارت است از­:
- محدودیت مرتبط با ظرفیت عرضه­کنندگان­: که مقدار مواد اولیه دریافتی از هر عرضه­کننده بایستی کمتر از ظرفیت تولید هر عرضه­کننده باشد.
- محدودیت در دسترس بودن مواد اولیه­: مواد اولیه جهت تولید محصولات مختلف به مقدار کافی در دسترس باشد و در ضمن از یک حد معینی بالاتر نرود.
- محدودیت ظرفیت­: که ظرفیت محدود حمل و نقل، انبارها جهت نگهداری محصولات و مواد اولیه و همچنین ظرفیت محدود تولید بایستی رعایت شود.
- محدودیتهای توازن مواد اولیه و محصولات در هر کدام از اجزای زنجیره عرضه­: بدین معنا که جمع خروجی­ها و موجودی­های یک مرکز بایستی مساوی با مقدار ورودی به آن مرکز باشد.
آنها جهت وزن­دهی به هرکدام از آرمانهای تعیین شده از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی استفاده و مدل مذکور را به صورت یک برنامه­ ریزی خطی حل نمودند. آنها مدل خود را در یک مجتمع پتروشیمی تست نمودند. نتایج حاصل از مدل وضعیت بهتری را نسبت به وضعیت موجود ارئه نمود (لامبرت، ۲۰۰۰، ۶۵).
۲-۵-۱۱- مدل چریستی^[۱۱۴] و گرانت^[۱۱۵]
چریستی و گرانت(۱۹۹۱) یک مدل اقتصادی را توسعه دادند. مدل مذکور براساس یک چارچوب مبتنی بر تئوری بازیها برای مدلسازی روابط خریدار-عرضه کننده در یک زنجیره عرضه می­باشد. اساس این کار یک ماتریس روابط زنجیره عرضه ۲*۲ است که ممکن است برای تعیین شرایط موجود بر هرگونه از روابط موردنظر بکار رود.
دامنه این شرایط خاص بودن فرایند از زیاد به کم و خاص بودن محصول از زیاد به کم را در بر می­گیرد. بنابراین ریسکهای مرتبط با خریدار و عرضه­کننده در درون این ماتریس به آنها اختصاص می­یابد. برای مثال اگر خاص بودن فرایند کم باشد­، خریدار با ریسک روبرو است و اگر خاص بودن محصول کم باشد، آنگاه این عرضه­کننده است که با ریسک مواجه می­ شود.
برای هرکدم از این ۴ طبقه ریسک، چریستی و گرانت، تکنیکهای مناسب برای مدلسازی روابط خریدار – عرضه کننده ارائه کرده ­اند (لی، ۱۹۹۷، ۱۹۱).
۲-۵-۱۲- مدل تاویل^[۱۱۶] و نعیم^[۱۱۷] و ویکنر^[۱۱۸]
یکی از مدلهایی که از تکنیکهای شبیه­سازی سود برده است، مدل تاویل و نعیم و ویکنر(۱۹۹۴) است. آنها از تکنیکهای شبیه­سازی برای ارزیابی اثرات استراتژی­ های مختلف زنجیره عرضه بر روی توسعه تقاضا استفاده کردند. استراتژی­ های مورد نظر آنها عبارتند از­:
۱- حذف مرحله توزیع از زنجیره عرضه بوسیله الحاق وظیفه توزیع به مرحله تولید
۲- یکپارچه کردن جریان اطلاعات در سرتاسر زنجیره عرضه

جوانه‌زنی

۱

.۸۱۴^**

.۶۸۲^*

طول ساقچه

.۸۱۴^**

۱

.‌‌.۹۷۵^**

طول ریشه چه

.‌‌.۶۸۲^*

.۹۷۵^**

۱

**، *، ns به ترتیب، معنی‌‌‌‌‌دار درسطح احتمال ۱ و ۵ درصد و غیر ‌معنی‌دار.

فصل پنجم

بحث و نتیجه‌گیری

بحث و تفسیر

همان طور که ملاحظه شد، تیمارهای استفاده شده در این آزمایش به دو دسته تقسیم شدند؛ اول تیمارهای شیمیایی که موجب شکستن خواب جنین می‌شوند، مثل شوری و گرمادهی یا ترکیب هر دو دوم تیمارهایی فیزیکی که موجب خراش‌دهی بذر می‌شوند، مثل خراش‌دهی با اسید سولفوریک به منظور افزایش نفوذپذیری پوسته بذر نسبت به آب. نتایج به دست آمده در این پژوهش حاکی از آن است که بیشترین درصد جوانه‌زنی در دو تیمار شیمیایی (تیمار حرارتی) مربوط به شکستن خواب جنین نسبت به تیمار فیزیکی (اسید سولفوریک) که مربوط به خراش‌دهی بذر ‌می‌شود، به دست آمد‌‌.
بیشترین درصد جوانه‌زنی در تیمار حرارتی ۸۱٫۶۶ درصد در رزماری و در اسطوخودوس ۶۱٫۴۴ در دمای ۴ درجه سانتی‌گراد بود. در تیمار فیزیکی اسید سولفوریک ۵۵ درصد در رزماری و ۴۷ درصد در اسطوخودوس در تیمار ۱۵ دقیقه در اسید سولفوریک دیده شد. در تحقیقات داخلی، نفوذناپذیری بذر عامل اصلی عدم جوانه‌زنی تعیین شد نصیری و عیسوند (۱۳۸۰). اثر اسیدسولفوریک را بر شکستن خواب و جوانه‌زنی بذرهای شب خسب و خرنوب بررسی کردند و نشان دادند با افزایش مقدار اسید سولفوریک درصد و سرعت جوانه‌زنی در شب خسب افزایش یافت و بیشترین درصد جوانه‌زنی در اثر کاربرد اسید سولفوریک با غلظت ۵۰ درصد بود. میرزاده واقفی و همکاران (۱۳۸۸). نیز در بررسی شکستن خواب بذر و تشدید جوانه‌زنی در سه گونه زالزالک نشان دادند که در تمام تیمارهای نفوذپذیر کردن پوسته و شکستن خواب بذر، خراش‌دهی از همه مؤثرتر است. خالقی و همکاران (۱۳۸۸). در بررسی تأثیر تیمار اسید سولفوریک و آب گرم بر شاخص‌های جوانه‌زنی بذور تمرهندی و آکاسیا نشان دادند که بذور تمرهندی تیمار شده با اسیدسولفوریک ۹۸ درصد به مدت ۳۰ دقیقه بیشترین درصد جوانه‌زنی و بیشترین سرعت جوانه‌زنی و طول ریشه چه و ساقه چه را دارد. نتایج آزمایش آکاسیا نیز نشان داد که تیمار آب جوش ۹۰ درجه سانتیگراد نسبت به تیمار اسید سولفوریک ۹۸ درصد در شکست خواب بذر موفق‌تر است، به طوری که تیمار آبجوش ۹۰ درجه سانتیگراد به مدت ۵ ثانیه به عنوان بهترین تیمار از نظر درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه چه و ساقه چه توصیه می‌شود، در حالی که بذرهای تیمار شده با اسید سولفوریک غلیظ ۹۸ درصد از درصد جوانه‌زنی کمتری برخوردار است. تحقیقات مذکور و نتایج این تحقیق نشان
می‌دهد که در گیاهان بررسی شده نفوذناپذیری پوسته بذر مهم‌ترین عامل عدم جوانه‌زنی محسوب
می‌شود. در مقابل نصیری (۱۳۸۷) در بررسی تعیین تیمار مطلوب به منظور شکستن خواب و افزایش جوانه‌زنی بذر کیکم و عموآقایی (۱۳۸۹) در بررسی اثر کاربرد اسید جیبرلیک و سرمادهی مرطوب روی تحریک جوانه‌زنی دانه و رشد بعدی دانه رست در ازگیل ژاپنی نشان دادند که عامل جنینی مانع عدم جوانه‌زنی است، بنابراین تیمارهای شکستن خواب جنینی مانند سرمادهی و اسید جیبرلیک مؤثرترند. تحقیقات انجام گرفته روی جنس Colutea sp، نشان می‌دهد که مشابه تحقیق حاضر سختی و نفوذناپذیری پوست بذر مهمترین عامل عدم جوانه‌زنی است‌‌. نتایج آزمایش‌های (۲۰۰۹ Olmez & Goktur) روی درصد جوانه‌زنی گونه Colutea armena، نشان می دهد که تیمار اسید سولفوریک، بیشترین تأثیر را روی درصد جوانه‌زنی بذرها داشته است (Olmez et al 2007). نیز درآزمایش‌های خود بیشترین درصد جوانه‌زنی و سرعت جوانه‌زنی را مربوط به تیمار اسیدسولفوریک دانسته‌اند. اما در آزمایش انجام گرفته رویColutea persica، بهترین سرعت جوانه‌زنی مربوط به تیمار خراش‌دهی بوده که روز اول اتفاق افتاده است.

همچنین (Olmez et al. 2007)، آزمایش‌هایی روی گونه‌های armena Colutea و Cotinus coggygria (سماق)، با کمی تغییر در تیمارها انجام دادند که بیشترین درصد جوانه‌زنی (۱۹/۷۷ درصد)، بهترین سرعت جوانه‌زنی ‌‌(۱۶ روز) و بیشترین سرعت رشد (۰۱/۶۶ درصد) در بذر‌های Colutea armena که به مدت ۳۰ دقیقه در اسید سولفوریک غلیظ قرار گرفته و در گلخانه کشت شده بودند، به دست آمد.
تیمار قرارگیری در اسید سولفوریک به مدت ۲۰ دقیقه با استراتیفیکاسیون سرد به مدت ۶۰ روز، بیشترین درصد جوانه‌زنی (۷۷/۸۲ درصد) و بیشترین سرعت رشد (۳۷/۷۳ درصد) را در گلخانه بر بذرهای Cotinus coggygria به دست آورد. این نتایج نیز تا حدودی با نتایج به دست آمده از این آزمایش، مطابقت دارد، زیرا تیمار اسید سولفوریک دارای درصد جوانه‌زنی بیشتر و استراتیفیکاسیون سرد (۴ هفته) نیز سرعت جوانه‌زنی به نسبت خوبی دارد که در روز اول به دست آمد ‌‌(نصیری و عیسوند، ۱۳۸۷).
در بررسی اثر اسیدسولفوریک بر شکستن خواب و جوانه‌زنی بذرهای شب خسب و خرنوب اعلام کردند که با افزایش مقدار اسید سولفوریک، درصد و سرعت جوانه‌زنی در شب خسب افزایش یافت و بیشترین درصد جوانه‌زنی در اثر استفاده از اسید سولفوریک با غلظت ۵۰ درصد مشاهده شد‌‌. در آزمایش انجام گرفته با بذرهای خرنوب، با افزایش غلظت اسید سولفوریک، درصد و سرعت جوانه‌زنی کاهش یافت، به طوری که بیشترین درصد جوانه‌زنی در تیمار شاهد (عدم کاربرد اسید سولفوریک) و کمترین آن در تیمار ۵۰ درصد اسید سولفوریک به دست آمد.
بر اساس تحقیقات انجام گرفته در زمینۀ تأثیر غلظت‌های متفاوت اسید سولفوریک، این ماده اثر بارزی بر جوانه‌زنی بذرها ندارد و در بیشتر موارد حداقل درصد جوانه‌زنی را در برداشته است. این نتایج با نتایج به دست آمده در تحقیقی دیگر مطابقت دارد که در تیمار گرمادهی به همراه سرمادهی بر رویCrataegus monogyna دو برابر تیمار با اسید سولفوریک ۹۸ درصد جوانه‌زنی مشاهده شده است. با توجه به تیمارهای استفاده شده در این تحقیق، که در موقعیت آزمایشگاهی صورت گرفته، اسید سولفوریک با درصد پایین جوانه‌زنی در گونه‌های متفاوت و عدم جوانه‌زنی در برخی غلظت‌ها به علت حذف نشدن پوستۀ درون بر، کاربردی‌تر به نظر می‌رسد، در صورتی که در تیمارهای اسید جیبرلیک و نیترات پتاسیم برای اطمینان از قرارگرفتن جنین در معرض ماده پوسته چوبی حذف شد. این کار را نمی‌توان در سطح وسیع انجام داد Bujarska, B. 2002)).
میانگین درصد جوانه‌زنی در هر سه تیمار مربوط به بذر‌های رزماری است و تیمار اسید سولفوریک به مدت ۱۵ دقیقه بیشترین تاثیر در درصد و سرعت جوانه‌زنی داشته است که احتمالاً ناشی از تاثیر اسید سولفوریک بر روی پوسته بذر ‌می‌باشد devesa و همکاران (۱۹۹۸) هم در تحقیقی که بر روی جوانه‌زنی شبدر‌های وحشی جنوب غربی اروپا داشتند نتیجه گرفتند که اسید سولفوریک عامل خوبی برای شکستن خواب بذر‌هاست به گزارش fang و همکاران (۱۹۹۸) نیز مشخص شد اسید سولفوریک غلیظ باعث افزایش درصد جوانه‌زنی بذر گونه carex heterostachya تا ۸۸ درصد ‌می‌گردد. کمتر شدن درصد و سرعت جوانه‌زنی تیمار اسید سولفوریک ۳۰ دقیقه نسبت به اسید سولفوریک ۱۵ دقیقه احتمالاً ‌می‌تواند ناشی از تاثیر سوء تیمار اسید سولفوریک ۳۰ دقیقه بر روی جنین بذر باشد که سبب کاهش درصد جوانه‌زنی شده است.

نتیجه‌گیری نهایی

افزایش درصد جوانه‌زنی با افزایش دما تا ۴ درجه سانتی‌گراد در هر دو گیاه رزماری و اسطوخودوس
افزایش طول ریشه چه و ساقچه تحت تاثیر تیمار دمایی در ۸ درجه سانتی‌گراد در رزماری و اسطوخودوس
افزایش درصد جوانه‌زنی و طول ریشه چه و ساقچه در تیمار اسید سولفوریک در دز ۱۵ دقیقه دارای بیشترین مقدار جوانه‌زنی و طول ریشه چه و ساقچه در هر دو گیاه مورد مطالعه بوده‌اند.
کاهش (عدم اثرگذاری) تیمار شوری بر افزایش جوانه‌زنی و طول ریشه چه و ساقچه در هر دو گیاه رزماری و اسطوخودوس. با توجه به نتایج این پژوهش با افزایش میزان شوری میزان جوانه‌زنی و بالطبع طول ریشه چه و ساقچه کاهش ‌می‌یابند یعنی دارای اثرگذاری منفی بوده است.

پیشنهادات

بررسی تاثیر عوامل فیزیکوشیمیایی بر جوانه‌زنی سایر بذور گیاهان دیگر.
مطالعه نقش عوامل شیمیایی بر جوانه‌زنی بذور خفته گیاهان.
منابع
احمدی، ش. ۱۳۸۱‌‌. بررسی اثر آنتی اکسیدانی کرفس کوهی در چند سیستم مدلی در رومن آفتابگردان همراه با شناسایی ترکیبات معطر آن. تحت راهنمایی شاهدی، م. پایان‌نامه کارشناسی ارشد صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان.
آخوندزاده‌‌، ش. دایره‌المعارف گیاهان دارویی، تهران، جهاد دانشگاهی، ۱۳۷۹٫
آزادبخت، م. رده‌بندی گیاهان داروئی، انتشارات تیمورزاده، ۱۳۷۸٫
امیدبیگی، ر. رهیافت‌های تولید و فرآوری گیاهان داروئی، (جلد ۱ و ۲ و ۳)، به‎نشر، ۱۳۸۰٫
امید بیگی، ر.، ۱۳۷۶٫ رهیافت‌های تولید و فرآوری گیاهان دارویی. جلد دوم، انتشارات طراحان نشر، ص ۴۳۰٫
ایزدی دربندی، ا.، محمدیان، م.، یافق، ع.، زرقانی، ه.‌‌، اثرات دما و شوری بر ویژگی‌های جوانه‌زنی و رشد گیاهچه توده‌های کنجد، نشریه پژوهش‌های زراعی، جلد ۱۰، شماره ۲، تابستان ۱۳۹۱، ص ۳۳۵٫
باغستانی‌‌، م و عزیزخانی، م. بررسی اثر استفاده از آنتی اکسیدان رزماری در لایه‌های فیلم بسته‌بندی فعال بر افزایش زمان ماندگاری، ۱۳۹۰؛ همایش ملی صنایع غذایی.
پوراسماعیل م. و شریفی م ۱۳۸۲‌‌. بررسی اثر تیمار سرما و برخی سیتوکینین‌ها در رفع خواب بذر زیره سیاه، فصلنامه پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران.
ثابتی، ح. ۱۳۸۷٫ جنگل‌ها، درختان و درختچه‌های ایران، انتشارات دانشگاه یزد، چاپ پنجم، ص ۸۰۶٫