۱-۲-۳ استدلال ژنتیکی…………………………………………………………………………………………………………. ۵۹
۱-۲-۳-۱DNA ها: همانندسازها………………………………………………………………………………………….. ۵۹
۱-۲-۳-۲ ژن‌ها: مارپیچ‌های نامیرا…………………………………………………………………………………………….۶۰
۱-۲-۳-۳ رودخانه دیجیتال ژن‌ها……………………………………………………………………………………………..۶۷
۱-۲-۴ استدلال فنوتیپی…………………………………………………………………………………………………………. ۷۰
۱-۲-۴-۱ ماشین ژن……………………………………………………………………………………………………………… ۷۰
۱-۲-۴-۲ برد وسیع ژن…………………………………………………………………………………………………………. ۷۲
۱-۳ نبرد نسل‌ها و جنس‌ها…………………………………………………………………………………………………….. ۷۴
۱-۴ انتخاب جنسی……………………………………………………………………………………………………………….. ۷۸
۲- نظریه میم‌………………………………………………………………………………………………………………………….۸۴
۲-۱ میم‌ها: همانندسازهای نوین……………………………………………………………………………………………… ۸۴
۳- بمب همتاسازی……………………………………………………………………………………………………………….. ۸۶
ب) نتیجه‌گیری……………………………………………………………………………………………………………………… ۹۱
فصل سوم: فنوتیپ……………………………………………………………………………………………………………….. ۹۴
الف) مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………۹۵
۱-اصول فنوتیپ…………………………………………………………………………………………………………………… ۹۵
۱-۱ تأثیر ژن‌ها بر ارگانیسم‌ها و محیط…………………………………………………………………………………….. ۹۵
۱-۱-۱ مکعب‌های نکر و بوفالوها…………………………………………………………………………………………….۹۵
۱-۲ تعیّن‌گرائی و انتخاب‌گرائی ژن‌ها………………………………………………………………………………………..۹۸
۱-۳ همانندسازهای فعال در مسیر نطفه…………………………………………………………………………………. ۱۰۰
۱-۴ ارگانیسم‌ها، گروه‌ها و میم‌ها: همانندسازها یا حامل‌ها؟……………………………………………………… ۱۰۲
۱-۵ تکامل ژنتیکی در ساخته‌های حیوانی………………………………………………………………………………. ۱۰۴
ب) نتیجه‌گیری…………………………………………………………………………………………………………………… ۱۰۷
فصل چهارم: استدلال‌ها و شواهد تکمیلی……………………………………………………………………………… ۱۰۸
الف) مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۰۹
۱- شواهد فسیلی………………………………………………………………………………………………………………….۱۰۹
۱-۱ آراء نقطه‌باوری؛تدریجی‌گرائی؛پرش‌باوری و آفرینش‌گرائی………………………………………………….۱۰۹
۲-شجره حیات…………………………………………………………………………………………………………………… ۱۱۴
۲-۱ دیدگاه شاخه‌گراها، نژادشناس‌‌ها و تشابه‌سنج‌ها………………………………………………………………… ۱۱۴
۲-۲ ریشه انسان…………………………………………………………………………………………………………………. ۱۱۹
۲-۲-۱ سفر اول……………………………………………………………………………………………………………………۱۱۹
۲-۲-۲ میعادگاه صفر: میعادگاه همه انسان‌ها…………………………………………………………………………… ۱۲۰
۲-۲-۳ حکایت تاسمانی‌ها…………………………………………………………………………………………………… ۱۲۰
۲-۲-۳-۱ حکایت حوای میتوکندریائی……………………………………………………………………………………۱۲۰
۲-۲-۴ سفر دوم…………………………………………………………………………………………………………………..۱۲۲
۲-۲-۵ سفر سوم………………………………………………………………………………………………………………… ۱۲۲
۲-۲-۶ سفر چهارم……………………………………………………………………………………………………………… ۱۲۲
۲-۲-۷ سفر پنجم……………………………………………………………………………………………………………….. ۱۲۳
۲-۲-۸ ریشه انسان درمیعادگاه‌ها…………………………………………………………………………………………… ۱۲۳
۳- داروینیسم؛ تنها تبیین‌کننده واقعی حیات……………………………………………………………………………..۱۳۰
۳-۱ محکومیت لامارکیسم،بی‌طرف‌گرائی،جهش‌گرائی و آفرینش‌باوری………………………………………. ۱۳۰
۴- شواهدی برای تکامل؛ بزرگ‌ترین نمایش روی زمین………………………………………………………….. ۱۳۳

۴-۱ شواهدی از انتخاب مصنوعی و طبیعی……………………………………………………………………………. ۱۳۳
۴-۲ سکوت و گذر آرام زمان در فسیل‌ها و صخره‌ها………………………………………………………………. ۱۳۶
۴-۳ کشتی قاره…………………………………………………………………………………………………………………….۱۳۹
۴-۴ شجره‌نامه……………………………………………………………………………………………………………………. ۱۴۰
۴-۵ اقتصاد طبیعی………………………………………………………………………………………………………………. ۱۴۲
۴-۶ تاریخ نوشته بر ما…………………………………………………………………………………………………………. ۱۴۴< br/>۴-۷ نگاه پر ابهت دنیا……………………………………………………………………………………………………………۱۴۵
ب) نتیجه‌گیری…………………………………………………………………………………………………………………… ۱۴۶
فصل پنجم: آتئیسم علمی…………………………………………………………………………………………………….. ۱۴۸
الف) مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۴۹
۱- ضرورت تبیین سازوکار حیات با قوانین علمی، نه از زاویه دین و توهم ……………………………….. ۱۴۹
۱-۱ گسیختن علمی بافت رنگین‌کمان و توهم‌زدائی از آن………………………………………………………… ۱۵۰

فرسایش بادی، ۱ هکتار – کلاس ۲
فرسایش سطحی و شیار­ی، ۱ هکتار – کلاس ۵
شور شدن اراضی در نتیجه آبیاری، ۱۰۰ هکتار – کلاس ۳
درختچه­های چوبی مهاجم، ۴ هکتار – کلاس ۴
تخریب ساختمان خاک، ۴ هکتار – کلاس ۳
اسیدی­شدن خاک، ۴ هکتار – کلاس ۴
زمین­های پف کرده،۱۰۰ هکتار – کلاس ۳
در این ارزیابی هر یک از پدیده ­های بالا به دو تا هفت کلاس، از نظر شدت تأثیر عوامل مؤثر در هر پدیده تقسیم ­بندی شده­است ]۸[.
در ۲۶ جولای ۱۹۹۱، در پایان سی و دومین نشست شورای اقتصادی و اجتماعی ملل متحدتصمیم گرفته­شد تا در طی یک دوره هشت ساله (۱۹۹۷-۱۹۹۱) مطالعه‎­ای در مورد تخریب اراضی و تأثیر آن بر روی مردم در منطقه جنوب آسیا انجام شود که هشت کشور از جمله ایران را در بر­می‎­گرفت. در تحقیق مذکور، هشت کشور به دو ناحیه بزرگ اقلیمی، ناحیه خشک شامل: افغانستان، ایران، پاکستان، هندوستان و ناحیه مرطوب شامل: بنگلادش، هندوستان، نپال و سریلانکا، تقسیم شده و فرایند­های فرسایش­بادی و آبی، ماندابی­شدن، حاصلخیزی­خاک، شور شدن و افت سطح آب زیر­زمینی بعنوان انواع تخریب­اراضی مورد ارزیابی قرار­گرفتند. در این بررسی، تخریب اراضی نهایتاً در چهار کلاس، بر اساس شدت تخریب به شرح زیر تقسیم‏­بندی شده­‎اند:
الف) شدت کم: که در برخی نقاط، تولید کشاورزی تقلیل یافته است.
ب) شدت متوسط: که تولید کشاورزی نسبتاً کاهش یافته است.
ج) شدت زیاد: که در سطح مزرعه قابل اصلاح نیست.
د) خیلی زیاد: که با فن‎­آوری موجود در حال حاضر غیر­قابل اصلاح و غیر­قابل برگشت است.
در پایان این تحقیق، پیشنهاد گردیده­است که در مناطق تپه­ماهوری و کوهستانی اصلاح اراضی تحت عنوان «طرح مدیریت آبخیز» اعمال گردد، زیرا ارزیابی «تخریب اراضی» بر اساس تقسیم‏­بندی آبخیز­ها در کلاس‎­های بدون تخریب تا تخریب اراضی خیلی شدید بصورت مشابه امکان پذیر است که در این صورت نواحی­کاری را نیز می­‎توان انتخاب نمود.
در سال ۱۹۹۸ هاراشه^[۱۲] و همکاران در ژاپن، نقشه بیابان­زایی غرب آسیا را به کمک سنجش از دور و سیستم­های اطلاعات­جغرافیایی ترسیم نمودند. آنها بیش از ۷۰ لایه اطلاعاتی را جمع­آوری کرده و محاسبه نمودند و پس از رقومی­کردن این لایه ­ها و تعریف سیستم مختصات واحد برای آنها، این لایه ­ها را در پایگاه اطلاعات جغرافیایی ذخیره و در نهایت با هم ترکیب کردند و بر اساس آن نقشه بیابان­زایی غرب­آسیا را ترسیم نمودند. این لایه ­ها از پنج نوع داده بدست­آمدند که عبارتند از: ]۸[.

داده ­های خاک ۲- داده ­های توپوگرافی
۳-داده ­های ماهواره ای ۴- داده ­های اقلیمی
۵- داده ­های اقتصادی – اجتماعی
در سال ۱۹۹۰ کمیسیون اروپا پروژه MEDALUS را با هدف انجام­دادن بررسی­‎های پایه­‎ای در بیابان‎­زایی کشور­های مدیترانه­‎ای پیشنهاد کرد. این پروژه به مدت ۹ سال به طول انجامید و در سال ۱۹۹۹ مدلی برای ارزیابی و تهیه نقشه بیابان­زایی تحت عنوان ESA_S ارائه گردید. در این مدل چهار شاخص تحت عنوان شاخص کیفیت­خاک، شاخص کیفیت­اقلیم، شاخص کیفیت­پوشش­گیاهی و شاخص مدیریت به عنوان شاخص‎­های کلیدی بیابان­زایی تعریف شدند و در نهایت نقشه بیابان­‏زایی از میانگین هندسی شاخص­ های مذکور بدست آمد. بعد از ارائه این مدل دانشمندان کشور­های مختلف اروپایی و آسیایی به ارزیابی آن برای بررسی بیابان‏­زایی در مناطق خود پرداختند ]۳۵[.
لادیسا^[۱۳] و همکاران در سال ۲۰۰۲ میلادی برای ارزیابی بیابان­‎زایی با توجه به روش MEDALUS شش شاخص را برای ارزیابی در نظر گرفتند این شاخص‎­ها عبارت بودند از: شاخص­‎های خاک، اقلیم، پوشش­گیاهی، کاربری­اراضی، مدیریت و شاخص فشار انسانی. هر شاخص خود دارای لایه­‎هایی بودند، در این تحقیق از میانگین شاخص‎­های کاربری اراضی و مدیریت به عنوان یک شاخص، قبل از قرار­گرفتن در فرمول نهایی استفاده شد و در نهایت از میانگین هندسی پنج شاخص مذکور، نقشه نهایی بیابان­‎زایی ترسیم شد، او این مدل را در منطقه باری (Bari) ایتالیا تست کرد ]۴۵[.
جاد و لطفی^[۱۴] در سال ۲۰۰۶ به منظور تهیه نقشه حساسیت بیابان­زایی در مصر از مدل MEDALUS استفاده نمودند. بدین­گونه که سه شاخص کیفیت­خاک، کیفیت­پوشش­گیاهی و کیفیت­آب و هوا را در منطقه مورد مطالعه خود در نظر­گرفتند. در رابطه با معیار خاک زیر معیار­های: مواد مادری، شیب، بافت خاک و عمق، در رابطه با شاخص پوشش­گیاهی: زیرمعیار­های حفظ در برابر فرسایش، مقاومت به خشکی و پوشش­گیاهی، و در مورد شاخص آب و هوا: زیر معیار­های شاخص خشکی که از بارش سالانه و تبخیر وتعرق بالقوه به دست آمده را محاسبه­کردند. نتایج حاصله نشان می­دهد که ۱/۸۶ درصد از خاک مصر به عنوان مناطق حساس، ۳/۴ درصد نسبتاً حساس و ۶/۹ درصد به عنوان حساس طبقه ­بندی شده­است ]۴۳[.
ابن الرحمان و شنشونی^[۱۵] در سال ۲۰۱۰ به وسیله مدل مدالوس به بررسی میزان حساسیت شرق الجزایر به بیابان­زایی اقدام کردند. طی این تحقیق چهار معیار شامل: خاک، آب و هوا، پوشش­گیاهی و معیار اقتصادی - اجتماعی مورد بررسی قرار­گرفتند. لایه­ های مورد نظر در سیستم اطلاعات­جغرافیایی تهیه­شدند و با روی هم­گذاری لایه­ های مربوط به پارامتر­ها نقشه حساسیت به بیابان­زایی به دست آمد. از دیگر داده ­های مورد استفاده تصاویر ماهواره­ای، نقشه زمین­ شناسی و نقشه خاک­شناسی بود. هدف این تحقیق شناسایی مکان­هایی با حساسیت مختلف تخریب در شرق الجزایر به وسیله مدل مدالوس بود که در این زمینه عوامل انسانی و نیز عوامل محیطی از جمله خاک، پوشش­گیاهی و آب و هوا مد نظر قرار داده شده­ است ]۳۹[.
محمد سعید السعید ^[۱۶]در سال ۲۰۱۲ به ارزیابی بیابان­زایی شمال بیابان سینا با بهره گرفتن از مدل مدالوس اصلاح شده اقدام کرد. این تحقیق با هدف استفاده از تجزیه وتحلیل­های مکانی و سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS به منظور ارزیابی حساسیت گسترش بیابان­ها در شمال شبه­جزیره سینا در مصر صورت گرفته­است. در این مطالعه پنج شاخص اصلی بیابان­زایی شامل: پوشش­گیاهی، آب و هوا، خاک، فرسایش و مدیریت مد نظر گرفته شده است. نتایج حاصله نشان میدهد که ۶۵% از منطقه مطالعاتی دارای حساسیت بسیار شدید­ی به بیابان­زایی برخور­دارند در حالی که فقط ۲/۱% منطقه دارای حساسیت کمی نسبت به بیابان­زایی است ]۴۷[.
در بررسی اثر­گذاری­های تغییرات کاربری اراضی و پوشش سطح روی تخریب منابع در حوزه ­های آبخیز دریاچه کینگ­های در چین به این نتیجه رسیدند، که حوزه نام برده به شدت آسیب­پذیر و حساس به تغییرات اقلیم و مداخله انسانی بوده و با بررسی دوره زمانی ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۴ مشخص شد که روند تخریب­اراضی رو به افزایش می­باشد و عوامل اصلی مؤثر بر فرایند­های بیابان­زایی در نتیجه فعالیت­انسانی از جمله افزایش جمعیت، چرای بیش از حد مجاز دام­ها و سیاست نادرست بکار برده در بهره ­برداری از منابع است ]۴۶[.
۲ـ۳ـ سابقه تحقیق در ایران ‎
اختصاصی و مهاجر در سال ۱۳۷۴، روشی را جهت طبقه‎­بندی نوع و شدت بیابان­‎زایی اراضی در ایران (^[۱۷]ICD) منتشر نمودند. در این روش سعی گردیده­است تا غالب عوامل مؤثر در بیابانی­شدن اراضی بصورت گام به گام مورد بررسی قرار­گرفته و با رعایت اثرات متقابل آنها، امکان ارزیابی نسبتاً دقیق و در عین­حال آسان برای کارشناسان و محققان فراهم شود. توجه به چشم‎انداز­های طبیعی پوشش­گیاهی و نوع شدت بهره‎­برداری از تولیدات بیولوژیکی و نهایتاً کاهش توان تولید­ی هر واحد به عنوان شاخص­‎های اصلی تفکیک محیط­‎های بیابانی و به دنبال آن شدت بیابان­‎زایی از ویژگی­‎های این روش می­‎باشد. در روش مذکور عوامل مؤثر در بیابان­‎زایی به روش ترازوی وزنی مورد ارزیابی قرار می‎­گیرند. بر اساس روش پیشنهاد­ی سطحی بالغ بر ۱۰ میلیون هکتار از اراضی ایران مرکزی از جنوب اصفهان تا جنوب سیرجان مورد ارزیابی و نقشه­‎بندی قرار­گرفت، در این روش به فرایند­های بیابان­زایی توجهی نشده است و شدت بیابانی­شدن اراضی با توجه به عوامل مؤثر در ایجاد آن بر اساس مقیاس ۱:۲۵۰۰۰۰ تهیه و مشخص گردیده­است. با توجه به معیار­های ارائه شده جهت ارزیابی این عوامل که اصولاً توصیفی و کیفی هستند و نیز با در نظر­گرفتن امکان اینکه روش پیشنهاد­ی برای مقیاس­‎های بزرگتر از ۱:۲۵۰۰۰۰ توان لازم جهت تفکیک طبقات شدت بیابان­‎زایی را نداشته باشد، ضروری است تا برای مقیاس‎­های بزرگتر، شاخص­‎هایی در حد جزئی­‎تر مشخص گردند تا بتوان بررسی­‎های دقیق­‎تری را در مورد تعیین شدت بیابان‏­زایی مناطق مختلف انجام داد. در نهایت قابل ذکر است که هر چند روش مذکور دارای نواقصی است، اما با این وجود می­‎توان از این روش در امر شناسایی عوامل مؤثر در شدت بیابان­‎زایی در قالب طرح‎­های اجرایی مبارزه با این پدیده (بیابان‎زایی) در حد منطقه‎­ای و استانی استفاده نمود ]۶[.
در سال ۱۳۷۸ عباس­‎آبادی، روشی را جهت ارزیابی کمی وضعیت فعلی و خطر بالقوه بیابان‏­زایی دشت آق قلا ـ گمیشان، در قالب پایان نامه کارشناسی ارشد ارائه نمود. در این روش برای ارزیابی کمی و تهیه نقشه وضعیت بیابان‎­زایی از چهار فرایند، تخریب منابع­گیاهی، ماند­آبی شدن، فرسایش خاک، شور­شدن اراضی و برای برآورد و تهیه نقشه خطر بالقوه بیابان‎­زایی از چهار عامل مؤثر در تخریب اراضی که شامل دو عامل انسانی (احداث سازه‎­های نا­مناسب و بهره‎­برداری بی­‎رویه) و دو عامل طبیعی (اقلیم و ژئومرفولوژی) بودند، به روش امتیاز­دهی مورد­بررسی قرار­گرفت. همچنین خطر کل بیابان­‏‎زایی که نشان­‏دهنده وضعیتی نسبتاً جامع از بیابان­‎زایی نواحی خشک است، از تلفیق ارزش عددی وضعیت فعلی و خطر بالقوه بیابان­زایی بدست آمد. ]۲۵[.
در سال ۱۳۷۹ گویا، در قالب پایان نامه کارشناسی ارشد روشی را جهت ارزیابی کمی وضعیت و شدت بیابان­زایی ارائه کرد که در آن از ۷ عامل جهت برآورد شدت بیابان­زایی استفاده کرده­است. در این روش برای هر کدام نمره­گذاری شده، به گونه ­ای که دامنه اعداد از (۵-) تا ۲۰ متغیر می­‎باشد. این ۷ عامل عبارتند از: اقلیم، سنگ­شناسی، ژئومرفولوژی، خاک، هیدرولوژی، مدیریت و کاربری­اراضی، ارزیابی وضعیت فعلی بیابان­‎زایی بودند. عامل هفتم (ارزیابی وضعیت فعلی بیابان­‎زایی) خود به چهار فرایند تقسیم می­‎شود که شامل وضعیت فعلی فرسایش­آبی و بادی ، وضعیت فعلی تخریب ­پوشش­گیاهی، وضعیت فعلی شوری­‎زایی و قلیائیت و وضعیت تخریب منابع­آب می­‎باشد. نحوه امتیاز­دهی عامل ارزیابی وضعیت فعلی بیابان­زایی بصورت زیر است:
اگر پس از امتیاز کسب شده در بین ۴ عامل، عاملی غالب بود آن را در نظر­گرفته و با عامل قبلی جمع نموده و نهایتاً عدد به دست آمده با توجه به کلاس­‎بندی انجام­شده، میزان شدت فرسایش را نشان خواهد­داد. اما اگر در بین ۴ عامل، عاملی غالب نباشد، متوسط‎­گیری صورت گرفته و مقدار متوسط به دست آمده را با ۶ عامل قبلی جمع نموده و کلاس شدت بیابان‎­زایی تعیین می‎­شود ]۸[. در سال ۱۳۸۰ همتی، در قالب پایان نامه کارشناسی ارشد در دانشکده منابع­طبیعی، با بهره گرفتن از مدل فائو ـ یونپ و با تکیه بر سه فرایند فرسایش­بادی، فرسایش­آبی و تخریب پوشش­گیاهی به ارزیابی بیابان­‎زایی اقدام کرده است. او در نتایج خود اصلی­ترین فرایند­های بیابان‎­زایی در منطقه را درمرحله اول تخریب منابع­گیاهی و پس از آن فرسایش­آبی و در نهایت فرسایش­بادی می­‎داند و بیان می­ کند که روش مذکور بر اساس ویژگی‎­های خاص منطقه قزل اوزن تنظیم شده­است، پس ممکن است که برای سایر مناطق با ویژگی­‎های متفاوت با منطقه مذکور، نتیجه مطلوبی ارائه ندهد، لذا او نقش دخالت­‎های انسانی را مؤثر­ترین عامل بیابان­‎زایی و عوامل طبیعی بویژه زیر عامل ژئومرفولوژی را در مرحله بعدی از اهمیت قرار می­‎دهد ]۸[.
در سال ۱۳۸۲ منصوری، بیابان­‎زایی منطقه شکار ممنوع دشت قشلاق بناب را مورد ارزیابی قرار­داده و به کمک روش FAO-UNEP اقدام به تهیه مدل بیابان­‎زایی در این منطقه کرد. او در بررسی خود مهمترین عوامل بیابان‎­زایی در منطقه مطالعاتی را تغییر کاربری­اراضی، کاهش آب ورودی به تالاب ، احداث سازه­‎های نا­مناسب در منطقه و بالادست، نزولات جوی و تغییرات اقلیم و همچنین پارامتر­های ژئومرفولوژی برشمرده است. او در تحقیق خود منطقه مورد مطالعه را به ۱۴ واحد­کاری تقسیم‎­بندی کرد و کلیه فرایند­ها و عوامل بیابان­‎زایی را در این واحد­های کاری و در پنج کلاس غیرقابل ملاحظه، خفیف، متوسط، شدید و بسیار­شدید ارزیابی نمود ، او همچنین در پایان تحقیق خود، منطقه مورد­مطالعه را از نظر خطر کل بیابان­زایی در دو دامنه با کلاس بیابان­‎زایی خفیف تا بسیار­شدید قرار داده­است ]۸[.
در سال۱۳۸۳ جوادی ، ارزیابی توان بیابانی­شدن منطقه‎ای به وسعت ۹۰۱۲۹ هکتار از اراضی منطقه ماهان کرمان را با روش FAP-UNEP و ICD مورد مطالعه قرار­داد. او در مطالعه خود ابتدا به کمک اطلاعات پایه­ای که از نقشه‎­های توپوگرافی، زمین­ شناسی، تصاویر ماهواره­‎ای، عکس­‎های هوایی و بازدید­های میدانی، به دست آمد منطقه مورد نظر را به ۱۶ رخساره ژئومرفولوژی تقسیم کرد، به نحوی که در ادامه تحقیق هر رخساره بعنوان واحد اصلی ارزیابی بیابان‎­زایی، از پنج کلاس ناچیز (آرام)، کم، متوسط، زیاد و شدید استفاده نموده است. او در مطالعاتش به این نتیجه رسیده که عمده­‎ترین فرایند­های مؤثر در تخریب اراضی در منطقه مذکور به ترتیب فرایند­های فرسایش­آبی، تخریب منابع­آب و فرسایش­بادی می­‎باشد. از میان معیار­های ارزیابی فرایند فرسایش­آبی، معیار شکل اراضی و پستی و بلندی-تنوع رخساره ­های آبی و در بین معیار­های فرایند تخریب منابع آب، معیار افت سطح آب زیر­زمینی، مهمترین معیار­های فرایند مذکور می­باشند. بررسی متوسط وزنی ارزش کمی عوامل بیابان­‎زایی غالب بودن عامل محیطی بر عامل انسانی را تأیید می­‎نماید. او همچنین به این موضوع اشاره می­ کند که در حال حاضر در تمامی رخساره‎­های موجود در منطقه مورد نظر، تخریب اراضی با درجات مختلف بوقوع پیوسته بطوری که از مجموع ۹۰۱۲۹ هکتار از اراضی مطالعه شده، حدود ۳۲/۳۱ درصد از منطقه دارای شدت بیابان‎­زایی متوسط (II) و ۷۸/۶۶ درصد از آن دارای شدت بیابان‎زایی زیاد (IV) تشخیص داده شده­است ]۸[.
در سال ۱۳۸۵ آزادنیا، به بررسی معیار­های آب و خاک در بیابان­زایی منطقه عین­خوش دهلران (دشت ابوغریو) اقدام نمود. در این تحقیق به بررسی معیار­های آب و خاک مطابق روش مدالوس اقدام کرد. در این مدل هشت شاخص برای معیار خاک و هشت شاخص برای معیار آب مد نظر قرار گرفت. جهت دسترسی به شاخص­ های مورد نیاز از شاخص­ های ارائه شده توسط احمدی و همکاران (۱۳۸۴) و نیز تعدادی از شاخص­ های تعدیل شده مدل ICD استفاده گردید. نتایج نشان می­دهد که در منطقه بیابان­زایی شدید و در حال گسترش است، معیار آب در کلاس شدید و معیار خاک در کلاس متوسط طبقه ­بندی شد. طبق متوسط وزنی ارزش کمی شدت بیابان­زایی برای کل منطقه بر اساس دو معیار آب و خاک ۳۸۵/۱ DS= تعیین شده و کلاس شدت بیابان­زایی برای کل منطقه مورد مطالعه بحرانی بر­آورد شد ]۸[.
در سال ۱۳۸۷ زهتابیان و همکاران، در ارزیابی بیابان­زایی منطقع عین­خوش دهلران در قالب مدل مدالوس و طبق دو معیار آب و خاک به این نتیجه­رسیدند که بیابان­زایی در این منطقه شدید بوده و در حال گسترش است. او معیار آب را در کلاس شدید و معیار خاک را در کلاس متوسط طبقه ­بندی کرد. در رابطه با معیار خاک: به ترتیب شاخص­ های درصد مواد­آلی، بافت خاک و جنس سازند و از معیار تخریب منابع­آب شاخص­ های، شاخص خشکی، هدایت الکتریکی و افت آب­زیر­زمینی بیشترین تأثیر را در بیابان­زایی منطقه بر­خوردار هستند. طبق متوسط وزنی ارزش کمی شدت بیابان­زایی برای کل منطقه مطابق دو معیار آب وخاک تعیین شد ۳۸/۱ DS= که نشان دهنده شدت بیابان زایی بحرانی نوع الف برای کل منطقه است ]۸[.
در سال ۱۳۸۸ ناطقی به ارزیابی شدت بیابان­زایی دشت سگزی با بهره گرفتن از مدل IMDPA اقدام کرد. در این تحقیق سه معیار آب، پوشش­گیاهی و زمین مورد ارزیابی قرار­گرفت و با توجه به شرایط منطقه برای هر معیار تعداد­ی شاخص مد نظر قرار­گرفت. مطابق با شاخص­ های مشخص شده برای هر معیار و طبق میانگین هندسی در شاخص ­ها نقشه کیفی هر معیار بدست­آمد. نقشه حاصله نشان­دهنده کلاس شدید و بسیار شدید روند بیابان­زایی منطقه می­باشد. با توجه به ارزیابی­های صورت گرفته مشخص شد که معیار آب در کلاس خیلی شدید، بیشترین تأثیر را در بیابان­زایی منطقه دارد، بعد معیار­های زمین و پوشش به ترتیب بیشترین میزان تأثیر را در بیابان­زایی منطقه اعمال می­ کنند ]۳۴[.
حسینی و همکاران در سال ۱۳۹۱ به پهنه­ بندی خطر بیابان­زایی دشت سیسیتان با بهره گرفتن از مدل مدالوس تغییر­یافته اقدام کردند. هدف از این مطالعه ارزیابی کمی بیابان­زایی منطقه مذکور بود. نتایج به دست­آمده از این تحقیق نشان می­دهد که از کل منطقه مورد مطالعه با مساحت ۶/۴۸۱۹ هکتار۵۵ % در کلاس متوسط و۳۴/۲۶ % در کلاس شدید و۶۴/۱۸ % در کلاس بسیار­شدید از نظر بیابان­زایی قرار می­گیرند ]۴۴[.
فصل سوم
مواد و روش­ها
مواد و روش­ها
۳-۱- معرفی منطقه مورد مطالعه
۳-۱-۱- وضعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه
منطقه مورد مطالعه تحت عنوان دشت مهران در محدوده ˊ ۰۳ ˚۳۳ تا ˊ ۱۳ ˚۳۳ عرض شمالی و ˊ ۰۵˚۴۶ تا ˊ۱۵˚۴۶ طول شرقی و به وسعت تقریبی منطقه۳۱۷۰۱ هکتار است. دشت مهران از وسیع­ترین دشت­های استان ایلام می­باشد. مهم­ترین مراکز جمعیتی موجود در این دشت، شهر مهران با ارتفاع ۱۵۰ متر از سطح دریا بوده که در فاصله ۹۰ کیلومتر­ی جنوب شهر ایلام واقع شده­است. سایر مراکز جمعیتی این دشت شهرک اسلامیه و روستا­ی بان­رحمان می­باشند. شهرک اسلامیه در فاصله حدود ۱۰ کیلومتر­ی شرق مهران و در مسیر جاده مهران - دهلران قرار داشته و روستا­ی بان­رحمان در فاصله حدود ۲۵ کیلومتر­ی شمال شرق مهران واقع شده است. موقعیت مکانی منطقه مورد مطالعه در نقشه تقسیمات سیاسی استان در شکل (۳-۱) آورده شده­است. در سطح دشت مهران دو رودخانه گاوی و کنجانچم در جریان می­باشند که روند عمومی آنها به تبعیت از شیب دشت از شرق و شمال شرق به طرف غرب و جنوب­غرب می­باشد که این دو رودخانه در ۳ کیلومتر­ی غرب شهر مهران به هم می­پیوندند و پس از طی مسافتی از مرز غربی کشور خارج و وارد کشور عراق می­شوند. ارتفاعات مشرف به شهر مهران شامل کوه یکشنبه و کولگ با حداکثر ارتفاع ۱۴۰۰ و ۶۴۰ متر در شمال و کوه­های چکه موسی، چکه قمر و قلاویزان با حداکثر ارتفاع ۳۸۰، ۴۷۰ و ۲۰۰ متر در جنوب می­باشند. کمترین ارتفاع در مناطق جنوب غربی( انتهای دشت مهران ) و به میزان کمتر از ۱۴۰ متر از سطح دریا مشاهده می­ شود. اغلب دامنه­های شمالی دشت پرشیب ولی در قسمتها­ی خروجی دشت شیب کم شده و اراضی مسطح و هموار که با مواد آبرفتی پوشانیده شده ظاهر می­ شود، دره­های حوضه عمدتاً U شکل می­باشند ]۲۹[.
شکل ۳-۱- موقعیت منطقه مورد مطالعه در کشور، استان و شهرستان
۳-۱- ۲ -اقلیم
شناخت اقلیم یک منطقه در بیشتر فعالیت­هایی که انسان در زمینه ­های مختلف کشاورزی، عمرانی، اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی، شهر­سازی و غیره انجام می­دهد به عنوان نخستین قدم و ضروری­ترین بررسی مقدماتی تلقی می­گردد. اقلیم یک ناحیه مجموعه پدیده ­های هواشناسی است که در حالت متوسط اتمسفر را در آن ناحیه مشخص می­نماید. طبق آمار و اطلاعات جمع­آوری شده از ایستگاه­های هواشناسی موجود در منطقه مهران ویژگی­های هواشناسی شامل: بارندگی، دما، تبخیر و تعرق و طبقه ­بندی اقلیمی منطقه بررسی می­ شود.
۳-۱-۲-۱- بارندگی
این امر که بارش در محیط­های خشک متغییر است و کمتر قابل پیش ­بینی است، پذیرفته شده­است. علاوه بر این بارندگی در اغلب مناطق خشک و نیمه­خشک فقط طی چند ماه از سال ریزش داشته و سال به دو فصل خشک و مرطوب قابل تقسیم است. بررسی و مطالعه آمار هوا­شناسی و اقلیم منطقه نشان داد که اقلیم منطقه خشک است، مهمترین عوامل ایجاد بارندگی در یک منطقه وجود رطوبت کافی در هوا و عامل صعود توده­های هوا می­باشد. یعنی عامل صعود، توده هوای مرطوب را تا ارتفاع معینی از سطح زمین بالا می­برد تا اینکه در اثر سرد شدن بی در رو به نقطه اشباع می­رسد و به دنبال آن ابر ایجاد می­ شود و بارندگی آغاز می­گردد. برای تامین رطوبت هوا نیاز به منبع آبی بزرگ می­باشد که به دلیل فقدان چنین منابع عظیم رطوبت مورد­نیاز از بیرون وارد می­ شود. مهمترین منبع رطوبتی بارندگی منطقه مورد مطالعه از دریا­ی مدیترانه تامین می­ شود که از طریق جریان باد­های سطح بالا، آنتی­سیکلونها و سیکلونها­ی سطح زمین به منطقه آورده می­ شود. جهت تهیه نقشه هم­باران محدوده مطالعاتی مهران از داده ­های بارندگی متوسط دراز­مدت تعداد ۳ ایستگاه هوا­شناسی در این محدوده و محدوده­های مجاور استفاده شده و نقشه مورد­نظر ترسیم گردیده است.

برای تهیه Fe₃O₄/SiO₂یک گرم Fe₃O₄ به همراه۱۰ میلی لیتر آب و ۴۰ میلی لیتر اتانول به مدت ۳۰ دقیقه در بالن ته گرد (۱۰۰ میلی‌لیتر) تحت آلتراسونیک قرار داده شد. در ادامه ۲ میلی لیتر آمونیاک را به همراه ۴/۰ میلی‌لیتر تترا اتیل اورتو سیلیکات به مخلوط بالا اضافه گردید و به مدت ۲۴ ساعت در حمام روغن با دمای ۵۰ درجه سانتی‌گراد قرار داده شد، بعد از سرد شدن محتویات بالن، نانو ذرات عامل دار شده با بهره گرفتن از آهنربا از مخلوط واکنش جدا گردید و چندین بار با اتانول و آب شستشو داده شد و در آون خلا با دمای C°۸۰ خشک گردید.

برای تهیه Fe₃O₄/SiO₂/CPTES، به یک گرم ازFe₃O₄/SiO₂ در بالن ته گرد (۱۰۰ میلی‌لیتر) مقدار ۵/۰ میلی مول تری اتیل آمین و .۵/۱ میلی لیتر تری کلرو پروپیل تری اتوکسی سیلان در ۱۰ میلی‌لیتر حلال تولوئن اضافه شد و بالن در دمای رفلاکس به مدت ۷۲ ساعت هم زده ‌شد. نانو ذرات توسط یک آهنربای قوی جمع آوری شده و با تولوئن (۱۰ میلی‌لیتر) و متانول (۱۰ میلی‌لیتر) و اتانول (۱۰ میلی‌لیتر) شستشو داده شد و سپس در یک آون در دمایC°۶۰ به مدت ۱۲ ساعت خشک گردید.
۲-۳-۳- تهیه Fe₃O₄/SiO₂/CPTES/EDA
یک میلی‌لیتر اتیلن دی آمین به یک گرم از Fe₃O₄/SiO₂/CPTES در یک بالن ته گرد (۱۰۰ میلی‌لیتر) مجهز به همرن مکانیکی، اضافه گردید. سپس به آن ۱۰ میلی‌لیتر تولوئن خشک اضافه و محتویات بالن در دمای رفلاکس به مدت ۷۲ ساعت هم زده ‌شد. نانو ذرات توسط یک آهنربای خارجی جمع آوری شده و با ۱۰ میلی‌لیتر اتانول شستشو داده ‌شد و سپس در دمای C°۶۰ به مدت ۱۲ ساعت خشک ‌شد.
۲-۳-۴- تهیه کاتالیزگر Fe₃O₄@EDA-SO₃H
به یک گرم از Fe₃O₄/SiO₂/CPTES/EDA در بالن ته گرد (۱۰۰ میلی‌لیتر)، ۲ میلی‌لیتر دی کلرو متان ‌افزوده شد و به مدت ۱۰ دقیقه آلتراسونیک ‌شد. سپس بالن به یک حمام یخ انتقال داده شد و مخلوط تا دمای C°صفر درجه سانتی‌گراد سرد ‌شد و یک میلی‌لیتر کلرو سولفونیک اسید قطره قطره به مدت ۲ ساعت ‌افزوده شد. سپس محتویات بالن به مدت ۲ ساعت در دمای اتاق هم زده ‌شد. نانو ذرات توسط یک آهنربای خارجی جمع آوری شده و با ۵ میلی‌لیتر اتانول شستشو داده ‌شد و سپس در دمای C°۶۰ به مدت ۱۲ ساعت خشک ‌شد.

سنتز مشتقات کوئینوکسالین در مجاورت کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H
برای انجام این واکنش ابتدا باید شرایط بهینه ی انجام واکنش را به دست آورد.
۲-۴-۱- بهینه کردن شرایط واکنش سنتز مشتقات کوئینوکسالین در مجاورت کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H
این واکنش شامل ۴ متغیر است که بایستی بهینه شوند، این متغیرها عبارتند از:

1. 1. انتخاب دما

1. 1. انتخاب بهترین حلال

1. 1. انتخاب نسبت مولی مناسب برای کاتالیزگرMNPS@EDA-SO₃H

1. 1. انتخاب نسبت مولی مناسب برای واکنش دهنده ها

جهت بهینه سازی واکنش تهیه کوئینوکسالین، از ۲،۱- فنیلن دی آمین و بنزیل در مجاورت کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H در حلال اتانول طبق (شمای ۲-۱) به عنوان واکنش استاندارد انتخاب شد.

شمای ۲-۱- واکنش استاندارد: تهیه کوئینوکسالین از ۲،۱- فنیلن دی آمین و بنزیل در مجاورت کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H در حلال اتانول
از آنجائیکه واکنش در دمای اتاق جواب مناسبی داد، بررسی دمای بالاتر انجام نشد و دمای اتاق به عنوان شرایط دمایی مطلوب برای انجام واکنش انتخاب شد.
۲-۴-۲- تعیین بهترین حلال
در شش بالن ته گرد (۲۵ میلی لیتری) مجهز به همزن مغناطیسی، مخلوطی از ۲،۱- فنیلن دی آمین(۱میلی مول،۱۰۸/۰گرم)، بنزیل (۱میلی مول،۲۱۰/۰گرم) و MNPS@EDA-SO₃H(032/0گرم) تهیه شد. به هر کدام از بالن ها به ترتیب مقدار ۳ میلی لیتر از حلال های استونیتریل، دی اکسان، اتانول، آب و تترا هیدروفوران و آب-اتانول اضافه شد و در ظرف آخر از شرایط بدون حلال استفاده شد. مخلوط های حاصل در دمای اتاق هم زده شدند. واکنش آخر هم در یک بوته چینی بدون حلال آماده شد­ و با هاون ساییده شد. پیشرفت واکنش ها با کروماتوگرافی لایه نازک (TLC) و با بهره گرفتن از تانک حلال هگزان–اتیل استات به نسبت ۱۵ به ۵ مورد بررسی قرار گرفت. پس از اتمام واکنش، کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H با بهره گرفتن از یک آهنربای خارجی جدا شده و مخلوط واکنش به دستگاه تبخیر در خلاء متصل ‌شد و رسوب حاصل در بالن ته گرد خشک شد. محصول واکنش به وسیله طیف سنجی های HNMR¹ ،CNMR ^۱۳ و نقطه ذوب شناسایی شد. نتایج در جدول (۳-۱)، بخش ۳-۲-۱-۱ گزارش شده است. براساس نتایج این جدول، اتانول به عنوان حلال مناسب انتخاب شد.
۲-۴-۳- انتخاب بهترین نسبت مولی برای کاتالیزگر
در سه بالن ته گرد (۲۵ میلی لیتری) مجهز به همزن مغناطیسی، مخلوطی از ۲،۱- فنیلن دی آمین (۱ میلی مول، ۱۰۸/۰ گرم)، بنزیل (۱ میلی مول،۲۱۰/۰ گرم) در ۳ میلی لیتراز حلال اتانول تهیه شد. به مخلوط های حاصل مقادیر مختلف کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H (02/0،۰۳۲/۰،۰۴/۰ گرم) اضافه گردید. مخلوط های حاصل در دمای اتاق هم زده شدند. پیشرفت واکنش ها با کروماتوگرافی لایه نازک (TLC) و با بهره گرفتن از تانک حلال هگزان- اتیل استات به نسبت ۱۵ به ۵ مورد بررسی قرار گرفت. مشابه با روش ذکر شده در بخش ۲-۴-۲، محصول جداسازی شد. محصول واکنش به وسیله طیف سنجی های HNMR¹ ،CNMR ^۱۳ و نقطه ذوب شناسایی شد. نتایج در جدول( ۳-۲)، بخش ۳-۲-۱-۲ گزارش شده است.
۲-۴-۴- انتخاب بهترین نسبت مولی برای واکنش دهنده ها
در سه بالن ته گرد (۲۵ میلی­لیتری) مجهز به همزن مغناطیسی مخلوطی از بنزیل و ۲،۱- فنیلن دی آمین به ترتیب با نسبت­های مولی ۱ به ۱، ۱ به ۱/۱ و ۱ به ۲/۱ در ۳ میلی لیتر حلال اتانول تهیه شدند و به هر یک از محلول­های فوق کاتالیزگر MNPS@EDA-SO₃H (۰۳۲/ ۰گرم) اضافه گردید و مخلوط­های حاصل در دمای اتاق با همزن مغناطیسی هم زده شدند. پیشرفت واکنش ها با کروماتوگرافی لایه نازک (TLC) و با بهره گرفتن از تانک حلال هگزان- اتیل­استات به نسبت ۱۵ به ۵ مورد بررسی قرار گرفت. مشابه با روش ذکر شده در بخش ۲-۴-۲ واکنش ها بعد از پایان متوقف شده، محصول جداسازی شد. نتایج در جدول (۳-۳)، بخش۳-۲-۱-۳ گزارش شده است. محصول واکنش به وسیله طیف سنجی های HNMR¹،CNMR ^۱۳ و نقطه ذوب شناسایی شد.
۲-۵- روش عمومی برای تهیه کوئینوکسالین با بهره گرفتن از واکنش دهنده های ۲،۱- دی آمین ها و ۲،۱ – دی کتون ها
در یک بالن ته گرد ( ۲۵میلی لیتری) مجهز به همزن مغناطیسی مخلوطی از ۱ میلی مول ترکیبات ۱،۲- دی کتون (آروماتیک ) و ۱ میلی مول از ۱،۲- فنیلن دی آمین در مجاورت MNPS@EDA-SO₃H (032/0گرم) در ۳ میلی لیتر اتانول تهیه شد. مخلوط حاصل در دمای اتاق هم زده شد. پیشرفت واکنش به وسیله کروماتوگرافی لایه نازک با بهره گرفتن از تانک حلال هگزان: اتیل استات به نسبت ۱۵: ۵ کنترل شد. پس از کامل شدن واکنش کاتالیزگر با بهره گرفتن از یک آهنربای خارجی جدا شده و مخلوط واکنش به دستگاه تبخیر در خلاء متصل ‌شد و رسوب حاصل خشک شد و به وسیله طیف سنجی های HNMR¹ ،CNMR ^۱۳ و نقطه ذوب شناسایی شد.
۲-۵-۱- روش کار تهیه ۳،۲- دی فنیل کوئینوکسالین

مخلوطی از۱،۲- فنیلن­دی­آمین­ (۱میلی مول، g 108/0)، بنزیل (۱میلی مول، g 210/0)، MNPS@EDA-SO₃H (032/0گرم) و ۳ میلی لیتر اتانول تهیه شد. پس از ۴ دقیقه واکنش متوقف شده سپس با روش مشابه ذکر شده در بخش ۲-۴-۲ محصول واکنش جداسازی شد. محصول واکنش به مقدار ۲۸۲/۰گرم با بازده ۱۰۰ درصد به دست آمد. و به وسیله طیف سنجی های HNMR¹،CNMR ^۱۳ و نقطه ذوب شناسایی شد. جدول (۳-۴)( طیف شماره ۱)
m.p. Found:126-128 ̊C; Reported [107]: 125-126 ̊C.
^۱HNMR(400 MHz, CDCl₃) δ= ۸٫۲۱(dd, ^۳J=6.4 Hz, ^۴J=3.6 Hz, 2H), 7.8(dd, ^۳J=6.4 Hz, ^۴J=3.6 Hz, 2H), 7.53-7.56(m, 4H, Ar), 7.28-7.39(m, 6H, Ar).
^۱۳CNMR (100 MHz, CDCl₃): δ= ۱۵۳٫۴۹, ۱۴۱٫۲۴, ۱۳۹٫۰۸, ۱۲۹٫۹۸, ۱۲۹٫۸۵, ۱۲۹٫۲۲, ۱۲۸٫۸۲, ۱۲۸٫۲۹٫
۲-۵-۲- روش کار تهیه اسنفتو [۲،۱-b] کوئینوکسالین - ۱۱- اون

مخلوطی از۱،۲- فنیلن­دی­آمین­ (۱میلی مول، g 108/0)، اسنفتن کوئینون (۱میلی مول، g ۱۸۲/۰)، MNPS@EDA-SO₃H (032/0گرم) و ۳ میلی لیتر اتانول تهیه شد. پس از ۸ دقیقه واکنش متوقف شده سپس با روش مشابه ذکر شده در بخش ۲-۴-۲ محصول واکنش جداسازی شد. محصول واکنش به مقدار ۲۴۳/۰گرم با بازده ۹۶ درصد به دست آمد. و به وسیله طیف سنجی های HNMR¹،CNMR ^۱۳و نقطه ذوب شناسایی شد. جدول (۳-۴) (طیف شماره ۲)
m.p. Found: 237-242 ̊C
^۱HNMR(400 MHZ, CDCl₃) δ= ۸٫۴۲ (d, J=6.8, 2H), 8.22 (dd, ^۳J=5.2 Hz, ^۴J=3.6 Hz, 2H), 8.10 (d, J=8.4 Hz, 2H), 7.84 (t, J=7.6 Hz, 2H), 7.77 (dd, ^۳J=6.2 Hz, ^۴J=3.6 Hz, 2H).
^۱۳CNMR (100 MHz, CDCl₃): δ=۱۵۴٫۰۹, ۱۴۱٫۲۷, ۱۳۶٫۵۰, ۱۳۱٫۸۱, ۱۳۰٫۰۱, ۱۲۹٫۶۰, ۱۲۹٫۴۹, ۱۲۹٫۲۴, ۱۲۸٫۶۸, ۱۲۱٫۸۷٫
۲-۵-۳- روش کار تهیه ۶- متیل-۳،۲- دی فنیل کوئینوکسالین

مخلوطی از ۴- متیل-۲،۱- فنیلن دی آمین (۱میلی مول، ۱۲۲/۰گرم)، بنزیل (۱میلی مول، ۲۱۰/۰گرم)، MNPS@EDA-SO₃H (032/0گرم) و ۳ میلی لیتر اتانول تهیه شد. پس از ۱۰ دقیقه واکنش متوقف شده سپس با روش مشابه ذکر شده در بخش ۲-۴-۲ محصول واکنش جداسازی شد. محصول واکنش به مقدار ۲۵۵/۰گرم با بازده ۹۵ درصد به دست آمد. و به وسیله طیف سنجی های HNMR¹ ،CNMR ^۱۳و نقطه ذوب شناسایی گردید. جدول (۳-۴) (طیف شماره ۳)
m.p. Found:114-117 ̊C; Reported [107]: 116-117 ̊C.
^۱H NMR (400 MHz , CDCl₃) δ= ۸٫۱۰ (d, J=8 Hz, 1H), 7.98 (s, 1H ), 7.63 (dd, ^۳J=8.4 Hz,
^۴J=1.6 Hz, 1H), 7.51-7.54 (m, 4H), 7.28-7.38 (m, 6H), 2.60(s, 3H).
^۱۳CNMR (100 MHz, CDCl₃) (ppm): 21.94, 128.03, 128.24, 128.64, 128.70, 128.71, 129.83, 129.85, 132.32, 139.23, 139.72, 140.510, 141.30, 152.59, 153.34.
۲-۵-۴- روش کار تهیه ۶- متیل- اسنفتو [۲،۱-b] کوئینوکسالین -۱۱- اون

مخلوطی از ۴- متیل-۲،۱- فنیلن دی آمین (۱میلی مول، g 122/0)، اسنفتن کوئینون (۱میلی مول، g 182/0) اسنفتن کوئینون، MNPS@EDA-SO₃H (032/0گرم) و ۳ میلی لیتر اتانول تهیه شد. پس از ۱۵ دقیقه واکنش متوقف شده سپس با روش مشابه ذکر شده در بخش ۲-۴-۲ محصول واکنش جداسازی شد. محصول واکنش به مقدار ۲۵۷/۰گرم با بازده ۹۶ درصد به دست آمد. و به وسیله طیف سنجی­های HNMR¹ ،CNMR ^۱۳و نقطه ذوب شناسایی گردید. جدول (۳-۴) (طیف شماره ۴)

۲-۱-۲- ماهیت و ویژگی خدمات
خدمات به مشتریان شامل کلیه‎ اموری است که سازمان‎ها به منظور جلب رضایت مشتریان و کمک به آنها برای دریافت بیشترین ارزش از محصولات یا خدماتی که خریداری کرده‎اند انجام می‎شود.

(روستا و همکاران،۱۳۷۶)
در مورد خدمات باید چهار ویژگی خاص را مورد توجه قرار داد. (پارسائیان،۱۳۷۹)
۲-۱-۲-۱ - ناملموس بودن^[۲]
مقصود از ناملموس بودن این است که هنگام خرید نمیتوان خدمات را با چشم دید، مزه‎ی آن‎ها را چشید، آنها را احساس نمود، شنید یا از بوی آن آگاه شد. برای مثال، هنگامی که کسی تحت عمل جراحی پلاستیک قرار می‎گیرد، پیش از خرید این خدمات نمی‎تواند نتیجه را ببیند و مسافر هواپیما چیزی جز یک بلیط و تعهدی برای سالم رسیدن به مقصد نخواهد داشت.
۲-۱-۲-۲- تفکیک‎ناپذیری^[۳]
مقصود از تفکیک‎ناپذیری این است که نمی‎توان خدمات را از کسی که آن‎ها را ارائه می‎کند جدا کرد، چه رسد به اینکه ارائه کننده‎ی خدمت، انسان یا دستگاه (ماشین) باشد. اگر کارمندی خدمتی را ارائه کند در آن صورت وی بخشی از این خدمت به حساب می‎آید.
۲-۱-۲-۳- ناهمگونی^[۴]
مقصود از ناهمگونی خدمت این است که کیفیت خدمت به عوامل زیر بستگی دارد: ارائه خدمت، زمان، مکان و شیوه‎ای که این خدمت ارائه می‎شود.
۲-۱-۲-۴- فناپذیری
فناپذیری خدمات به این معنی است که نمی‎توان خدمات را در انبار گذاشت و پس از مدتی آن‎ها را فروخت یا به مصرف رسانید.
جدول (۲-۱) ویژگی منحصر به فرد خدمات، مشکلات بازاریابی آن و استراتژی‎های پیشنهادی (Robert et al.1987)

۲-۴-۱۴) نوآوری درگمرک
گمرک بعنوان یک سازمان تأثیرگذار در توسعه و بهبود وضعیت تجارت خارجی، علاوه بر ایفای نقش در عرصۀ سیاستگذاری اقتصادی وتأمین درآمد برای دولت، بطور مستقیم با مردم سروکار داشته و عملکرد آن می ­تواند موجب رضایتمندی یا عدم رضایت خدمت گیرندگان شود، از اینرو ناگزیر از انتخاب روش­ها و بکارگیری شیوه­ هایی است که بر بستر طرح­های خلاقانه و نوآور قرار داشته باشد، تا بتواند به انتظارات ذینفعان پاسخ دهد و به همین دلیل است که گمرک بعنوان یکی از محورهای طرح تحول اقتصادی تعیین گردیده و دولت تلاش می کند با اجرای پروژه ­هایی چون ایجاد پنجره واحد تجاری، راه اندازی سیستم ارزش وب بنیاد، استقرار سیستم آسیکودای جهانی، تجهیز مبادی ورودی و خروجی به دستگاه­های پیشرفته، راه اندازی سامانه هوشمند ورود و خروج کالا و ترانزیت و اصلاح نظام گمرکی و رفع مشکلات آن، پیشگیری از فساد با افزایش سلامت اداری و کرامت انسانی، و نیز طرح آمایش سرزمینی گمرک و ایجاد گمرکات تخصصی به اهداف و سیاست­های میان مدت و بلندمدت در جهت تحقق توسعه اقتصادی دست یابد و آنچه تاکنون درگمرک انجام شده، تنها بخشی از ضروریات تغییر و تحول در این سازمان بوده و پایان راه نیست و گمرک همواره نیازمند اجرای طرح­های نو و نوآوری در ارائه خدمات به مشتریان است و حتی این ضرورت در سطح جهانی نیز حس شده تا بدانجا که کونیومیکوریا دبیرکل سازمان جهانی گمرک (WCO) سال ۲۰۱۳ را سال نوآوری برای پیشرفت گمرک تعیین نمود.(۴و۵بهمن ۱۳۹۱، گزارش همایش روز جهانی گمرک،ص۳) و پیامی به شرح ذیل برای اعضاء سازمان جهانی گمرک منتشر نمود:

“اعضای سازمان جهانی گمرک فرصت آن را خواهند داشت که به ارائۀ ایده­های جدید و تجربیات به دست آمده دراین خصوص ازجمله همکاری­های تازه درجهت گسترش روابط با سازمان­های دولتی و عوامل خارجی و راه­حل­ها و فناوری­های نوین به کار گرفته شده، بپردازند. نیاز به نوآوری در مواجهه با مسائل متغیرگمرکی همانند تأمین امنیت زنجیرۀ عرضۀ جهانی، تسهیل تجارت بین المللی، حصول اطمینان از جمع آوری عادلانه و منصفانۀ درآمدها و حمایت از جامعه در مقابل تجارت غیر قانونی، امری اجتناب ناپذیر تلقی می­ شود.” (۴و۵بهمن ۱۳۹۱، گزارش همایش روز جهانی گمرک، ص۵)
به عقیده نظام الدین برزگری^[۱۴۱]چنانچه گمرک بتواند درسال­های آتی خودش را باسیستم­های جهانی گمرکی هماهنگ کند و همگام با دستورالعمل­های سازمانی جهانی گمرک حرکت کند، به نحو احسن شعار “نوآوری برای پیشرفت گمرک” را محقق خواهد ساخت. او می­افزاید: گمرک باید تحت یک سامانه جامع با تمام سازمان­های مرتبط با امر تجارت ارتباط الکترونیکی بر قرار کند تا از این طریق از مراجعات حضوری مراجعان و تبادل مدارک کاغذی کاسته شود. درشرایط فعلی کشور، صدور بخشنامه­های متعددی که از سوی برخی از دستگاه­های ذیربط صادر می­ شود، قطعاً در کار گمرک خلل ایجاد می­ کند. به اعتقاد برزگری گمرک به عنوان دیده­بان اقتصادی کشور باید دارای خط مشی مشخص باشد تا بتواند به واسطۀ ثبات رویه­ ها و دستورالعمل­ها نسبت به اصلاح فرآیندها اقدامات لازم را به عمل آورد. بر این اساس ضرورت دارد اوایل هر سال دستگاه­های مرتبط با امر تجارت خط مشی خود را به گمرک ارائه دهند تا اساس دستورالعمل­های مسئولان گمرک مشخص گردد. این امرعلاوه بر تدوین نظام گمرکی سالانه، موجب می­ شود گمرک به واسطۀ ثباتی که از آن برخوردار خواهد بود، در قبال کاستی­ها پاسخگو باشد. برزگری تأکید کرد: تحقق این امر قبل از هر چیز نیازمند اصلاح فضای کسب و کار است، به نحوی که ثبات جایگزین تغییرات لحظه­ای و بعضاً سلیقه­ای شود. باید در نظر گرفت هر تغییری علی رغم ضروری یا غیرضروری بودن منشأ آن، باعث سر درگمی کارکنان گمرک و خدمت گیرندگان از گمرک می­ شود و ایجاد ضررهای مادی و غیرمادی به عرصۀ صادرات و واردات کشور و به فراخور آن صاحبان این حرفه­ها را، درپی خواهد داشت. برزگری در ادامه می­افزاید؛ نوآوری در گمرک باید به سمت شفافیت قوانین و رویه­ ها حرکت کند و حرکت گمرک به سمت نوآوری، سبب بهبود عملیات گمرکی شده است. (۴و۵بهمن ۱۳۹۱، گزارش همایش روز جهانی گمرک، ص۲۵)
۲-۵) پیشینه تحقیقات
در خصوص مدیریت دانش و نوآوری سازمانی به صورت مجزا پژوهش­های بسیاری صورت پذیرفته لیکن در خصوص رابطۀ بین این دو تحقیقات کمتری انجام شده است. دراین قسمت پیشینه تحقیقات انجام شده را در ۲ بخش داخلی و خارجی تقسیم بندی می­­­­­نماییم:
۲-۵-۱) تحقیقات داخلی
- حاجی پوروحسینی(۱۳۸۵) ، به تبیین ارتباط ذهنیت مشترک، ظرفیت جذب و نوآوری و انعطاف­پذیری در شرکت­های عمدۀ تولید دارو پرداختند. در این پژوهش، ظرفیت جذب به عنوان فعالیتی چند سطحی و اقدامی جمعی تبیین شده است. نتایج پژوهش حاکی از تأثیر معنادار ذهنیت مشترک برظرفیت جذب دانش و ظرفیت جذب دانش بر نوآوری و انعطاف­پذیری است.
- در مطالعه­ ای که توسط صفرزاده و تدین و حرمحمدی درسال ۱۳۹۰ تحت عنوان «بررسی استراتژی­ های مدیریت دانش برنوآوری و عملکرد سازمانی مطالعه موردی مراکز بهداشتی و درمانی شمال فارس به منظور بررسی تأثیر کدگذاری دانش و شخصی سازی دانش برنوآوری و عملکرد انجام شد ۳۰ برابر متغیرهای تحقیق که ۱۲۰ نفرمی باشد به عنوان نمونه آماری انتخاب گردید. برای تست فرضیات این تحقیق از پرسشنامه­ای مشتمل بر۲۰ سئوال بسته استفاده شد. به منظور بررسی اعتبار سازه با بهره گرفتن از نرم افزار لیزرل از تحلیل عاملی تأییدی استفاده گردید و به منظور تجزیه و تحلیل یافته­ ها از آزمون معادلات ساختاری استفاده شد و نتایج تحقیق نشان می­دهد که شخصی­سازی دانش و کدگذاری دانش تأثیر مثبتی بر نوآوری و عملکرد سازمانی دارد و همچنین این متغیرها از طریق نوآوری بر عملکرد سازمانی تأثیر مثبتی می­گذارند و بین نوآوری و عملکرد سازمانی نیز رابطۀ مثبت و معنی­داری وجود دارد.
- یوسفی و صادق فیضی و سلیمانی درسال ۱۳۹۰ مطالعه­ ای را تحت عنوان بررسی میزان تأثیر مدیریت دانش بر نوآوری (درمیان مدیران و کارکنان شرکت­های فناور مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه ارومیه) انجام شد در این پژوهش از طریق روش نمونه گیری دومرحله­ای خوشه­ای و طبقه­ای تصادفی ابتدا از بین ۵۴ شرکت در هرخوشه صنعتی تعدادی از شرکت­های فعال در آن خوشه انتخاب و پرسشنامه تحقیق به تعداد ۱۵۰ عدد بین پاسخگویان توزیع گردید. از میان پرسشنامه ­های توزیع شده تعداد۱۲۰ پرسشنامه به طور کامل پاسخ داده شد و مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. هدف از این تحقیق بررسی میزان تأثیر مدیریت دانش بر نوآوری در شرکت­های فناور مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه ارومیه می­باشد و از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت از نوع توصیفی و همبستگی می­باشد. یافته های پژوهش نشان دهندۀ وجود رابطه معنادار بین مدیریت دانش و نوآوری (محصول، فرایند، تدریجی و بنیادی) می­باشد بنابراین توجه بیشتر شرکت­ها به مدیریت دانش، باعث افزایش نوآوری در آنها خواهد گردید.
- طالقانی و انواری و افتخاری درسال ۱۳۹۰ مطالعه­ ای را تحت عنوان رابطۀ مدیریت دانش و نوآوری سازمانی در یک شرکت بیمه انجام دادند. جامعه آماری آن ۱۸۰ کارشناس شرکت بیمه مورد بررسی بودند که ۸۶ نفر به شیوۀ تصادفی ساده به عنوان گروه نمونه تحقیق انتخاب شدند. اطلاعات مربوط به متغیر مدیریت دانش براساس مدل «ویگ» که توسط «نیومن» و «سدراوگبل» نیز استفاده گردید و اطلاعات مربوط به متغیر نوآوری سازمانی براساس مدل «مقیمی» و «شاه حسینی و کاووسی» به دست آمد. نتایج ضریب همبستگی رتبه­ای اسپیرمن نشان می­داد که شاخص­ های خلق دانش، حفظ دانش، انتقال دانش و کاربرد دانش با نوآوری سازمانی رابطۀ معناداری دارند. بیشترین ضریب همبستگی درخصوص پیش بینی نوآوری سازمانی مربوط به متغیر کاربرد دانش و کمترین مربوط به حفظ دانش بود. برای اینکه نوآوری سازمانی حاصل شود، مدیران به یکپارچه­سازی سرمایه ­های دانشی در بخش­های مختلف و در اختیار داشتن دانش نیروی داخلی و خارجی نیاز دارند. از طرفی باید دانش در سرتاسر سازمان توزیع شود، توزیع بهتردانش، احتمال ظهور نوآوری سازمانی را افزایش خواهد داد.
- درمطالعه­ای که توسط مهدوی درسال ۱۳۹۱ تحت عنوان بررسی رابطه بین بلوغ مدبریت دانش و نوآوری و کیفیت خدمات در بانک مسکن شهرستان ارومیه انجام شد به بررسی سطوح بلوغ مدیریت و ارتباط بین بلوغ مدیریت دانش و نوآوری و کیفیت خدمات و همچنین ارتباط نوآوری وکیفیت خدمات پرداخته است و در آن از آزمون همبستگی و رگرسیون استفاده شده است .جامعۀ آماری این تحقیق بانک مسکن شهرستان ارومیه بوده و ابزارجمع­آوری اطلاعات شامل مطالعه ادبیات تحقیق و پرسشنامه است. تأیید آزمون فرضیه ­ها، ارتباط مثبت و معنی­دار بلوغ مدیریت دانش و نوآوری و کیفیت خدمات را به اثبات می­رساند و همچنین سطح بلوغ مدیریت دانش در سازمان را نیز مشخص می­ کند.
۲-۵-۲) تحقیقات خارجی
-"رابط مدیریت دانش و رفتارهای نوآورانۀ سازمان ها “نیزیکی دیگر از مطالعاتی بوده که توسط سابرامانیم ویونت^[۱۴۲] سال ۲۰۰۵ انجام شده است. در این مطالعه که جامعه آماری آن شرکت­های تولیدی و خدماتی بوده و ۱۳۶ سازمان مورد مطالعه قرارگرفته، اشاره شده است که اگر سازمان­ها به گسترش و ایجاد مدیریت دانش در سازمان­های خود توجه کافی مبذول دارند و اگر کارکنانی در اختیار داشته باشند که به نقش با اهمیت دانش در تمامی سطوح سازمانی پی برده باشند می توانند دست به نوآوری زده و در نهایت رفتارهای نوآورانه داشته باشند.
- لیائو و فی و چن(۲۰۰۷) ، رابطۀ میان تسهیم دانش، توانایی جذب و قابلیت نوآوری در صنایع دانش بنیان را بررسی کردند. یافته­های پژوهش حاکی از این بود که توانایی جذب متغیری مداخله­گر بین تسهیم دانش و قابلیت نوآوری است.همچنین نشان دادند، ارتباط مثبت و معناداری بین تسهیم دانش و توانایی جذب و نیز بین توانایی جذب و قابلیت نوآوری وجود دارد.
- در تحقیقی که توسط لیائو و چن فی و چیانگ چن^[۱۴۳] در سال ۲۰۰۷ ، تحت عنوان ” اشتراک­گذاری دانش، ظرفیت جذب و توانایی نوآوری ( یک تحقیق تجربی از دانش متمرکز صنعتی تایوان ) به بررسی رابطه اشتراک گذاری دانش، ظرفیت جذب و قابلیت نوآوری در صنایع دانش محور تایوان می ­پردازد. در این تحقیق فرضیه ­های آماری و یک روش LISREL را برای این مطالعه بر پایۀ داده ­های حاصل از ۱۷۰ کارخانه تایوانی شامل : صنایع الکترونیک، بیمه تجاری و صنایع دارویی که از ۳۵۵ گزارش تحقیقاتی بدست آمده بود پیشنهاد شده است و بوسیله آزمون ۳ فرضیه­ای، این بررسی دریافت که ظرفیت جذب دانش، فاکتور میانی بین اشتراک گذاری دانش و قابلیت نو آوری است. همچنین نشان داده شد که اشتراک­گذاری دانش دارای اثری مثبت بر روی ظرفیت جذب بوده و آن یک روش میانی کامل است که نمایش دهنده الگوی عمومی و توسعه­ای خصوصیات در میان الگوهای متعدد سنجش، در نمونه­ها ی جمعیتی صنایع مختلف می­باشد.
- درتحقیقی که توسط اَندراوینا و گُوینداراجو^[۱۴۴]در سال ۲۰۰۹ ، تحت عنوان قابلیت اشتراک­گذاری دانش ، ظرفیت جذب و توانایی نوآوری ودر غالب یک مطالعۀ تجربی از صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشور اندونزی ودر بین ۱۱۴ شرکت این صنعت صورت گرفت، نشان داده شد که قابلیت جذب یک عامل تعدیلگر بین قابلیت به اشتراک­گذاری دانش وتوانایی نوآوری است. همچنین نشان داده شد که ظرفیت جذب بالقوه بر ظرفیت جذب بالفعل تأثیرمثبت دارد و ظرفیت جذب بالفعل تأثیر مثبت بر توانایی نوآوری محصول و فرایند دارد.
- چن(۲۰۰۹)به بررسی اثر مثبت یادگیری و توانایی جذب بر نوآوری و مزیت رقابتی در بازارهای صنعتی پرداخت. او داده ­های خود را از صنعت اتومبیل­سازی تایوان جمع آوری کرده و به این نتیجه رسید که گرایش سازمان به یادگیری وتوانایی جذب به گونه ­ای مثبت بر کسب اطلاعات و فناوری­های جدید و سرانجام خلق نوآوری اثر گذاشته و به عنوان منبعی برای مزیت رقابتی پایدار محسوب می­ شود.
فصل سوم :روش اجرای تحقیق
فصل سوم
روش اجرای تحقیق
۳-۱)مقدمه
انسان همیشه جستجوگر و پژوهنده بوده است. در این راستا ، تحقیق بسیاری از پدیده های طبیعی را در کنترل خود درآورده و به اختراعات و اکتشافات گوناگون دست یافته است. تحقیق یک فعالیت منظم و منسجم با روشی سنجیده در جهت رسیدن به هدف است و هدف کشف حقیقت است. هدف از تحقیق پاسخگویی به سؤالات با روش های نظام مند علمی است. با بهره گرفتن از فنون و روش های تحقیق است که می توان به پاسخ علمی هر سؤال تحقیق رسید. (ایرانی، ۱۳۸۲)
از طرفی پایۀ هر علمی ، روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم به کار می رود. از اصطلاح روش تحقیق ، معانی خاص و متمایزی در متون علمی استنباط شده است که از آن جمله عبارت است از اینکه ، روش تحقیق به عنوان یک فرایند نظام مند ، برای یافتن پاسخ یک پرسش یا راه حل یک مسأله به کار برده می شود ، به عبارتی روش تحقیق ، مجموعه ای از قواعد ، ابزارها و راه های معتبر و نظام یافته برای بررسی واقیعت هـــا ، کشف مجهولات و دستیــابی به راه حل مشکلات است. (خاکی، ۱۳۸۷)
در این فصل ، اجرای تحقیق ، که بخش عملی تحقیق را در بر می گیرد مورد بررسی قرار گرفته است. مباحث مطرح شده در این فصل عبارتند از: روش تحقیق ، جامعه آماری و روش نمونه گیری از آن ، روش جمع آوری اطلاعات ، معرفی ابزار اندازه گیری ، اعتبار و پایایی آن و روش تجزیه و تحلیل آماری.
۳-۲) روش تحقیق
این پژوهش از نظر ماهیت و روش گردآوری داده ­ها، توصیفی و از نوع همبستگی می باشد، و تحلیل داده ­های تحقیق با بهره گرفتن از روش معادلات ساختاری صورت می­گیرد. از آن جهت توصیفی است که متغیرها دستکاری نمی­شوند و وضعیت موجود آنها شناسایی می­ شود. در واقع تحقیق توصیفی،‌ آنچه را که هست توصیف و تفسیر می‌کند و به شرایط یا روابط موجود،‌ فرآیندهای ‏جاری، آثار مشهود و یا روندهای در حال گسترش توجه دارد. همچنین از آن جهت که در این تحقیق ارتباط بین متغیرها مورد سنجش قرار می­گیرد، لذا تحقیق از نوع همبستگی می­باشد. تحقیقات همبستگی شامل کلیه تحقیقاتی است که در آن ها سعی می­ شود رابطه بین متغیرهای مختلف با بهره گرفتن از ضریب همبستگی کشف یا تعیین شود. هدف روش تحقیق همبستگی، مطالعۀ حدود تغییرات یک یا چند متغیر با حدود تغییرات یک یا چند متغیر دیگر است.و از نظر هدف تحقیق حاضر در زمرۀ تحقیقات کاربردی می باشد.
۳-۳)جامعه آماری
برای درک و روشن شدن هدف هر تحقیق ابتدا باید جامعه مورد مطالعه تعریف شود. جامعۀ آماری عبارت است از مجموعه ای از افراد، اشیاء و… که حداقل در یک صفت مشترک باشند. (خاکی، ۱۳۸۷) جامعۀ آماری این تحقیق را ادارات گمرک جمهوری اسلامی ایران، تشکیل می دهند.
۳-۳-۱) نمونه آماری و روش نمونه گیری
نمونه عبارت است از مجوعه­ای از نشانه­ها که از یک قسمت، یک گروه یا جامعه­ای بزرگ­تر انتخاب می­ شود ، به طوری که این مجموعه معرف کیفیات و ویژگی­های آن قسمت، گروه یا جامعۀ بزرگ­تر باشد. نمونه گیری فرایندی است که طی آن تعدادی از واحدها به گونه ­ای برگزیده می­شوند که معرف جامعۀ بزرگ­تر که از آن انتخاب شده ­اند باشند. (خاکی، ۱۳۸۷)
در تحقیق حاضر روش نمونه گیری تصادفی از نوع خوشه­ای تک مرحله­ ای می­باشد. در این روش جامعه به خوشه ­ها یا گروه ­های مناسب تقسیم می­ شود و آزمودنی­های نمونه، به صورت تصادفی از تعدادی خوشه ­ها یا گروه­­های مورد نیاز، انتخاب می­شوند و همۀ عناصر از خوشه­ای که به صورت تصادفی انتخاب شده است مورد بررسی قرار می­گیرند. با توجه به توضیحات فوق محقق بصورت تصادفی ۳۶ گمرکِ دارای چارت سازمانی (درقالب ستاد مرکزی، حوزه نظارت، اداره کل) را از میان ۴۰ گمرک کشور انتخاب نمود، که هرکدام از این گمرکات، دارای چندین اداره گمرک، اماکن گمرکی و گمرک خانه می­باشند. ازمیان ۳۶ گمرک انتخابی،۳ گمرک آبادان و اهواز و قشم بدلیل عدم همکاری و یا همکاری ناقص و همچنین مفقود شدن پرسشنامه ­ها از دور خارج گردید. مطابق جدول۳-۱ مجموعاً تعداد ۳۶۶۰ پرسشنامه در میان ۳۳ گمرک توزیع گردید. که از این تعداد ۲۲۴۳ عدد جمع آوری شد، که از این میان۱۶۳۸ عدد پرسشنامه قابل بررسی بوده است.