با توجه به جدول۴-۳۳، مشاهده می‌شود که ۳۵ نفر از افراد نمونه در افراد منتخب، نظر خود را در مورد تاثیر راهکار برندسازی بر ارتقاء کیفیت و بهبود محصولات مینای نقاشی بیان داشته‌اند. میانگین این متغیر (۶/۴) نشان می‌دهد که این میزان بالاتر از متوسط بوده‌است. انحراف استاندارد این متغیر ۴۳/۰ و خطای میانگین ۰۷/۰ است.
در بیان آماری فرض صفر و فرض مقابل بیان شده را می توان به صورت زیر نوشت.

که در رابطه فوق  میانگین پاسخ افراد نمونه در ارتباط با تاثیر راهکار برندسازی بر ارتقاء کیفیت و بهبود محصولات مینای نقاشی است.
نتایج حاصل از آزمونT تک گروهی در جدول زیر ارائه شده است.
جدول ۴-۳۴ نتایج آزمون t تک گروهی برای فرضیه فرعی چهارم فرضیه سوم تحقیق

نتیجه آزمون t تک گروهی، که جهت بررسی میزان معنی‌داری میانگین بدست‌آمده در جدول ۴-۳۴ارائه شده است، نتایج نشان می‌دهد که این میزان معنی‌دار است و نمی‌تواند حاصل شانس یا تصادف قلمداد شود. میزان t بدست‌آمده ۴۶/۱۸ با درجه آزادی ۳۴ ودر سطح معنی داری ۰۵/۰، با توجه به اینکه p-مقدار آزمون کمتر از ۰۵/۰، (۰۰/۰) شده است، فرض صفر رد می­ شود. بنابراین با نتیجه حاصل‌شده می‌توان گفت که از دیدگاه افراد نمونه راهکار برندسازی بر ارتقاء کیفیت و بهبود محصولات مینای نقاشی تاثیرگذار است.
۴-۳-۳-۶ بررسی فرضیه فرعی پنجم فرضیه سوم
فرضیه فرعی پنجم فرضیه سوم تحقیق بشرح زیر می باشد:
“ راهکار ساخت کوره و رنگ در ایران بر ارتقاء کیفیت و بهبود محصولات مینای نقاشی تاثیرگذار است.“
در جدول زیر آمار توصیفی نتایج حاصل از نظرسنجی در مورد فرضیه فوق مشاهده می شود.
جدول۴- ۳۵ آمار توصیفی نتایج حاصل از نظر سنجی از افراد در مورد فرضیه فرعی پنجم فرضیه سوم

شکل ۴ – ۲۰ : قابلیت اطمینان در دوره فرسایش با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سبک - روش متداول بهره برداری

شکل ۴- ۲۱ : قابلیت اطمینان کل سیستم با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سبک – روش متداول بهره‌برداری
در شکل (۴-۲۰) اختلاف بین قابلیت اطمینان سیستم با (ترانسفورماتورهای موازی) و هر یک از ترانسفورماتورها بصورت مجزا دیده می‌شود و بیانگر این موضوع است که شروع فرسایش در سیستم دو ترانسفورماتوری از هر کدام از ترانسفورماتورها بصورت مجزا دیرتر اتفاق می افتد.
همانطور که در شکل (۴-۲۱) نشان داده شده است، با ضرب نقطه به نقطه‌ی Rw و Rc سیستم در شکل‌های (۴-۱۹) و (۴-۲۰) قابلیت اطمینان کل سیستم بدست خواهد آمد.
در شکل های (۴-۲۲) و (۴-۲۳) تاثیر روش جدید بهره‌برداری بر متوسط عمر و شروع دوره فرسایش هر کدام از ترانسفورماتورها نشان داده شده است. با بهره‌گیری از این روش بهره‌برداری متوسط عمر هرکدام از ترانسفورماتور‌ها تقریبا برابر ۳۶۰۰۰۰ ساعت می‌باشد که نسبت به روش متداول بهره‌برداری ۱۰۱۰۰۰ ساعت به متوسط عمر هر کدام از ترانسفورماتورها افزوده خواهد شد.
در روش جدید بهره‌برداری با توجه به امکان پایش عمر باقیمانده‌ی هر کدام از ترانسفورماتور‌ها بصورت بر خط^[۱۷] وجود دارد، متناسب با بار پست و مواردی که در بخش‌های قبل توضیح داده شد، تصمیم‌گیری در مورد اینکه کدام یک از ترانسفورماتورها بصورت عمدی از مدار خارج شوند بر اساس عمر باقیمانده هر کدام از ترانسفورماتورها صورت می‌پذیرد تا در کل دوره بهره‌برداری هرکدام از ترانسفورماتورها سهم برابری از تغدیه بار پست داشته باشند و در زمانی تقریباً مساوی وارد مرحله فرسایش شوند. بر همین اساس همانطور که در شکل (۴-۲۲) و (۴-۲۳) نشان داده شده ، منحنی عمر باقیمانده و قابلیت اطمینان دو ترانسفورماتور کاملا منطبق با یکدیگر و تنها با اختلاف ناچیزی در نقاط شکست منحنی، به صفر می‌رسد.

شکل ۴ – ۲۲ : منحنی عمر باقیمانده ترانسفورماتورها با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سبک - روش جدید بهره‌برداری

شکل ۴ – ۲۳ : قابلیت اطمینان در دوره فرسایش با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سبک - روش جدید بهره برداری
در شکل (۴-۲۴) قابلیت اطمینان دوره عمر نرمال در روش بهره‌برداری جدید نشان داده شده است. این شکل بیانگر این است که قابلیا اطمینان دوره عمر نرمال بین دو مقدار در اثر کلید‌زنی متغیر خواهد بود.

شکل ۴ – ۲۴ : قابلیت اطمینان سیستم در دوره عمر نرمال - روش جدید بهره برداری
همانطور که در شکل (۴-۲۵) نشان داده شده است، با ضرب نقطه به نقطه‌ی Rw و Rc سیستم در شکل‌های (۴-۲۳) و (۴-۲۴) قابلیت اطمینان کل سیستم بدست خواهد آمد.

شکل ۴- ۲۵ : قابلیت اطمینان کل سیستم با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سبک – روش جدید بهره‌برداری

• • بارگذاری سنگین

با توجه به بارگذاری بخش قبل اگر بدلیل شرایط بد اقتصادی (گران‌قیمت بودن ترانسفورماتورهای قدرت)، برداشتن بار بوسیله اضافه کردن ترانسفورماتور اضافی به تعویق بیفتد یعنی به‌جای اینکه هر ۵ سال این اتفاق صورت گیرد، در هر ۱۰ سال انجام شود، بارگذاری سنگین اتفاق می افتد. لازم به ذکر است در این شرایط نیز به دلیل وجود رله های حذف بار هیچگاه بار لحظه ای ترانسفورماتور از ۲/۱ پریونیت تجاوز نمی کند.
با توجه به نمودار شکل (۴-۲۶) و (۴-۲۷) که نمودار عمر باقیمانده و قابلیت اطمینان هر کدام از ترانسفورماتورهای موازی در روش متداول بهره‌برداری در مرحله فرسایش بر حسب زمان می‌باشد، برای این حالت بارگذاری، مرحله فرسایش از ساعت ۶۴۰۰۰ شروع شده است. با توجه به توضیحات قبل، متوسط عمر محاسبه شده ۸۲۷۶۶ ساعت بوده که حدود ۹۷۲۳۴ ساعت از حالت بدون در نظر گرفتن فرسایش کمتر می‌باشد. یعنی با این حالت بارگذاری، از عمر ترانسفورماتور کاسته شده است و بدلیل تغییرات عمر، قابلیت اطمینان پس از ۱۴۴۰۰۰ ساعت صفر می‌گردد ، این در حالیست که در حالت بدون در نظر گرفتن اثر بارگذاری پس از ۲۲۵۰۰۰ ساعت و در بارگذاری سبک پس از ۳۰۰۰۰۰ ساعت صفر شده بود. با این توضیحات مشخص است که بارگذاری سنگین باعث کاهش سریع عمر ترانسفورماتورها می‌گردد.

شکل ۴ – ۲۶ : منحنی عمر باقیمانده ترانسفورماتورها با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سنگین - روش بهره‌برداری متداول
در شکل (۴-۲۷) اختلاف بین قابلیت اطمینان سیستم با دو ترانسفورماتور موازی و هر یک از ترانسفورماتورها بصورت مجزا دیده می‌شود و بیانگر این موضوع می‌باشد که شروع فرسایش سیستم با دو ترانسفورماتور موازی ۸۵۰۰ ساعت (تقریباً) یک سال دیرتر از دوره فرسایش هر کدام از ترانسفورماتورها می‌باشد.
همانطور که در شکل (۴-۲۸) نشان داده شده است، با ضرب نقطه به نقطه‌ی Rw و Rc سیستم، قابلیت اطمینان کل سیستم بدست خواهد آمد.

شکل ۴ – ۲۷ : قابلیت اطمینان در دوره فرسایش با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سنگین - روش متداول بهره برداری

شکل ۴- ۲۸ : قابلیت اطمینان کل سیستم با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سنگین – روش متداول بهره‌برداری
در شکل های (۴-۲۹) و (۴-۳۰) تاثیر روش جدید بهره‌برداری بر متوسط عمر و شروع دوره فرسایش هر کدام از ترانسفورماتورها نشان داده شده است. با بهره‌گیری از این روش بهره‌برداری متوسط عمر هرکدام از ترانسفورماتور‌ها تقریبا برابر ۱۶۰۰۰۰ ساعت می‌باشد که نسبت به روش متداول بهره‌برداری، ۷۷۲۳۴ ساعت تقریباً معادل ۹ سال به متوسط عمر هر کدام از ترانسفورماتورها نسبت به روش متداول بهره‌برداری افزوده خواهد شد. به عبارتی با اعمال روش جدید بهره‌برداری حتی با بارگذاری سنگین، میزان عمر متوسط هر کدام از ترانسفورماتورها تقریباً همانند حالتی است که اثر بارگذاری بر عمر ترانسفورماتور در نظر گرفته نشود. همانطور که قبلاً گفته شد، بدلیل تصمیم‌گیری در ترتیب خاموش و روشن شدن هر کدام از ترانسفورماتورها در روش جدید بهره‌بردای بر اساس متوسط عمر باقیمانده، منحنی متوسط عمر باقیمانده‌ی دو ترانسفورماتور کاملاً بر یکدیگر منطبق می‌باشد.

شکل ۴ – ۲۹ : منحنی عمر باقیمانده ترانسفورماتورها با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سنگین - روش جدید بهره برداری
در شکل (۴-۳۰) اختلاف بین قابلیت اطمینان سیستم در روش جدید بهره‌برداری با قابلیت اطمینان هر کدام از ترانسفورماتورها بصورت مجزا دیده می‌شود و بیانگر این موضوع می باشد که شروع مرحله‌ی فرسایش در سیستم جدید در بارگذاری سنگین ۵۵۰۰۰ ساعت (تقریباً معادل ۵/۶ سال) نسبت به روش متداول دیرتر اتفاق می افتد.

شکل ۴ – ۳۰ : قابلیت اطمینان در دوره فرسایش با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سنگین - روش جدید بهره برداری
همانطور که در شکل (۴-۳۱) نشان داده شده است، با ضرب نقطه به نقطه‌ی Rw و Rc سیستم، قابلیت اطمینان کل سیستم بدست خواهد آمد.

شکل ۴- ۳۱ : قابلیت اطمینان کل سیستم با در نظر گرفتن اثر بارگذاری سنگین – روش جدید بهره‌برداری

• • • • 1. 1. بررسی اثر جریان هجومی بر دمای نقطه‌ی داغ و ضریب تسریع فرسودگی در روش جدید بهره‌برداری

         

         

     

     

در زمان اتصال کوتاه و برق‌دار کردن ترانسفورماتور، جریان زیادی از سیم‌پیچ‌های آن عبور می‌کند. این امر باعث افزایش دمای سیم‌پیچ‌‌ها خواهد شد اما از آنجا که مدت عبور این جریان‌ها بسیار کوتاه و معمولاً کمتر از ۲ ثانیه می‌باشد، این افزایش دما نمی‌تواند باعث خرابی در ترانسفورماتور گردد ]۳۴[. از طرفی بدلیل ثابت زمانی کوچک دمای سیم‌پیچ در جدول (۴-۱) نسبت به ثابت زمانی دمای روغن، عملاً افزایش دمای سیم‌پیچ تاثیر چندانی در افزایش دمای نقطه‌ی داغ ترانسفورماتور نخواهد داشت. این مساله در شکل‌های (۴-۳۲) تا (۴-۳۵) نشان داده شده است.
همانطور که در شکل (۴-۳۲) و (۴-۳۳) نشان داده شده، دمای نقطه‌ی داغ با در نظر گرفتن افزایش دمای سیم‌پیچ در اثر کلید‌زنی در روش جدید بهره‌برداری، تغییرات بسیار ناچیزی دارد. عمده‌ی این افزایش دمای در دماهای پایین نقطه داغ ( بویژه در کمتر از ۲۰ درجه سانتی‌گراد) نمایان شده است. دلیل این امر کلید زنی در محدوده‌ی بار کم (حدود ۱۰۵ مگاوات) می‌باشد. زیرا دمای نقطه‌ی داغ ترانسفورماتورها در این بار پایین است و عملاً افزایش دمای کوتاه مدت در اثر جریان هجومی تاثیر چندانی در ضریب تسریع فرسودگی ترانسفورماتورها که در این محدوده بارگذاری زیر ۱ است، نخواهد داشت. این امر در شکل‌های (۴-۳۴) و (۴-۳۵) برای بازه زمانی ساعت ۳۵۰۰ تا ۳۶۰۰ که چندین بار کلید زنی در آن اتفاق افتاده است بصورت نمونه نشان داده شده است.

شکل ۴- ۳۲ : دمای نقطه‌ی داغ ترانسفورماتور با در نظر گرفتن افزایش دمای سیم‌پیچ در اثر جریان هجومی در بارگذاری سنگین

وفاداری به برند (۹)

__

__

__

__

__

__

__

__

__

یکی از قوی ترین و مناسب ترین روش های تجزیه و تحلیل در تحقیقات علوم رفتاری، تجزیه و تحلیل چند متغیره است. زیرا ماهیت این گونه موضوعات چند متغیره بوده و نمی توان آنها را با شیوه دو متغیری (که هر بار تنها یک متغیر مستقل با یک متغیر وابسته در نظر گرفته می شود) حل نمود. از این رو در این تحقیق، در این قسمت با انجام آزمون های مناسب به بررسی وضعیت فرضیه ­های تحقیق خواهیم پرداخت. به عبارت دیگر در این قسمت به آزمون مجموعه روابطی پرداخته می شود که در چارچوب نظری پژوهش تعریف گردیدند. این هدف در مدل­یابی معادلات ساختاری و تحلیل مسیر، با طراحی مدل ساختاری، عملیاتی می گردد. بدین ترتیب می­توان تاثیر متغیرهای مورد مطالعه را مورد آزمون قرار داد. آزمون مدل و فرضیه ها در این مرحله با بهره گرفتن از نرم افزار LISREL 8.5 صورت می­گیرد.
در این پژوهش نیز به منظور بررسی اثرات متغیرهای برون­زا و درون­زا یک مدل فرضی براساس پیشینه تحقیق، طراحی شده که در فصل اول ارائه شده است. فرضیه‌های فصل اول نیز بیانگر روابط علی میان متغیرهای موجود در مدل است. در این تحقیق بررسی همزمان فرضیه ­ها در قالب مدل اولیه صورت می‌گیرد. برای ارزیابی مدل فرضی این پژوهش ابتدا به برآورد پارامترها با بهره گرفتن از روش بیشینه احتمال می‌پردازیم. پارامترهای برآورد شده شامل “ضرایب تأثیر”^[۱۱۷] می‌باشد. در نهایت شاخص‌های ارزشیابی برازندگی مدل و شکل مدل برازش شده گزارش شده است. در ادامه مدل ساختاری تحقیق در حالت تخمین استاندارد و ضرایب معناداری مورد بحث قرار خواهد گرفت.

شکل ۴-۷ نشان دهنده مدل ساختاری، در حالت تخمین استاندارد، است که بر اساس چارچوب نظری پژوهش، روابط بین متغیرهای تحقیق را نمایان می سازد. این نگاره، ضرایب بتا را برای هر یک از مسیرهای مدل ساختاری نشان می دهد. رد یا تأیید هر یک از فرضیه ها منوط بر مقایسه ضریب بتای به دست آمده برای هر مسیر، در حالت تخمین استاندارد، با مقدار t محاسبه شده برای آن، در حالت ضرایب معناداری، می باشد. شکل ۴-۸ نیز نشان دهنده مدل ساختاری در حال ضرایب معناداری می باشد و مقادیر t محاسبه شده را برای هر یک از مسیرها مشخص می سازد.
شکل ۴-۷ مدل ساختاری در حالت تخمین استاندارد
شکل ۴-۸ مدل ساختاری در حالت ضرایب معناداری
همانگونه که از شکل­های ۴-۷ و ۴-۸ نمایان است، شاخص های برازندگی مدل در دامنه قابل قبول قرار گرفته اند. شاخص های برازندگی مدل نهایی در جدول ۴-۸ ارائه شده است. با توجه به خروجی نرم افزار لیزرل مقدار ۲χ محاسبه شده برابر با ۶۴/۱۵۲۸ است که مقدار تقریباً مناسبی می باشد. پایین بودن میزان این شاخص نشان دهنده تفاوت اندک میان مدل مفهومی پژوهش با داده های مشاهده شده تحقیق است. با توجه به نتایج به دست آمده و مقایسه آن با دامنه قابل قبول می توان اذعان نمود تمامی شاخص­ های برازندگی مدل فوق در دامنه قابل قبول قرار گرفته اند و لذا مدل مورد تأیید می­باشد.
جدول ۴-۸ شاخص های برازندگی مدل تحقیق

شاخص تناسب

RMSEA

GFI

AGFI

NFI

NNFI

CFI

دامنه مقبول

نتیجه

جدول شماره ۹-۴- آزمون رابطه متغیر مستقل بیگانگی اجتماعی با متغیر وابسته بی رمقی اجتماعی

با توجه به آزمون فوق چون مقدار سطح معنی داریدر جدول اسپیرمن برابر با ۰۰۰/۰ و این مقدار کوچکتر از ۰۵/۰ بنابراین فرضیه فوق تأیید می شود و می توان نتیجه گرفت که بین بیگانگی اجتماعی و بی رمقی اجتماعی معلمان رابطه معناداری وجود دارد مقدار ضریب اسپیرمن نیز برابر با ۴۲۴/۰که حاکی از شدت رابطه بین دو متغیرو مثبت آن نیز حاکی ازرابطۀ مستقیم آن که این رابطه را در نمودار خط رگرسیون نیز مشاهده می کنیم. بنابراین هرچه بیگانگی اجتماعی در افراد مورد مطالعه بیشتر باشد به تبع آن، گرایش به بیرمقی اجتماعی افزایش می یابد.

فرضیه۴: به نظر می رسد بین احساس عدالت اجتماعی و میزان بی رمقی اجتماعی معلمان رابطه معنادار ومنفی وجود دارد.آزمون رابطه متغیر مستقل عدالت اجتماعی با متغیر وابسته بی رمقی اجتماعیجدول شماره (۱۰-۴).

جدول شماره ۴-۱۰-آزمون رابطه متغیر مستقل عدالت اجتماعی با متغیر وابسته بی رمقی اجتماعی

با توجه به آزمون فوق چون مقدارسطح معنی داری در جدول اسپیرمن برابر با ۰۰۰/۰ و این مقدار کوچکتر از ۰۵/۰ بنابراین فرضیه فوق تأیید می شود و می توان نتیجه گرفت که بین احساس عدالت اجتماعی و بی رمقی اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد مقدار ضریب اسپیرمن نیز برابر با ۴۹۱/۰- که حاکی از رابطه بین دو متغیرو منفی آن نیز حاکی از رابطۀ معکوس آن که این رابطه را در نمودار خط رگرسیون نیز مشاهده می کنیم. بنابراین هرچه احساس عدالت اجتماعی در افراد بیشتر باشد به تبع آن بی رمقی اجتماعی کاهش می یابد و بالعکس.
فرضیه ۱-۴: به نظر می رسد بین احساس عدالت توزیعی و میزان بی رمقی اجتماعی معلمان رابطهمعنادار ومنفی وجود دارد.آزمون رابطه متغیر مستقل عدالت توزیعی با متغیر وابسته بی رمقی اجتماعی جدول شماره(۱۱-۴)

جدول شماره۴-۱۱- آزمون رابطه متغیر مستقل عدالت توزیعی با متغیر وابسته بی رمقی اجتماعی

در موضوع مورد بحث یعنی طفل ناشی از لقاح مصنوعی با اسپرم بیگانه مسأله ولایت امری پیچیده است زیرا معمولأ صاحب اسپرم یعنی پدر فطری کودک شناخته شده نیست بنابراین با ید روشن شود که ولی قهری چنین کودکی کیست وآیا اصلأ ولی قهری دارد یا خیر؟

در این زمینه سه فر ض قابل تصور است : ۱- شوهر از ماوقع مطلع نیست ( جهل به موضوع ) وطفل در فراش او متولد شده است ؛ پس برابر قاعده ی فراش وبه ظاهر ، کودک به شوهر ملحق است وشوهر خود را پدر طفل می داند بنا براین بر آن کودک ولایت خواهد داشت ۲-شوهر با علم وآگاهی از موضوعی نفی ولد کند ، پس با اثبات این مطلب که طفل از اسپرم شوهر به وجود نیامده است ( مثل موردی که مرد ثابت کند که عقیم بوده ) طفل به شوهر ملحق نمی شود وبه لحاظ ولایت تکلیفی بر او نیست .همین طور نسبت به پدر شوهر که در صورت نفی ولد از زوج تکلیف از هر دو یعنی هم از زوج وهم از پدر زوج. برداشته می شود . لذا در این فرض طفل فاقد پدر وجد پدر ی خواهد بود (البته به شرط آن که صاحب اسپرم شناخته شده نباشد ) وباید دادگاه برای وی قیم منصوب کندصمدی اهری،۱۱:۱۳۸۲)
۳-ممکن است زوج عالم به تلقیح مصنوعی باشد (با اسپرم بیگانه ) ولی بعد از ولایت طفل نفی ولد نکند اعم از اینکه زوج در جریان تلقیح مطلع باشد یا نباشد ، در این صورت شوهر خانواده ولی قهری از لحاظ قضائی است همچنین پدر زوج زیرا ولایت وسر پرستی کودک امری اجتماعی است واگر ظاهر با واقع مطابقت نداشته باشد مشکلی ایجاد نخواهد کرد وتمام تکالیف ولایت قهری ایجاد خواهد شد وبرابر ماده۱۱۸۳ق.م در کلیه امور کودک ولایت قانونی با پدر وجد پدری ظاهری است .
به این ترتیب پدر یا جد پدری ظاهری همانند پدر وجد پدری واقعی طبق مواد ۱۱۸۰و۱۱۹۴ق . م حقوق وتکالیفی ندارد وی می توانند بر اساس مقررات مزبورنسبت نگاهداری وترتیب موصی علیه وهمچنین در اداره کلیه امور از جمله امور مالی اقدام نمایند ودر این صورت مراجع قضائی حق مداخله در کار آنها را ندارد مگر در صورت حیف ومیل کردن اموال کودک ( صمد ی اهری ،۱۳۸۲ :۱۱ الی۱۲).
۳-۳-۱-۳- حضانت
برابر ماده ۱۱۶۸ق.م ایران نگاهداری اطفال هم حق وهم تکلیف ابوین است . این تکلیف اگر فرزند پدر باشد تا سن دوسالگی بر عهده ی مادر است واگر دختر باشد تا سن هفت سالگی وظیفه نگهداری طفل را بر عهده دارد زیرا زن ملقوحه مادر کودک محسوب است . واگر از این تکلیف امتناع کند برابر با ضوابط مقرر مواد ۱۱۶۸تا ۱۱۷۹ق.م خصوصأ ماده ۱۱۷۲ق.م از طرف دادگاه الزام خواهد شد، چون در مسأله مطروحه پدر طفل غالباً ناشناخته است ، حضانت کودک با مادر وبعد از مدت ها ی مقردر ، چون طفل در خانواده زندگی می کند ، اگر شوهر این تکلیف را بپذیرد ، چون پدر کودک معلوم نیست ، لذا می توان گفت حکم قضیه مانند وقتی است که پدری فوت شده باشد که در این مورد برابر ماده ۱۱۷۱ق . م ایران مادر تکلیف نگهداری طفل را خواهد داشت . ماده ۱۱۷۱ق .م . همچنین می گوید « در صورت فوت یکی از ایوبن حضانت طفل با آن که زنده خواهد بود هر چند متوفی پدر بوده وبرای اوقیم معین کرده باشند »
۳-۳-۱-۴–تربیت
در بحث مربوط به ترتیب طفل ناشی از تلقیح با اسپرم بیگانه باید مشخص شود که تربیت طفل که البته جدای از حضانت او نیست بر عهده کیست ؟
۱-زن ملقوحه
در رابطه با حضانت گفتیم که حضانت طفل پسر تا دو سال ودختر تا ۷سال بر عهده مادر است در اینجا نیز چون رابطه مادر وفرزندی به حکم عرف ومقررات قانونی وشرعی بین زن ملقوحه وطفل بر قرار است لذا تکلیف تربیت را نیز مادر بر عهده می گیرد وقطعأ زنی که کودک را در رحم خود نگهداری کرده وپرورش داده بعد از تولدهم از دیگر افراد برای تربیت طفل شایسته تر است . اعم از اینکه عالم به تلقیح باشد ونباشد (موسوی ،۱۵۸:۱۳۸۲).
۲-شوهر زن ملقوحه :
در اینجا دو حالت قابل تصور است :
۱-طفل در فراش شوهر متولد شده باشد وزن یا شوهر از عمل تلقیح مصنوعی اطلاع ندارد ویا شوهر از جریا ن مطلع نیست . در این صورت بر طبق قاعده «فراش » فرزند در فراش شوهر متولد شده وشوهر در ذهن خویش فرزند متولد شده از زوجه اش را فرزند خود می داند لذا تمام حقوق وتکالیف پدری را که قانون بر عهده وی گذاشته است را قبول می کند . در صورت امتناع بر طبق قانون با او رفتار خواهد شد .
۲-شوهر از موضوع اطلاع دارد ونسبت به عمل رضایت دارد . در رابطه با صورت دوم به نظر می رسد مشکلی نباشد لذا زوجین طفل را تربیت خواهند کرد واما اگر شوهر نسبت به عمل لقاح نفی ولد کند لذا بااثبات موضوع عدم الحاق طفل به او حق وتکلیفی در زمینه حضانت وتربیت را نخواهد داشت واگر بعد از آگاهی از جریان اقدام به نفی ولد نکند ، در این صورت می توان رابطه وی با کودک در حکم سرپرست کودک بدون سر پرست تلقی کرد. البته آنچه در این فرض گفته شده ارزش وتوجیه حقوقی دارد ولی از نظر قضائی مردی که طفل در فراش اومتولد شده واز طرف صاحب فراش نفی نشده ، فرزند او تلقی می شود .
به نظر می رسد که اشکالی در این اظهار نظر وجود دارد وآن این که قاعده ی فراش یک اماره است که در صورت شک وشبهه به کار می آید ، امادر فرض صورتی که شوهر علم دارد فرزند ناشی از تلقیح یا اسپرم بیگانه است وقطعأ از نسل او نیست ، قاعده ی فراش جایی ندارد . لذا لزومی ندارد که حتماً نفی ولد کند تا مسئولیت از وی سلب شود بنا براین در صورت عدم رضایت نسبت به عمل تلقیح با علم وآگاهی نسبت به این که طفل ناشی از اسپرم بیگانه است تکلیفی برای زوج باقی نمی ماند چه نفی ولد بکند چه نفی ولد نکند . اما یک فرض دیگر قابل تصور است وآن اینکه زوج نسبت به عمل تلقیح رضایت نداشته باشند اما بعد از ولادت طفل تربیت وحضانت اورا بپذیرد وطفل را به عنوان فرزند خوانده قبول کند در اینجاست که می توان زوج را مکلف به تربیت وحضانت طفل دانست(همان:۱۷۸) .
۳-صاحب اسپرم
غالبأ پدر یعنی صاحب اسپرم ناشناخته است وبه فرض معمول بودن در عمل مداخله ای در کار کودک ناشی از اسپرم خود ندارد، لذا در عمل بسیار دشوار است که برای صاحب اسپرم حق یا تکلیفی قائل شویم هر چند از نظر فطری وبیولوژیکی با کودک ارتباط خونی وقرابت نسبی دارد .ولی در فرض شناخته بودن قطعاًتکلیف وتربیت بر عهده اوست .چرا که طبق قانون تربیت بر عهده ابوین است واینجا نیز رابطه ابویت وبنوت صادق است لذا تکلیف هم ثابت می شود، برای روشن شدن سخن می توانیم روایتی که در مورد مساحقه که حضرت امام حسن (ع) حکم داده بودند ، استناد کنیم در نتیجه صاحب اسپرم در فرض شناخته بودن مکلف به تربیت طفل است(عاملی:۶۲۶) .
۳-۳-۱-۵- نکاح
۱-حکم نکاح با صاحب تخمک
در مورد تلقیح مصنوعی اعم از این که زن جاهل یا عالم به آن باشد زنا صدق نمی کند بنا براین طفل ملحق به مادر است ، ورابطه بین آنها رابطه مادر وفرزند است بعضی از فقهای معاصر نیز همین نظر را پذیرفته اند ودر تأیید آن گفته اند : « در غیر مورد زنا ، اگرچه انعقاد نطفه وتکون طفل به نحو نامشروع باشد ، به طور مثال اگر کسی با زن خود در حال عادت ماهانه یا روزه واجب ماه رمضان نزدیکی کند ویا کسی با زوجه خود نزدیکی وزوجه با مساحقه زن دیگری را آبستن کند ، طفل ملحق به زن خواهدبود ، زیرا در رحم او پرورش یا فته وعرفأ ولغتأ این طفل فرزند او نامیده می شود وهیچ دلیل شرعی بر خلاف آن در دست نیست . وآنچه دلایت بر نفی ولد می کند به زنا اختصاص دارد . در مورد زنا هم که نفی ولد صادق است فقط طفل از والدین ارث نمی برد اما دلیلی بر جواز نکاح بازانی وزاینه وجودندارد(کاتوزیان،۳۹۸:۱۳۷۲) .
۲-حکم نکاح با صاحب اسپرم
در این مسأله نیز برخی از فقها ی امامیه قائل هستند به اینکه :طفل به پدر طبیعی یعنی صاحب اسپرم اعم از اینکه عالم یا جاهل نسبت به عمل لقاح باشد طفل به پدر طبیعی یعنی صاحب اسپرم اعم از این که عالم یا جاهل نسبت به عمل لقاح باشد ملحق می شود ،زیرا بچه از نطفه او متکون شده ودر عرف وهم چنین در معنای لغوی فرزند او به حساب می آید .قرابت نسبی وجود داردزیرا همانطور که قبلأ اشاره شده ، هرچند که قائل به حرمت تلقیح مصنوعی با اسپرم بیگانه باشیم ولی چون زنا تحقق نیافته ، قرایت نسبی ورابطه پدر وفرزندی برقرار است . ولذا نکاح بین صاحب اسپرم وطفل ناشی از آن نکاح بین پدر وفرزندی است ، که شرعأ وقانوناً ممنوع شده . ودر تأیید این نظر می توان به روایات باب مساحقه استناد کند ( که بچه را به صاحب نطفه ملحق می داند).(صمدی اهری،۹۷:۱۳۸۲)
شیخ طوسی ، محقق ، صاحب مسالک وصاحب جواهر گفته اند : هر گاه ا ز طریق مساحقه نطفه مرد اجنبی واردرحم زن شود وطفل از آن پدید آید ، طفل ملحق به صاحب نطفه وتخمک است . ودر مورد آگاهی از لقاح یا نطفه غیر شوهر نیز طفل ملحق به آن دومی باشد .
طبق آنچه تاکنون گفتیم : نکاح بین صاحب اسپرم وفرزند ناشی از تلقیح مصنوعی با اسپرم وی با توجه به وجود اشتراک خونی وقرابت نسبی طبیعی بین آنان از جهت قانون ممنوع ورابطه آنان در ردیف فرزند مشروع خواهد بود وحتی فرزند ناشی از زنا نیز بازانی حق ازدواج نداردزیرا در لغت وعرف از نظر بیولوژیکی فرزند حاصل از لقاح مصنوعی با اسپرم بیگانه فرزند صاحب اسپرم نطفه محسوب است . (صمدی اهری ،۹۸:۱۳۸۲).
نظر علمای اهل سنت : اما از نظر علمای اهل سنت شافعی ازدواج مرد را با دختری که از منی او پدید آمده جایز دانسته است نظر مالک نیز همین است ودلیل آن این که چنین دختر ی در شرع از آن مرد نیست ، چرا که فرمود : « الولد للفراش » واین اقتضا می کند نسب تنها به فراش منحصر باشد ، در حالی که در این جا فرض این است که فراش تحقق ندارد،بنابراین هیچ تحریمی بین دختر وصاحب اسپرم ثابت نمی شود. (مغنیه،۱۹۶۰:۴۳۵)
۳-حکم نکاح یا شوهر ملقوحه
مسأله این است که آیا دختری که از این تلقیح متولد شدمی تواند با شوهر مادر خود ازدواج کند یا خیر ؟
از جهت نسب وقرابت خونی طفل مزبور چون از اسپرم شوهر به وجود نیامده در واقع رابطه ای باشوهر آن زن ندارد ولی از نظر ظاهر از آن جایی که اماره فراش اقتضا می کند هرطفلی که از زن شوهر دار با رعایت مدت حمل متولد گردد فرزند شوهر به حساب خواهد آمد واین ظاهر قضیه است وظاهر تا زمانی که خلاف آن به اثبات نرسیده است اعتبار دارد و اگر ثابت شد که فرزند ناشی از اسپرم بیگانه از جهت رابطه خونی وقرابت نسبی به شوهر ملحق نمی گردد وآثار نسب اعم از فطری وشرعی بر آن بار نخواهد شد واما در رابطه با نکاح آیا بین چنین طفلی با شوهر مادرش حرمت وجود دارد یا خیر ؟ طبق مواد ۱۰۴۵تا ۱۰۶۱ق.م موانع نکاح بیان شده است ودر رتبه سوم از ماده ۱۰۴۷ق.م آمده که شوهر با اناث از اولاد وزن خود از هر درجه باشد ولورضاعی نمی تواند ازدواج کند مشروط به اینکه بین او وشوهر عمل مواقعه وزنا شویی واقع شده باشد. به عبارت دیگر دختر زوجه در ردیف دختر نسبی زوج واز محارم محسوب است وشوهر ممنوع است که با دختر زوجه خود از ازدواج کند به شرط آنکه بین زوج مواقعه واقع شده باشد .تنها در این زمینه اجماع دارند وخلافی در این زمینه وجود ندارد ،در تلقیح مصنوعی نیز چون طفل با مادر رابطه خونی وقرابت نسبی دارد وجود همین رابطهخونی سبب حرمت وممنوعیت نکاح خواهد بود (با همسر مادر ) . این حکم در خور درنگ است چه نفی برخی از احکام شرعی ایجاب نمی کند که عنوان «نسب » بر آن دختر صدق نکند (یزدی ،۱۰۳:۱۳۷۵).
نکته : دکتر شهیدی در ذیل مسأله نسب در رابطه با نکاح مسأله ای را مطرح می کند که لازم به ذکر است :وآن در جایی است که صاحب نطفه مشخص نباشد در این صورت اگر طفل متولد از لقاح دختر باشد ازدواج یکی از صاحبان نطفه ویا یکی از منسوبین به صاحب نطفه با این دختر محل بحث است وباید دید از نظر فقهی وقانونی چه صورتی دارد ؟ ایشان می فرمایند : با بهره گرفتن از اصول این مسأله را ضمن دو فرض برسی کنیم :
فرض ۱-مرد آن صاحب نطفه غیر محصور باشد
فرض ۱-در این فرض عنوان شهبه در مقام تکلیف دختر ، شبهه موضوعیه غیر محصور است ودر طرف مرد شبهه موضوعیه نبوده بلکه شبهه در شخص مکلف است نسبت به تکلیف و وظیفه دختر، باتوجه به اینکه افراد صاحب نطفه یعنی مصادیق شبهه حرام نیست به دختر غیر محصور ند وعلم اجمالی به ممنوعیت نکاح با یکی ازایشان نمی تواند تکلیف به اجتناب از هم باشد ودلیل مانعی هم در قانون وشرع ما نسبت به این مورد وجود ندارد لذا می توان گفت که ازدواج دختر با بعضی از ایشان بلامانع است و نسبت به وظیفه مرد هر چند شبهه در موضوع حکم وجود ندارد بلکه شبهه در تشخیص ملاک است ، ولی از این لحاظ که شخص مکلف مردد بین افراد غیر محصور ه است ،از این جهت مانند مورد تکلیف دختر می توان گفت که علم اجمالی نمی تواند تکلیف منجزی نسبت به همه افراد غیر محصور ثابت نماید (شهیدی:۱۳۷۷)
فرض ۲-وقتی صاحبان نطفه محصور ومحدود باشد دو صورت به نظر می رسد
صورت ۱-صاحبان نطفه محصور همگی شناخته شوندبدین معنی که بدانیم مثلاً هر یک از این سه نفر صاحب نطفه یکی از این نطفه ها ی سه‌گانه هستند ، ولی ندانیم کدام یک از نطفه متعلق به کدام شخص از ایشان است در این صورت با وجود علم اجمالی ونجیز تکلیف اصل برائت در بعضی اطراف جاری نبوده وازدواج هر یک از ایشان با دختر ممنوع است وهمچنین است تکلیف ووظیفه دختر .
صورت ۲-صاحبان نطفه محصور ولی یک یا چند نفر از ایشان شناخته نبود وبین افراد غیر محصوره مشتبه باشد بدین نحو که مثلأ ۳ فرد صاحب نطفه باشندوصاحب ۲نطفه نبوده شناخته شده ومعلوم باشد (اگرچه نمی دانم یکی از نطفه ها به کدام شخص تعلق دارد ) ولی معلوم نیست نطفه سوم مربوط به چه کسی است وآن شخص سوم در بین افراد غیر محصور واقع است در این صورت شبهه غیر محصوره ای پدید می آید وحکم چنین است که هیچ یک از دو نفر مرد مشخص نمی تواند با دختر ازدواج نمایند وهم چنین است تکلیف در جانب دختر . ولی ازدواج یکی از افراد ی که نسبت به نطفه سوم در بین افراد وغیر محصوره مشتبه می باشد به لحاظ عدم تنجیز علم اجمالی در شبهات غیر محصوره با دختر ایرادی ندارد . زیرا نسبت به دو مرد مشخص اگر چه با نتیجه مشخص مکلف به خود داری از ازدواج بین افراد غیر محصوره مشتبه است ولی شبهه غیر محصور ناشی شده در درجه دوم قرار دارد ودر مرحله اول شبهه ای که این دو مرد دو طرف آن هستند شبه محصور بوده وعلم اجمالی هم همانطور که در صورت اول منجز تکلیف بود دراین صورت هم منجز تکلیف است(شهیدی:۱۳۷۷) .
۳-۳-۱-۶- حق قصاص
طبق مواد ۲۱۹و۲۲۰ق.م در قتل عمد حق قصاص با ولی دم مقتول است وبدون اذن ولی اگر شخصی را به عنوان قصاص بکشند قاتل محکوم به قتل ،محکوم به قتل عمد است ، ولی اگر پدر ویا جد پدری مرتکب قتل اولاد خود شوند حق قصاص وجود ندارد وآنها به پرداخت دیه محکوم خواهند شد .
حال باید دید در مسأله تلقیح با اسپرم بیگانه ولی دم طفل کیست ؟ طبق ماده ۲۶۱قانون مجازات اسلامی ، اولیاء دم که قصاص وعفو در اختیار آنها ست همان ورثه مقتولند .
وطبق ماد۲۶۲همین قانون ، در صورتی که ولی دم متعدد باشد موافقت همه آنها در قصاص لازم است …پس بنابر آنچه در مباحث ارث خواهیم گفت :
۱-صاحب تخمک: مادر طفل است واز او ارث می برد ولذاجزء اولیا ء دم طفل به حساب می آید وهمین طور با کسی که طفل از اولیاء دم صاحب تخمک ومادر است حق قصاص یا عفو دارد البته به شرط عقل وبلوغ ولی اگر طفل مجنون یا صغیر باشد ولی او وپدر یا جد پدری ویا وصی ایشان ودر صورت نبود هر یک از اینها ولی امر مسلمین بر حق طفل ولایت دارد (موسوی،۱۷۸:۱۳۸۳).
۲-صاحب اسپرم؛ در رابطه با ارث بین صاحب اسپرم وطفل نظرات متفاوتی بیان نشده طبق آنچه که از این بیان به دست می آید چون صاحب اسپرم مرتکب عمل زنا شده به لحاظ قرابت نسبی که طفل مزبور نامیده می شود پس توارث بین آنها بر قرار است . لذا حق قصاص بین آنها نیز وجود خواهد داشت . دقیقأ مثل همان حقی که بین مادر وطفل وجود دارد ودر صورتی که صاحب اسپرم مرتکب قتل طفل شود ویا پدر صاحب اسپرم مرتکب قتل طفل شود حق قصاص از اولیا ء دم سلب شده ومنحصربه دیه خواهد شد .اما اگر به رابطه توارث بین صاحب ارث وطفل قایل نباشیم در اینجا نیز حق قصاص هم بین آنها سلب می شود یعنی نه صاحب اسپرم ولی دم خواهد بود ونه طفل ولی دم صاحب اسپرم به شمار می آید(همان) .
اما در رابطه با ماده ۲۲۰ق. مجازات اسلامی این سؤال باقی می ماند که آیا اگر صاحب اسپرم ویا پدر او مرتکب قتل طفل شوند ، اولیا ی دم حق قصاص دارند یا خیر ؟
باید بگوییم تمام کسانی که در رابطه با تلقیح مصنوعی نظر داده اند اعم از قائلین به عدم توارث یا قائلین به توارث رابطه نسبی بین طفل وصاحب اسپرم را ثابت دانسته اند ،چون رابطه نسبی بین طفل وصاحب اسپرم بر قرار است واختلاف نظری هم در این زمینه وجود ندارد . صاحب اسپرم پدر طفل است وپدر او جد پدر ی طفل بنابرین هریک از آنها که مرتکب قتل طفل شوند (در صورتی که صاحب اسپرم مشخص باشد ) اولیا دم حق قصاص ندارند وفقط می توانند از قاتل دیه بگیرند .
همین طور است اگر صاحب اسپرم شناخته شده نباشد شبهه ،شبهه محصوره باشد ، باز هم حق قصاص بر داشته می شود به طور مثال طفل ناشی از اسپرم یکی از مرد BAوCباشد وما می دانیم که مثلأمرتکب قتل طفل شده ولی چون شبهه ، شبهه محصوره است نمی توانیم اورا قصاص کنیم زیرا ممکن است همان شخص صاحب اسپرم باشد ولی اگر شبهه غیر محصوره باشد حق قصاص از بین نمی رود ولی اگر در بحث توارث قایل به احتیاط شویم ویا مسأله را با تصالح حل کنیم در مسأله قتل نفس وحق عفو وقصاص نیز باید رعایت احتیاط به عمل آورده به این معنی که قاتل را قصاص نکرده وبه دیه مصالحه بکنیم (همان:۱۸۰).
۳-شوهر زن ملقوحه ؛ همانطوری که بعداًهم خواهیم گفت شوهر زن ملقوحه در صورتی که علم به عدم انتساب طفل به او را داشته باشیم ، از طفل ارث نمی برد وطفل هم از وی ارث نمی برد ، چون هیچ رابطه خونی بین آنها برقرار نیست لذا در رابطه با حق عفو وقصاص هم هیچ رابطه ای بین آنها وجود ندارد .
ب: آثار مالی نسب
۳-۴-۱-آثار مالی
۳-۴-۱-۱-ارث
رابطه توارث با صاحب تخمک
باید در مورد حکم انتساب طفل به زنی که مورد تلقیح واقع شده بحث کرد تا روشن شود که آیا زن از فرزند تلقیحی ارث می برد یا خیر ؟
ممکن است تو هم شود که چنین فرزندی مانند زنا زاده مورد اختلاف است ، ابتدا باید از این مسأله بحث کنیم وسپس حکم به ارث نبردن از فرزند حاصل از تلقیح مصنوعی را برسی نماییم : مشهور فقها بر این عقیده اند که زنا زاده به مادرش ملحق نمی شود ، اما از صدوق وابن علی وابی الصلایونس بن عبد الرحمن خلاف این عقیده حکایت شده است .
شیخ صدوق برای اثبات این ادعا به سه روایت استتاد می کند (ثواب الاعمال وعقاب الاعمال:بی تا)
روایت اول
موثقه اسحاق بن عمار از امام صادق از پدرش (ع) :«ان علیاًعلیه السلام : کان یقول : ولد زنا واین الملاعنه ترثه امه واحوله واخوله لامه او عصبتها » (وسایل الشیعه ج۲ :۵۶۹)
ترجمه : حضرت علی علیه السلام فرمود : فرزندی که از راه زنا ملاعنه متولد شده به باشد مادر ،دائی ها وخواهران مادری یا اقوام مادری از او ارث می برند