هویت ایرانی ۲۳۳
نمودار شماره ۴-۱۱۷ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت اول بخش هویت اسلامی ۲۳۵
نمودار شماره ۴-۱۱۸ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی درقسمت دوم بخش هویت ایرانی ۲۳۶
نمودار شماره ۴-۱۱۹ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی درقسمت دوم بخش هویت اسلامی ۲۳۷
نمودار شماره ۴-۱۲۰ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت سوم بخش هویت ایرانی ۲۳۹
نمودار شماره ۴-۱۲۱ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی درقسمت سوم بخش هویت اسلامی ۲۴۰
نمودار شماره ۴-۱۲۲ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت چهارم بخش هویت ایرانی ۲۴۱
نمودار شماره ۴-۱۲۳ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت چهارم بخش هویت اسلامی ۲۴۲
نمودار شماره ۴-۱۲۴ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت پنجم بخش هویت ایرانی ۲۴۳
نمودار شماره ۴-۱۲۵ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی درقسمت پنجم بخش هویت اسلامی ۲۴۵
نمودار شماره ۴-۱۲۶ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت ششم بخش هویت ایرانی ۲۴۶
نمودار شماره ۴-۱۲۷ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت ششم بخش هویت اسلامی ۲۴۷
نمودار شماره ۴-۱۲۸ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت هفتم بخش هویت ایرانی ۲۴۹
نمودار شماره ۴-۱۲۹ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی درقسمت هفتم بخش هویت اسلامی ۲۵۰
نمودار شماره ۴-۱۳۰ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت هشتم بخش هویت ایرانی ۲۵۱
نمودار شماره ۴-۱۳۱ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در بخش هشتم پرسشنامه هویت اسلامی ۲۵۲
نمودار شماره ۴-۱۳۲ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی درقسمت نهم بخش هویت ایرانی ۲۵۴
نمودار شماره ۴-۱۳۳ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در بخش نهم پرسشنامه هویت اسلامی ۲۵۵
نمودار شماره ۴-۱۳۴ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت دهم بخش هویت ایرانی ۲۵۶
نمودار شماره ۴-۱۳۵ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت دهم پرسشنامه هویت اسلامی ۲۵۷
نمودار شماره ۴-۱۳۶ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در قسمت یازدهم بخش هویت ایرانی ۲۵۹
نمودار شماره ۴-۱۳۷ توزیع افراد مورد بررسی بر حسب گزینه های انتخابی در بخش یازدهم پرسشنامه هویت اسلامی ۲۶۰
چکیده
پژوهش حاضر تحت عنوان عوامل موثر بر شکل گیری هویت ایرانی اسلامی دانش آموزان دوره ابتدایی از دیدگاه معاونین پرورشی شهر تهران با هدف بررسی تاثیر والدین ، نظام آموزشی ، وسایل ارتباط جمعی ، همسالان و انواع بازیها انجام گرفته است جامعه آماری این پژوهش شامل۱۰۷۷ نفر خانم و آقا معاون پرورشی شهر تهران می باشد که ازمیان این جامعه آماری با بهره گرفتن از جدول کرجسی و مورگان با روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی حجم نمونه میزان ۲۸۵ نفر انتخاب گردیده است .جهت جمع آوری داده ها ازپرسشنامه محقق ساخته در دوبخش الف هویت ایرانی و ب هویت اسلامی استفاده شده است که به وسیله استاد راهنما و مشاورو کارشناسان و خبرگان اعتباریابی شده و سپس پایائی آن با اجرای مقدماتی ، از طریق آلفای کرونباخ برای بخش هویت ایرانی ۹۶. وبرای بخش هویت اسلامی ۹۳.وبرای کل پرسشنامه در مجموع ۹۶.بدست آمده است .

پس از جمع آوری داده های حاصل از پرسشنامه به منظور آزمون فرضیه تحقیق و به علت نا پارامتریک بودن داده ها علاوه بر آمارتوصیفی از آمار استنباطی ناپارامتریک خی دو (نیکویی برازش ) استفاده شده است .
نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق نشان میدهد که فرض اصلی تحقیق موردتایید می باشد ،و عوامل والدین ، نظام آموزشی ، وسایل ارتباط جمعی ، گروه همسالان و بازیها در شکل گیری هویت ایرانی اسلامی دانش آموزان ابتدائی تاثیر گذار است .
کلمات کلیدی : هویت ،هویت ایرانی – اسلامی ، شکل گیری ،عوامل موثر
فصل اول:
کلیات تحقیق
۱-۱ ) مقدمه
انسان به عنوان برترین موجود نظام خلقت ، دارای ویژگیهای ماهوی مشترک و غیر مشترک با سایر موجودات است . آنچه او را از سایر موجودات متمایز می سازد و با بخشیدن وجودی منحصر به فرد ، اورا برتر قرار می دهد ویژگیهای غیر مشترک یا ویژگیهای ماهوی خاص اوست ، که از جمله آنها می توان به عقل ، عقلانیت و معنویت اشاره کرد ، و البته هویت انسان نیز با این مولفه ها ارتباط مستقیم دارد. (مصطفی ملکیان ، ۱۳۸۶، ۴۶) پس می توان گفت که ، موجودیت هر انسانی به فردیت او بستگی دارد هرچند میزان پیوند و روابط فرد با عوامل بیرونی همچون جامعه ، خانواده و بسترهای فرهنگی از عواملی هستند که در خود پنداره فرد اثرات قابل توجهی دارد . اگرچه افراد یگانه و متفاوت هستند ، اما خویشتن بطور کامل در اجتماع ساخته می شود؛ یعنی در فرایند اجتماعی شدن و در فرایندهای جاری تعامل اجتماعی باز تعریف می شود . به عبارتی رفتار انسانها تجلی افکار، اندیشه ها و نگرشهای آنان است و آنچه اندیشه ها و نگرشها را شکل می دهد “مفاهیم ” و” شبکه معنایی” آنهاست . اگر بحران یا تضاد و تعارضی در رفتارها یا هویت یک فرد یا جامعه مشاهده می کنیم این تضاد و تعارض ابتدا از طریق شبکه معنایی مفاهیم ، به اندیشه و نگرش آنها راه یافته است . (داوود فیرحی ، ۱۳۸۶،۳ )از سوئی دیگر هر کشوری ، به جهت داشتن فرهنگی خاص ، دارای منابع هویتی خاص خود است و به تناسب سامان دهی این منابع هویتی و نوع تلقی ای که از جامعه و نظام بین الملل دارد ، میتواند در رشد و توسعه انسانی موثر باشد . (محمود سریع القلم ، ۱۳۸۶ ،۴۲ )در گزارش کنفرانس جهانی یونسکو که در مورد سیاستهای فرهنگی برگزار گردید ، تعریف نسبتا مناسبی از هویت به شرح ذیل ارائه شد که اهمیت و جایگاه هویت ، را بیان می دارد :« هویت هستۀ مرکزی شخصیت فردی و جمعی انسان است و می تواند به اعمال و تصمیمات فردی و جمعی شکل داده و روندی را به وجود آورد که یک جامعه را در عین حفظ مشخصات خودش ، قادر به توسعه بسازد »(نسرین مصفا ، ۱۳۸۶ ، ۲۱۲)با توجه به این مطلب و اینکه هویت و شکل گیری آن جریانی و فرایندی است نه مقطعی و آنی ، پرداختن به چگونگی شکل گیری هویت و آگاهی از عوامل موثر بر آن در دوره هایی از زندگی که نمود ظاهری هویت کمتر است اما مغز در حال دریافت و پردازش اطلاعات است کاملا ضروری است . و هر روز غفلت موجب صرف وقت و هزینه بیشتر برای بازگردانی به روند طبیعی و مورد انتظار جامعه در هویت گیری می شود .
با توجه به مطالب فوق این پژوهش در راستای بررسی تاثیر عوامل موثر در شکل گیری هویت ایرانی – اسلامی در جامعه آماری انجام شده است که ضمن بحث های نظری به تحقیق میدانی نیز پرداخته شده است .
۱-۲ ) بیان مساله تحقیق:
هویت وجه تمایز بین “من"،"ما"با “غیر"و دیگریست و احساسی است که تعلق فرد را به یک کشور ،جامعه و مجموعه خاص نشان می دهد (عماد افروغ ،۱۳۸۰) ، جنکینز هویت را شرط نخستین زندگی اجتماعی می داند و معتقد است که هویت فردی که وجه تمایز فرد از دیگران است در جامعه تکوین می یابد . اجتماعی شدن نخستین و تعاملات اجتماعی که در همه ی طول عمر روی می دهد سبب می شود که افراد بتوانند در پرتو آنها «خود»، را تعریف کنند . در عین حال خود ، مفهومی است پویا که در سراسر عمر تحول می یابد و در آن تعاریف درونی و بیرونی ترکیب می شوند . از دیدگاه او پیوند پویای ابعاد درونی و بیرونی ،سازنده خویش یا هویت است (جنکینز ۱۳۸۱، ترجمه یاراحمدی) لذا چگونگی تکمیل این پازل چندین قسمتی به علت بازتاب گسترده ای که در زندگی بشری دارد همواره مورد توجه قرار می گیرد .اساسا امروزه صاحبنظران در تعریف هویت بر اکتسابی بودن آن تاکید دارند و معتقدند که در دوران گذشته و به علت ثبات بیشتر جوامع و یکدستی آنها هویت عمدتا انتسابی بودند اما امروزه به دلیل تحولات اجتماعی و افزایش توانمندیهای فردی در تکوین هویت و گسترش روابط فرد با گروها ،شبکه ها و ساختارهای اجتماعی هویت به مساله و موضوعی مهم تبدیل شده است( هاوارد ،۲۰۰۰)
کشور ما ایران همواره تحت تاثیر دو جریان پرقدرت در تشکیل هویت بوده است یکی وطن و دیگری دین .این دو جریان در تمامی استنادات و مدارک به دست آمده از ایران کهن همواره با یکدیگر همراه بوده اند و هیچگاه از یکدیگر جدا نشده اند ، شاید در دوره ای یکی بر دیگری اولویت یافته اما هیچگاه به تنهایی مطرح نبوده اند ، این امر موجب می شود که مولفه های تاثیر گذار در دو بعد ذکر شده شناسائی شوند در این راستا این پژوهش سعی برآن دارد تا با بهره گرفتن از بررسی مقالات و پژوهشهای انجام شده در زمینه هویت ایرانی اسلامی ضمن معرفی هویت اسلامی ایرانی عوامل تاثیرگذار شکل پذیری هویت ایرانی اسلامی را شناسایی نماید و به این سوال پاسخ دهد که :
عوامل تاثیر گذار در شکل پذیری هویت ایرانی اسلامی در دانش آموزان مقطع ابتدایی کدامند ؟
۱-۳ ) اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب آن :
موضوع هویت از جمله موضوعاتی است که در طول تاریخ بشر همواره مورد توجه انبیاء الهی ، فیلسوفان ، سیاستمداران ، جامعه شناسان ، روان شناسان ، انسان شناسان و … بوده است . خداوند متعال در قرآن کریم می فرمایند : «ای مردم ، ما همه شمارا از یک مرد و زن آفریدیم و شمارا در قبیله های کوچک و بزرگ قرار دادیم تا همدیگر را بشناسید» (حجرات ۱۳)خداوند در این آیه هدف از خلقت انسان را شناخت خود و دیگران بیان فرموده که انسان با شناخت خود و دیگران ، به وجود اشتراک و افتراق با دیگران پی می برد و تمایزی میان خود و دیگران قایل می شود ؛همین تمایز است که نظام فکری و ارزشی او را خلق کرده و سبب می شود . ضرورت بحث از هویت در این است که داشتن تعریفی از خود اولین قدم در ایفای نقش و از مقدمات انسان بودن است ، از ابتدای ظهور برکره خاکی ، انسان مرتب از کیستی و چیستی خود پرسیده است (فرهنگ رجایی ،۱۳۸۶ ) و ازدیگر ابعاد مانند روانشناسی که شکل گیری هویت را از دوران کودکی به جهت جلوگیری از بحران های هویت که در سنین نوجوانی گریبانگیر نوجوانان و جوانان خواهد بود ، لازم می داند و از بعد جامعه شناسی نیز اریک فروم از بحران هویت به عنوان بزرگترین مشکلات فلسفه جدید نام می برد و وایتهد از آن به عنوان فقدان هویت و به تعبیری که از آن امروزه برای ازخود بیگانگی به کار می رود اشاره دارد (شرفی ،۱۳۸۰ ،۲ )از سوئی دیگر جهان در طی دو دهۀ اخیر ، شاهد پدیده ای به نام « جهانی شدن » بوده است . این پدیده نه تنها بر اقتصاد و سیاست بلکه بر فرهنگ ملت ها نیز تاثیر گذاشته و نگرش ها ، ارزش ها ، باورها ، آداب و رسوم و حتی نوع پوشش مردم را تغییر داده است. ( مهدی گلشنی ، رضا غلامی ،۱۳۸۷،۳)پس قابل پیش بینی است که اگر این پدیده فرهنگ را که اصلی ترین مولفه هویت می باشد را تحت تاثیر قرار می دهد جریان شکل گیری هویت را نیز تحت تاثیر خود در آورد .با توجه به آنچه گفته شد و اینکه در کشور ما در کلیه اسناد راهبردی کشور به مساله هویت ایرانی اسلامی توجه خاصی شده است و تاکید بسیار مدیریت بنیادی کشور به ترسیم و تدوین هرچه سریعتر الگوی اسلامی ایرانی می باشد، این انگیزه در پژوهشگر به وجود آمد که در پی یافتن عوامل شکل دهی هویت ایرانی اسلامی برآید چرا که با شناسایی عوامل تاثیر گذار بر این مقوله بسیار مهم ،والبته در گام بعد، برنامه ریزی های کوتاه مدت و بلند مدت ، در جهت تحقق و دستیابی دانش آموزان کشورمان به هویت اصیل ایرانی و اسلامی دست یابیم . بدین جهت پژو هشگر ،با بهره گرفتن از مفاهیم و نظریات علوم مختلف ، به بررسی مجراهای شکل گیری جریان هویت در میان دانش آموزان می پردازد . جریانی که پایان ناپذیر است و در طول عمر فرد تکمیل می شود اما قسمت پایۀ آن ، در دوران کودکی و نوجوانی شکل می گیرد. پس چه بهتر که این مسیر طولی همراه با عرضی در خور موضوع و آینده ساز باشد از این رو عوامل خانواده ، نظام آموزشی ، رسانه و ارتباطات جمعی ، گروهای همسالان و انواع بازیها که شایستۀ دورۀ سنی موردین پژوهش است ، از طریق معاونین پرورشی که بنا به وظیفه خود با این کودکان ارتباط تنگاتنگ تربیتی دارند و راه های نفوذ در آنان را به تجربه فراگرفته اند مورد سنجش و نظر سنجی قرار گرفته است
مولوی راجع به اینکه هرچه انسان بزرگ تر می شود صفات او قوی تر و ریشه دارتر می گردد مثلی می آورد آنجا که، مردی خاری درمعبرکاشت و مردم ازاین بوته خار در رنج بودند.او قول داد که سال دیگر آن را بکند و سال دیگر نیز کار ، را به سال بعد موکول کرد و سال های بعد نیز به همین ترتیب عمل کرد. ازطرفی، درخت، سال به سال ریشه دارتر می شد و خارکن ضعیف تر می گردید. یعنی میان رشد درخت و قوت او نسبت معکوس برقرار بود.حالات انسان نیز مانند خاربُن و خارکن است. روز به روز صفات درانسان ریشه های عمیق تری پیدا می کند و اراده ی انسان را ضعیف تر می کند، بنابراین قدرت یک جوان دراصلاح نفس خود ، از یک پیر بیشتراست. (مرتضی مطهری،۱۳۷۱، ۷۹-۸۰)
سعدی نیزمی گوید:
چوب تر را چنان که خواهی پیچ ، نشود خشک جز به آتش راست
هرکه درخوردیش ادب نکنند، در بزرگی ادب از او برخاست
مولوی و سعدی نیزبراین عقیده هستند که آموختن فضایل و تربیت فرزندان باید از سنین کودکی آغاز شود زیرا دراین سنین آمادگی و صلاحیت های لازم برای امرتربیت در آنان به میزان کافی وجود دارد.
وقتی محورتربیت، عمق بخش ملیت و تقوی دینی درکودکان و نوجوانان باشد،مسلماً فرزندان ازهرنوع آسیب های اخلاق و اجتماعی مصون می مانند زیرا که بسیاری از شرارت های افراد ناشی از نداشتن تربیت اصیل می باشد و درونی شدن ارزش ها باعث می شود آنان دربرابر این انحرافات مقاومت بیشتری داشته باشند. والدین و مربیان اگر بخواهند کودکان را با خود ملی و مذهبی آشنا کنند و این امر را در آنان درونی سازند،باید از سنین کودکی و نوجوانی شروع کنند،چرا که فردا دیراست.
۱-۴ ) هدف کلی تحقیق
بررسی تاثیر والدین ، نظام آموزشی ، رسانه ،گروه همسالان و بازی ها در شکل گیری هویت ایرانی و اسلامی دانش آموزان دوره ابتدایی جهت ارائه پیشنهادهای موثر
۱-۵ ) اهداف جزیی تحقیق
۱-بررسی تاثیر تحصیلات والدین در شکل گیری هویت ایرانی دانش آموزان دوره ابتدایی
۲- بررسی تاثیر تحصیلات والدین در شکل گیری هویت اسلامی دانش آموزان دوره ابتدایی
۳- بررسی تاثیر عرق ملی والدین در شکل گیری هویت ایرانی دانش آموزان دوره ابتدایی
۴-بررسی تاثیر اعتقادات شخصی والدین در شکل گیری هویت اسلامی دانش آموزان دوره ابتدایی
۵-بررسی تاثیر صلاحیتهای حرفه ای معلم در شکل گیری هویت ایرانی دانش آموزان دوره ابتدایی
۶- بررسی تاثیر صلاحیتهای حرفه ای معلم در شکل گیری هویت ایرانی دانش آموزان دوره ابتدایی

روابط خاصی بین شخصیتهای این قصه دیده نمیشود جز آنکه مکر روباه همه را گرد هم آورده و در نهایت همین مکر و حیلهی روباه باعث مرگ آنها میشود جز شیر که البته در پایان با اغتنام فرصت میتواند بر مکر روباه پیروز شود.
¨ آداب و رسوم
________
¨ وضعیت اقتصادی و رابطه با ثروت و قدرت
_________________
■ عناصر روانشناسی
در این قصه شاهد غلبهی شیر بر روباه هستیم که در واقع غلبهی سادگی و صداقت بر مکر و حیله است. «در نقش برجستهی آشوریان و ایرانیان پیروزی حیوان قویتر بر ضعیفتر، همواره به معنای پیروزی زندگی معنوی بر غرایز پست بوده است» (سرلو، ۱۳۸۹ :۳۵۱). پیروزی شیر بر روباه نیز میتواند بیانگر پیروزی بعد معنوی انسان بر وجود غریزی او باشد. در این قصه شغال، گرگ و پلنگ هر سه میتوانند بیانگر غریزههای آدمی باشند که با سرکردگی روباه با مکر و حیله از بین میروند؛ اما اگر روباه را نماد نفس مکار آدمی بدانیم، باید چنین گفت که این بُعد وجود آدمی نمیتواند در مقابل شیر که بعد معنوی وجود انسان است، مقاومت کند و با زیرکی به موقع از بین میرود.
■ باورهای عامیانه و خرافی
____________
■ سایر عناصر
اغتنام فرصت، استفاده از هوش و فراست از دیگر عناصری است که در این قصه به چشم می‌خورد. همچنین تغییرناپذیری ذات موجودات، با این که روباه تصمیم به توبه گرفته، اما در نهایت مطابق با طبیعتش رفتار میکند و این مسئله تداعی کننده جزئی از آیه‌ی ۳۰ سوره‌ی روم نیز آن‌جا که می‌فرماید: «لا تبدیل لخلق الله» می‌تواند باشد. مذمت طمع، حیلهگری و نابودی فرد طمع‌کار و حیله‌گر در نهایت نابود می‌شوند نیز از مواردی است که در قصه دیده می‌شود.
۳-۵-آخرین شتر میر حمید
* خلاصهی قصه
میرحمید مرد ثروتمندی بود و از مال دنیا فراوان داشت. او بسیار دست و دلباز بود، به همین جهت پس از مدتی فقیر و بیچیز شد. و از آن همه دارایی، جز یک شتر برایش باقی نماند. روزی، شاه و وزیرش که خود را به شکل درویش درآورده بودند، وارد چادر میرحمید شدند. میرحمید هم تنها شترش را برای آنها قربانی کرد. پادشاه به میرحمید گفت: «روز جمعه به مسجد بیا، پادشاه بهای شتر تو را میپردازد». میرحمید روز جمعه به مسجد رفت و پادشاه را در حال دعا دید، با خود گفت: « او دعا میکند که خدا به من یک شتر بدهد، خودم هم می‌توانم دعا کنم». در نتیجه روی تپهای بلند رفت و این چنین دعا کرد: « خداوندا ! آنچه را که پادشاه تو طلب میکند من نیز خواهانش هستم». در همین هنگام، عصای میرحمید در زمین فرورفت و او به گنج دست یافت. بعداز مدتی پادشاه و وزیر دوباره به سراغ میرحمید رفتند. وزیر از دیدن ثروت میرحمید حسادتش گل کرد و نقشهای برای نابودی میرحمید کشید؛ اما میرحمید با زیرکی و درایت توانست مکر وزیر را دفع کند و خود وزیر پادشاه شود.

■ عناصر اساطیری
¨ شخصیتهای اساطیری
___________
¨ کنشهای اساطیری
__________
¨ موجودات و پدیده های اساطیری
- عدد هفت (هفت کوزهی طلا)
عدد هفت در اساطیر نقش ویژهای دارد. این عدد « دال بر اتحاد عدد سه و چهار است و کامل شدن یک دایره یا چرخهی نظم کامل»(گورین وهمکاران، ۱۳۷۰: ۱۷۷) را نشان میدهد. «تکرار و توادر رقم هفت در اساطیر، قصهها، متون مقدس و کتب الهی روشن‌گر اهمیت نمادی رقم ۷ است» (ستاری،۱۳۵۱، ۱۸: ۴۸).
کمتر قوم و جامعهای را سراغ داریم که در اسطورهها، افسانهها و معتقداتش « هفت کمیتی مشخص کننده و کامل نباشد، در زیر به برخی از آنها اشاره میشود. در خلقت عالم و آدم معتقدند که خداوند جهان هستی را در شش روز آفرید و در ششمین روز به آفرینش انسان و هفتمین روز به استراحت پرداخت. تقویم فعالیتهای روزانهی اقوام و ملل با تکرار هفت روز تنظیم یافتهاست. در اسطورههای یونان باستان خدایان هفت تناند که نگاه‌دارندهی جهان هستند. در نزد بودائیان، چینیان و ماهایا هفت عددی مقدس و متبرک است. در ادیان الهی و غیر الهی نیز عدد هفت جایگاه ویژهای دارد. در تورات، انجیل، آیین زرتشت و اسلام عدد هفت جایگاه خاصی دارد؛ به طور نمونه در اسلام عدد هفت خوش یمن و سمبل کمال است (نقل به تلخیص، روح‌الامینی، ۱۳۸۱: ۱۰۱۲-۱۰۰۹).
با توجه به این نمونه ها هفت در اغلب موارد، عدد اصلی بیشتر از شش و کمتر از هشت نیست بلکه معنی بسیار زیاد و به عبارت دیگر معنی در حد کمال و کامل از آن مستفاد میشود و هر جا که در قصص و افسانهها منظور گوینده بیان حد کمال بوده و یا خواسته مقدار را مبالغه آمیز عرضه دارد، از عدد هفت یاری گرفته است. در نزد حکما شش، عدد تام است، وقتی اصل عدد را که یک است با آن جمع کنیم هفت که عدد کامل است به دست میآید (همان، ۱۰۱۳).
در این قصه هم دست یافتن میرحمید به هفت کوزهی طلا در واقع دست یافتن به ثروتی زیاد است که برای مبالغه در آن از عدد هفت استفاده شدهاست.
■ عناصر اجتماعی
¨ طبقات اجتماعی، شخصیتها و روابط بین آنها
این قصه متأثر از اقلیم خوزستان است. این تأثیر در نام شخصیت قصه، نحوهی زندگی وی، حیواناتی که دارد، همچنین بخشندگی زیاد که از خصوصیات بیاباننشینان است، دیده میشود. نشانی از شغل میرحمید نیست که بتوان او را جزء طبقهی خاص در جامعه نام برد؛ اما از قرائن و شواهد در داستان چنین برمیآید که شغل میرحمید مانند بسیاری دیگر از مردم عرب باید گلهداری بودهباشد. همچنین از وجود نشانههایی چون خیمه و حیواناتی که در قصه نام میبرد، میتوان فهمید که اثری از یکجانشینی، چه روستایی و چه شهری، در قصه دیده نمیشود. مقابل میرحمید، پادشاه و وزیرش قرار دارند، وزیر که در دیگر قصههای فارسی نیز آمده فرد مکار و حریصی است که عاقبت گرفتار مکر خود میشود. در مورد پادشاه به نظر میرسد که شخصیتی منفعل دارد در واقع مطابق تقسیم بندی مارزلف
یک شخصیت اصلی دیگر قصههای ایرانی که مخالف قهرمان داستان است، شاه است. صفات بد و نامطلوبی به وی نسبت داده می‌شود همچون حسد، غرور و ستمگری حداقل اینکه قدرت و توانایی آن را ندارد که از خود عقیده و رائی ابراز کند. بلکه باید گفت او به تبعیت از حرفهای زیرگوشی، نجواها و بدگویی‌های زیردستان و مشاوران خود و بیش از همه وزیرش حکومت میکند و قضاوت او همیشه برحسب ظواهر امور است (مارزلف،۱۳۷۱: ۴۳).
شاه در این قصه، ستمگر و مغرور نیست؛ اما همانگونه که گفته شد شخصیتی منفعل دارد و تحت تأثیر حرفهای وزیر قرار میگیرد. شخصیت دیگری که میتوان از آن نام برد، زن همسایه است که در قصه به طور ضمنی به بدجنسی وی اشاره شدهاست.
مشابه این قصه در باب احسان بوستان سعدی با نام حاتم طایی آمده است، با این تفاوت که در آن حکایت پادشاه برای سنجش بخشندگی حاتم، سوارانی را نزد وی می‌فرستد و از او اسب گران‌هایش را می‌خواهد. حاتم که شب قبل اسب را برای رسولان شاه کباب کرده، پریشان و مستأصل ماجرا را تعریف می‌کند. پادشاه وقتی این را می‌شنود مطمئن می‌شود که صفت بخشندگی حاتم، واقعاً برازنده‌ی اوست.
¨ آداب و رسوم
________
¨ وضعیت اقتصادی و رابطه با قدرت و ثروت
شخصیت اصلی قصه به دلیل بخشش زیاد، ثروت خویش را از دست داده و فقیر گشته؛ اما با ورود پادشاه به خیمهاش و اتفاقاتی که در طی قصه میافتد، دوباره ثروتمند میشود. در واقع اگر پادشاه با لباس مبدل وارد چادر میرحمید نمیشد و وی تنها شترش را برای پذیرایی از مهمان قربانی نمیکرد، شاید هیچگاه دوباره به ثروت نمیرسید. همچنین ارتقای مقام میرحمید از گلهداری و زندگی چادرنشینی به وزارت پادشاه فقط در سایه رابطه وی با پادشاه شکل گرفته است.
■ عناصر روانشناسی
در این قصه هم مانند قصهی آجیل مشکلگشا شخصیت اصلی قصه در اثر ارتباط با نیرویی فوق طبیعی (ارتباط با خدا و دعا کردن) به ثروتی کلان دست مییابد، به گونهای که موجب حسد وزیر میشود.(رجوع شود به قصه۲)
■ باورهای عامیانه و خرافی
خواب و تعابیر مربوط به آن از مواردی است که در باورهای عامیانه راه یافتهاست. تعبیری که میرحمید از خواب پادشاه میکند، به تأثیر محیط سرزمینهای عربی و فرهنگ آن‌ها است که در قصه به آن اشاره شده است.. «در متون فارسی، رؤیایی که مربوط به سگ باشد، ثبت نشده است؛ اما در متون عربی اشاراتی به رؤیای سگ و تعبیر آن شده است و از جمله اینکه پارس کردن سگ نشانهی اخبار خوب و زوزهی آن اخبار بد است» (عبدالهی،۱۳۸۱: ۳۶۵). در این قصه هم دو صدای اول سگ که میرحمید تعبیر به نور و هو میکند در واقع صدای پارس سگ است؛ اما سومی که تعبیر به شیطان میشود، زوزهی سگ است.
■ سایر عناصر
وجود عناصری چون روز جمعه، مسجد و دعا کردن نشان از این دارد که قصه تحتتأثیر مذهب و دین اسلام شکل گرفته است. هم چنین این آموزهی اخلاقی که مکر و حیله در حق دیگران به خود فرد باز میگردد هم در قصه دیده میشود.
۳-۶- آدم بدبخت
* خلاصهی قصه^[۱]
مرد فقیری از دست طلبکارش به شهر دیگری میگریزد و در آنجا اتفاقاتی برای او میافتد که به دلیل حماقت، در هر مورد گرفتاری برگرفتاریهایش افزوده میشود، در ابتدا زنی او را میفریبد و بچهای را به او تحمیل میکند. مرد میخواهد از شر بچه راحت شود به او اتهام دیگری میزنند. در راه قمقمهی مرد سواری را گم میکند و کتک مفصلی میخورد. در حین فرارش به مرد ثروتمندی برمیخورد و حاضر میشود که نوکری مرد را بکند مرد سگ و بازش را به وی میدهد تا به خانه ببرد. در راه سگ و باز را از دست میدهد، آنگاه وارد خانهی مرد میشود. در آنجا موجب مرگ بچهی کلفت خانه و اسب صاحبخانه میشود و در نهایت دوباره میگریزد.
■ عناصر اساطیری
¨ شخصیتهای اساطیری
___________
¨ کنشهای اساطیری
__________
¨ پدیده ها و موجودات اساطیری
__________________
■ عناصر اجتماعی
¨ طبقات اجتماعی، شخصیتها و روابط بین آنها
این قصه، نشان دهندهی ضعف تفکر و رکود اندیشه در میان گروهی از مردم است. به عبارتی، راویان این قصهها با بزرگنمایی یکی از اساسیترین آفات زندگی آدمی، یعنی رکود فکری را ترسیم کردهاند. از معضلات اجتماعی و فرهنگی، فساد اخلاقی موجود در جامعه است. قصه به زنی که با تقلب طلاق میگیرد و بچهای را به گردن مرد میاندازد، همچنین بچههای سر راهی اشاره دارد.
¨ آداب و رسوم
________
¨ وضعیت اقتصادی و رابطه با قدرت و ثروت

در عصر حاضر بنگاه‌ها، صنایع مختلف و حتی کشورها با شرایط و چالش‌هایی روبرو می‌باشند که محیط کسب و کار آن ها را تحت تاثیر قرار داده و حیات آن ها را در عرصه اقتصاد و تجارت با تهدید روبرو نموده است، جهانی‌سازی تجارت، یکپارچگی بازارهای جهانی و پیچیدگی و رشد فزاینده بازارهای مصرف محصول، افزایش تعداد رقبا و محصولات جانشین، کمبود منابع و هزینه‌های بالای آن ها، افزایش تغییرات سریع در الگوهای مصرف و تقاضا، کاهش طول چرخه نوآوری محصول و کوتاه‌تر شدن چرخه عمر محصول و ….. نمونه‌ای از تهدیدها و فرصت‌هایی است که بنگاه‌ها، صنایع و کشورها با آن ها روبرو هستند. در چنین شرایط و فضایی سوال اصلی این است که راز بقا و پایداری بنگاه‌ها، صنایع و کشورها در صحنه کسب و کار چیست؟ و اصولاً چه فاکتور، شاخص‌ها، و یا از همه مهمتر نظام‌های مدیریتی، سیستمی و یا کنترلی شرایط ایجاد مزیت رقابتی سازمان‌ها نسبت به یکدیگر را فراهم می‌کند؟ سازمان‌ها جهت تعیین و تشخیص موقعیت فعلی خود و بقاء و پیشرفت در دنیای رقابتی امروز بایستی بطور مستمر از روش‌ها و الگوهایی به منظور ارزیابی و بهبود مستمر عملکرد خود و فعالیت‌های جاری در سازمان بهره گیرند. نظام‌های سنجش عملکرد سازمان‌ها جهت کنترل همراستا بودن برنامه‌ها و فعالیت‌های سازمان با ماموریت و چشم‌انداز که تعیین‌کننده حرکت و جریان رشد سازمان جهت کسب مزیت رقابتی در فرآیندها و شاخص‌های رشد و موفقیت می‌باشد، امروزه از اهم برنامه‌ها و اقدامات سازمان‌های پیشرو می‌باشد، سازمان‌هایی که از طریق کنترل موثر و دقیق عملکرد فعالیت‌ها و فرآیندهای خود در تمامی جنبه‌ها( مالی و فرایندی) اهداف استراتژیک خود را محقق می‌سازند ( .( Bititci &Marco ,2006

۲-۲ ارزیابی عملکرد

از زمان آغاز شکل‌گیری علم مدیریت و تکامل مفاهیم تقسیم کار و سازمان، واژه‌های کنترل و نظارت در ادبیات مدیریت پیوسته به کار گرفته شده است. اگرچه علم نوین مدیریت امروز ، ناقض فرآیندهای کنترل و نظارت به شیوه سنتی نیست ولی دگرگونی مفاهیم اساسی و اثر متغیرهای مختلف سیاسی و اقتصادی و اجتماعی جهان، روش‌های جدیدی را جایگزین کرده است. امروزه صاحبنظران و مدیران سازمان‌ها دریافته‌اند که سیستم‌های سنتی ارزیابی عملکرد که نوعا مبتنی بر دیدگاه‌های مالی بوده‌اند در ارزیابی عملکرد سازمان و در نتیجه ارائه بازخورد موثر ناتمام بوده‌اند .بطور کلی حسابداری، زبان واحد کسب و کار نامیده شده بود و نتایج ثبتی دفترداری مربوط به معاملات مالی به هزاران سال قبل بر می‌گردد، یعنی زمانی که بوسیله مصری‌ها، فنیقی‌ها وسامورایی‌ها برای تسهیل معاملات تجاری مورد استفاده قرار می‌گرفت. چند قرن بعد در عصر کاوش، فعالیت‌های شرکت‌های تجاری جهانی به وسیله کتاب‌های حساب دوبل که به حسابداران تعلق داشت، سنجیده و نظارت می‌شد. انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم، ظهور شرکت‌های بزرگ نساجی، راه‌آهن، ریخته‌گری، ابزار ماشین و خرده‌فروشی را به دنبال داشت. ابداعات اندازه‌گیری و سنجش عملکردهای این سازمان‌ها، نقش اساسی در رشد موفق آن ها ایفا کرد و نوآوری‌های مالی مانند اندازه‌گیری نرخ بازگشت سرمایه و بودجه‌های نقدی در موفقیت شرکت‌های اوایل قرن بیستم مانند داپونت و جنرال موتورز نقش اساسی را داشتند. بعد از جنگ جهانی دوم گرایش به فعالیت‌های متنوع، نیاز به گزارش و سنجش عملکرد واحدهای کسب و کار را در سازمان‌ها ایجاد کرد بطوری که این روند به وسیله شرکت‌های چندگانه نظیر جنرال الکتریک مورد استفاده قرار گرفت.

اندازه‌گیرى عملکرد در سازمان‌ها و شرکت‌ها سابقه دیرینه دارد. شاید بتوان گفت از زمان اجیر گرفته شدن انسانى به وسیله انسان دیگر، اندازه‌گیرى عملکرد نیز شروع شد. اندازه‌گیرى عملکرد در سازمان‌ها تا دهه ۷۰ اندازه‌گیرى سنتى بود. با توجه به این که روز به روز محیط تجارت رقابتى شده و شرکت‌ها باید در محیط جهانى رقابت کنند، ضعف‌هاى اندازه‌گیرى سنتى عملکرد به مرور بیشتر نمایان شد و نیاز به طراحى مجدد سیستم‌هاى اندازه‌گیرى عملکرد را در سازمان‌ها مطرح کرد. سیستم‌هاى اندازه‌گیرى جدید بیشتر با هدف پیاده‌سازى راهبرد به وجود آمده‌اند (اصغرى زاده وحامدپور، ۱۳۸۶).
بنابراین در حالی که ما در اوایل قرن بیست و یکم قرار داریم جنبه مالی عملکرد واحد کسب و کار بسیار شکل پیشرفته‌ای به خود گرفته است. بسیاری از مفسران استفاده گسترده و یا حتی انحصاری از معیارهای مالی در تجارت را مورد انتقاد قرار داده‌اند ( Wing,2006).
تاکید بیش از حد بر دستیابی و تداوم نتایج مالی کوتاه‌مدت می‌تواند باعث سرمایه‌گذاری فوق‌العاده شرکت‌ها در برنامه‌های کوتاه‌مدت و سرمایه‌گذاری ناکافی با ارزش افزوده درازمدت مخصوصا در سرمایه‌های ناملموس و فکری که رشد آینده را ایجاد می‌کند، شود. ناگزیر، در حالی که مدیران، برای موفقیت در عملکردهای پیوسته و کوتاه‌مدت تحت فشار قرار می‌گیرند، تبادلاتی صورت می‌گیرد که جستجو برای سرمایه‌گذاری در فرصت‌های رشد و پیشرفت را، محدود می‌کند. حتی فشار برای عملکرد مالی کوتاه‌مدت می‌تواند باعث کاهش سرمایه‌گذاری شرکت در توسعه محصول جدید، بهبودهای فرایند توسعه منابع انسانی، تکنولوژی اطلاعات، پایگاه‌های داده و سیستم‌ها و همچنین توسعه بازار و مشتری شود. در کوتاه‌مدت، مدل حسابداری مالی این کاهش هزینه را به عنوان افزایش درآمد گزارش می‌دهد، حتی زمانی که این کسورات، ذخیره سرمایه‌ای شرکت و قابلیت آن برای ایجاد ارزش اقتصادی آینده را به صورت اوراق درآورده است. از طرف دیگر، شرکت می‌تواند نتایج مالی کوتاه‌مدت خود را از طریق بهره‌برداری از مشتریان به واسطه ارائه خدمات با قیمت‌های بالاتر و یا کیفیت پایین‌تر به حداکثر برساند. این اعمال در کوتاه‌مدت باعث افزایش سودآوری شرکت می‌شود، اما عدم تعهد و رضایت مشتری شرکت را با تهدیدهای رقابتی مواجه می‌کند و ممکن است در معرض خطر قرار گیرد (Kaplan & Norton,1996).
به عنوان مثال زیراکس تا اوایل دهه هفتاد در زمینه تولید دستگاه‌های کپی و ورق ساده، بازار را در دست داشت. زیراکس ماشین‌های خود را نمی فروخت، بلکه آن ها را اجاره می‌داد و در هر کپی که بوسیله این ماشین‌ها زده می‌شد، سود کسب می‌کرد . فروش و سود حاصل از اجاره این ماشین‌ها و همچنین سود حمایت و پشتیانی از اقلامی مانند کاغذ در حال رشد و افزایش بودند. اما مشتریان جدا از دغدغه در مورد هزینه‌های بالای کپی که برای آن هیچ جایگزینی وجود نداشت، در مورد کارکرد صحیح و میزان خرابی بالای این ماشین‌های گران‌قیمت شاکی بودند. به جای طراحی دوباره این ماشین‌ها به طوری که دفعات خرابی آن ها کاهش یابد، مقامات اجرایی زیراکس فرصتی را برای افزایش نتایج مالی خود تا حدی بیشتر یافتند. آن ها فروش مستقیم ماشین‌های خود را شروع کردند و سپس نیروی سرویس‌دهی گسترده‌ای به عنوان یک مرکز سوددهی جداگانه به منظور تعمیر دستگاه‌های خراب شده در محل مشتری ایجاد کردند. با توجه به نیاز به این سرویس‌ها، بخش مربوطه به زودی تبدیل به عامل اساسی در رشد سوددهی زیراکس شد. علاوه بر آن، چون در هنگام انتظار مشتری جهت دریافت سرویس، مشتری هیچ نوع خروجی نمی‌توانست تولید کند، شرکت‌ها، دستگاه‌های بیشتری را به عنوان دستگاه‌های پشتیبانی خریداری نمودند. در نتیجه فروش و سود بیشتری عاید شرکت زیراکس شد. بنابراین همه شاخص‌های مالی (فروش، رشد سود و بازگشت سرمایه ) مبین یک استراتژی بسیار موفق بود. اما مشتریان هنوز ناراضی بودند، آن ها نمی‌خواستند که عرضه‌کننده آن ها فقط در زمینه خدمت‌رسانی نمونه باشد. آن ها خواهان دستگاه‌های مقرون به صرفه بودند که دچار خرابی نشود. رقیب‌های جدید ژاپنی و آمریکایی، نهایتا توانستند ماشین‌هایی را ارائه دهند که کپی‌های با کیفیت بهتر تولید کند و دچار خرابی نشوند و علاوه بر آن دارای قیمت پایینی باشند، مورد تشویق مشتریان ناراضی زیراکس قرار گرفت. زیراکس، یکی از موفق‌ترین شرکت‌های آمریکایی، بین سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۷۵ تقریباً شکست خورده تلقی می‌شد. فقط تحت یک مدیرت اجرائی ارشد جدید و انگیزه کیفیت و خدماتی که او در تمام سازمان انتقال داد. این شرکت توانست در دهه هشتاد تغییرات نتیجه بخشی را پیاده کند(Norton,1998).
بنابراین معیارهای مالی برای هدایت و ارزیابی سازمان در محیط‌های رقابتی ناکافی می‌باشند. در حقیقت معیارهای مالی فقط قسمتی از داستان مربوط به اعمال گذشته را بازگو می‌کنند و نمی‌توانند هدایت کافی را برای اعمالی که امروز و فردا برای ایجاد ارزش مالی در آینده انجام می‌شود، فراهم کنند ( Henriksen & Andersen,2006).

۲-۳ تعریف ارزیابی عملکرد^[۱]

به فرایند سنجش جامع عملکرد و در قالب عباراتی نظیر: کارایی، اثربخشی، توانمندسازی، قابلیت پاسخگویی در چارچوب اصول و مفاهیم برای تحقق اهداف و وظایف سازمانی، ساختاری، برنامه‌ای و توسعه بلندمدت سازمان ارزیابی عملکرد سازمان اطلاق می‌شود.
ارزیابى عملکرد نشان دهنده میزان بهره‌ورى فعالیت‌ها و برنامه‌هاى سازمان است. منظور از بهره‌ورى، میزان دستیابى به اهداف و برنامه‌ها به صورت کارا و مصرف بهینه منابع است. به طور کلى سیستم ارزیابى عملکرد را مى‌توان فرایند نظام‌مند سنجش و اندازه‌گیرى و مقایسه میزان و نحوه دستیابى به وضعیت مطلوب دانست؛ در واقع، مقایسه‌اى است بین آنچه که وجود دارد و آنچه که مطلوب است (پرویزیان و دیگران،۱۳۸۶).
فرایند ارزیابی به طور کلى براى کسب اطلاعات به منظور کمک به یک فرایند منطقى تصمیم‌گیرى و تخصیص منابع ارائه شده است (Townley ,1992). اینگونه فرض مى‌شود که ارزیابى سبب بهبود در عملکرد می‌شود یا بدون ارزیابی، عملکرد کاهش مى‌یابد(Grint,1995). ارزیابى پدیده پیچیده‌اى است، یک دلیل آن این است که ارزیابى یک سرى تناقض براى کسانى که مدیریت می‌کنند یا در معرض فرایند قرار می‌گیرند، ایجاد مى‌کند( Smither ,1998).

۲-۴ اهمیت ارزیابی

در عصر کنونی، تحولات شگرف دانش مدیریت وجود نظام ارزیابی را اجتناب‌ناپذیر کرده است؛ به گونه‌ای که فقدان ارزیابی در ابعاد مختلف سازمان اعم از ارزیابی استفاده از منابع و امکانات، کارکنان، اهداف و استراتژی‌ها، یکی از علائم بیماری سازمان قلمداد می‌شود. هر سازمان به منظور آگاهی از میزان مطلوبیت و کیفیت فعالیت‌های خود به ویژه در محیط‌های پیچیده پویا، نیاز مبرم به نظام ارزیابی دارد. از سوی دیگر نبود نظام ارزیابی و کنترل در یک سیستم به مبنای عدم برقراری ارتباط با محیط درون و برون سازمانی تلقی می‌شود که پیامد آن کهولت و در نهایت مرگ سازمان است. ممکن است بروز پدیده مرگ سازمانی به علت عدم وقوع یکباره آن از سوی مدیران عالی سازمان‌ها احساس نشود اما مطالعات نشان می‌دهد نبود نظام کسب بازخورد امکان انجام اطلاعات لازم برای رشد، توسعه و بهبود فعالیت‌های سازمان را غیرممکن می‌کند، سرانجام این پدیده، مرگ سازمانی است ( Busi & Bititci,2006).
از نگاه دیگر با ملاحظه نظام آفرینش می‌توان دریافت که ارزیابی در بطن آن قرار دارد. وجود نظم بسیار موزون در جهان خلقت حکایت از حلقه بازخورد کاملا حساب شده‌ای دارد و نظام ارزیابی به عنوان یکی از عناصر این حلقه مطرح است. هر چند ممکن است بشر به علت نقص دانش و اطلاعات قادر به تبیین آن نباشد ولی قوام و دوام یک سیستم منوط به وجود نظام ارزیابی و کنترل است. صاحبنظران و محققان معتقدند عملکرد، موضوعی اصلی در تمامی تجزیه و تحلیل‌های سازمانی است و مشکل بتوان سازمانی را تصور کرد که مشمول ارزیابی و اندازه‌گیری عملکرد نباشد. آنان توجه به «عملکرد سازمان» را باعث توسعه تئوری سازمانی ذکر می‌کنند و عملکرد را موضوع اصلی در فضای عملی می‌دانند. در نتیجه این بحث توجه محققان، اقتصاددانان و مدیران اجرایی را به خود جلب کرده است ( Roland,2003).
ارزیابی و اندازه‌گیری عملکرد موجب هوشمندی سیستم و برانگیختن افراد در جهت رفتار مطلوب می‌شود و بخش اصلی تدوین و اجرای سیاست سازمانی است. ارزیابی و اندازه‌گیری عملکرد بازخورد لازم را در موارد زیر ارائه می‌کند:

• • با پیگیری میزان پیشرفت در جهت اهداف تعیین شده مشخص می‌شود سیاست‌های تدوین شده به صورت موفقیت‌آمیزی اجرا شده‌اند یا خیر.

• • با اندازه‌گیری نتایج مورد نظر سازمانی و همچنین اندازه‌گیری رضایت کارکنان و مشتریان می‌توان دریافت سیاست‌ها به طور صحیح تدوین شده‌اند یا خیر ( Roland,2003).

۲-۵ اهداف ارزیابی عملکرد

۱- کنترل مداوم جریان امور در سازمان و استقرار چرخه مدیریت بهره‌وری.
۲- شناسایی نقاط ضعف و قوت و مشکلات سازمان و تلاش در جهت شکوفایی و افزایش قابلیت‌ها و اصلاح فعالیت‌ها.
۳- بهبود تخصیص منابع و استفاده بهتر از امکانات و منابع انسانی در جهت اجرای برنامه‌های مصوب.
۴- ارتقای پاسخگویی در مورد عملکرد برنامه‌ها.
۵- ارتقای توانمندی سازمان در ارائه کمی و کیفی خدمات و رقابت‌پذیری در فضای ملی و بین‌المللی.
و هدف نهایی از عملکرد، افزایش کارایی و اثربخشی سازمان است ( Busi & Bititci,2006).
از دیدگاه دیگر، مقصود عمده از ارزیابی در سازمان‌ها موارد زیر را در برمی‌گیرد

• • شناسایی هدف‌ها و وظایف سازمان و واحدهای سازمانی آن.

• • شناسایی برنامه فعالیت‌های سازمان.

• • شناسایی نحوه هدایت افرادی که در سلسله مراتب سازمانی خدمت می‌کنند و بررسی میزان اختیارات آنان با توجه به حدود وظایفشان.

• • بررسی نحوه هماهنگ بودن سازمان‌ها با واحدهای سازمانی در جهت نیل به هدف مطلوب.

• • شناسایی این موضوع که افراد با توجه به منابع و امکاناتی که در اختیار دارند و هزینه‌ای که به مصرف می‌رسانند، تا چه حد در رسیدن به هدف‌های مطلوب سازمان کوشش می‌کنند.

• • تعیین موانع، مشکلات و مسائل موجود.

می‌توان مقصود از اجرای برنامه ارزیابی را شناسایی وضع موجود، تعیین نقاط ضعف و قوت در ایفای وظایف و مسؤولیت‌ها، تعیین و تشخیص احتیاجات آموزشی، راهنمایی سازمان‌ها در بهبود وضع کار آن ها دانست. در حقیقت هدف اصلی باید راهنمایی سازمان باشد و به این ترتیب درجه کارآمدی و بازده کار سازمان بالا خواهد رفت ( Busi & Bititci,2006).

۲-۶ ابعاد ارزیابی عملکرد

باید از ارزیابی کوچک‌ترین اجزا تاثیرگذار در عملکرد یک نهاد شروع کرده و با طی کردن سلسله مراتب سازمانی و استفاده از اطلاعات ارزیابی اجزا به ارزیابی عملکرد نهاد پرداخت. برای انجام ارزیابی یک نهاد انجام ارزیابی در چهار سطح ضروری است.
آنچه در ادبیات مدیریت پیرامون ارزیابی سطوح مختلف سازمانی وجود دارد بیانگر وجود چهار رده ارزیابی برای عملکرد یک سازمان می‌باشد.
۱- ارزیابی عملکرد کارکنان: این نوع ارزیابی، ارزیابی کوچک‌ترین واحد یک سازمان می‌باشد، ادبیات موجود و حوزه مدیریت در این حوزه بسیار فراوان می‌باشد در مدل های بسیاری برای ارزیابی عملکرد کارکنان ارائه شده است و هر کدام از الگوهای ارائه شده در این حوزه با تکیه بر شاخص‌هایی که برای ارزیابی معرفی کرده‌اند به ارائه شیوه‌ای برای سنجش‌ عملکرد کارکنان اقدام می‌پردازند. در این حوزه می‌توان رویکردهای فراوانی را عنوان نمود.
۲- ارزیابی عملکرد بخشی از یک سازمان: این ارزیابی که به عنوان زیرمجموعه‌ای از ارزیابی سازمانی می‌باشد، برای ارزیابی عملکرد یک سازمان ضروری است. از آنجا که یک سازمان متشکل از زیرمجموعه‌های (بخش‌هایی) مختلف می‌باشد که مجموع این بخش‌ها، سازمان را تشکیل می‌دهند، لذا برای ارزیابی عملکرد سازمان ارزیابی عملکرد این زیرمجموعه‌ها بر مبنای شاخص‌ها و معیارهای ارزیابی آن‌ها، ضروری است. در این نوع ارزیابی، ابتدا اهداف و ماموریت‌های یک بخش در راستای اهداف و ماموریت‌های دستگاه مشخص شده و سپس شاخص‌های ارزیابی آن‌ها تعریف شده و به محاسبه شاخص‌ها و سپس ارزیابی نتایج شاخص‌ها اقدام می‌شود.
۳- ارزیابی عملکرد مدیر: از آن‌جا که در هر سازمان، نقش مدیر آن سازمان به عنوان یکی از عوامل مهم راهبری و هدایت سازمان، غیر قابل اغماض می‌باشد، لذا ارزیابی عملکرد مدیر برای آگاهی از میزان موفقیت در انجام نقش راهبری خود برای دستیابی به نتایج صحیح ارزیابی عملکرد سازمان ضروری است. در ادبیات مدیریت نیز، نظریات مختلفی برای ارزیابی عملکرد مدیر یک سازمان معرفی شده است. که هر کدام از این نظریات نیز با معرفی کردن نوع نگاه به مدیریت یک سازمان و نیز شاخص‌ها و معیارهایی برای ارزیابی به ارائه شیوه‌ای برای ارزیابی مدیریت می‌پردازد. به عنوان مثال می‌توان به نظریاتی همچون الف) مدل‌های رفتاری رهبری، ب) نظریه‌های اقتضایی رهبری، ج) نظریه‌های بهره‌وری و . . . اشاره نمود که هر کدام در یک رویکرد خاص به معرفی شاخص‌های ارزیابی مدیر اقدام نموده‌اند.
۴- ارزیابی عملکرد سازمان: سازمان به عنوان مجموعه هماهنگ و هدف‌دار از اجزا که برای دستیابی به هدف یا اهداف با هم پیوند خورده و تشکیل یک سازمان را داده‌اند یکی از مهم‌ترین نیازهایی است که امروزه به ضرورت وجود آن تاکید شده است. همچنین به دلیل نقش موثر سازمان‌ها و لذا ضرورت توجه به عملکرد و اثرات عملکرد آن ها، ارزیابی عملکرد یک سازمان در حوزه فعالیت آن امری حیاتی است. از آن‌جا که یک سازمان متشکل از اجزا و بخش‌های مختلف می‌باشد، لذا برای اطمینان از میزان موفقیت سازمان می‌باید به ارزیابی میزان تناسب، تطابق و کارایی عملکرد این اجزا بر مبنای شاخص‌های معیارهای صحیح عملکرد، در جهت اهداف سازمانی اقدام نمود، بر همین اساس برای ارزیابی یک سازمان، استفاده از نتایج ارزیابی کارکنان و بخش‌های مختلف یک سازمان ضروری است( Roland Yeo,2003).

۲ – ۷ رویکردهای موجود در سنجش عملکرد

در دوران عصرصنعتی، رویکردهایی که در زمینه سنجش عملکرد شرکت‌ها و سازمان‌ها وجود داشت رویکردهایی صرفا مالی بر مبنای حسابداری بودند که از آن ها تحت عنوان سیستم‌های سنجش عملکرد سنتی یاد می‌شود. این رویکردها همیشه تحت شرایط و اصول حسابداری سنتی‌ای که در آن زمان رایج بود، محدود بودند. بتدریج که شرکت‌ها و سازمان‌ها وارد عصر اطلاعاتی شدند و مزیت رقابتی خود را در جاهای دیگری غیر از کاهش هزینه و افزایش بهره‌وری دیدند، این رویکردها نیز توسعه یافتند و از حالت تک بعدی که همان بعد مالی بود به حالت چند بعدی تغییر یافتند. بدین ترتیب که اکنون این رویکردها سیستماتیک شده و علاوه بر تاکید بر بعد مالی سازمان به بعدهای دیگرسازمان مانند مشتری ، ذی‌نفعان و… می‌پردازد. به عبارت دیگر رویکردهای موجود سیستم سنجش عمکلرد علاوه بر تاکید بر درون سازمان، محیط خارجی سازمان را نیز در نظر می‌گیرند.
سیستم‌های اندازه‌گیری عملکرد سنتی بر توسعه شاخص‌های عمدتا مرتبط با اقتصاد و کارایی متمرکز می‌شدند و توانایی محدودی برای اندازه‌گیری اثربخشی یا پیامد در سازمان‌ها داشتند. این سیستم‌های اندازه‌گیری عملکرد سنتی بیشتر به دلیل در برنگرفتن ابعاد غیرمالی عملکرد از بسیاری از مجموعه معیارها مورد انتقاد قرار می‌گرفتند. امروزه استفاده از معیارهای غیرمالی به همراه معیارهای مالی عملکرد به طور فزاینده‌ای در بخشهای مختلف مورد توجه قرار گرفته استKloot & Martin, 2000)).

۲-رفتار مصرف کننده در برگیرنده فعالیتهای زیادی است
تمامی مصرف کنندگان دارای تفاوتهایی از لحاظ افکار، احساس ، تصمیم و غیره هستند . بازاریابان باید به فعالیتهای مصرف کنندگان توجه نمایند. برخی از فعالیتهای مصرف کنندگان عبارتند از :دیدن تبلیغات، تصمیم خرید، تصمیم گیری در مورد چگونگی پرداخت هزینه ها (نقد یا نسیه) (موون و مینور،۲۰۰۱)
۳- رفتار مصرف کننده یک فر آیند است
رفتار مصرف کننده شامل انتخاب، خرید، مصرف و ازبین بردن محصولات و خدمات است که شامل سه مرحله فعالیتهای قبل از خرید، فعالیتهای خرید، فعالیتهای پس از خرید می باشد (همان)
۴-رفتار مصرف کننده در زمان های مختلف دارای پیچیدگی های متفاوت است
خرید کالاهای متفاوت توسط افراد مختلف پیچیدگی های متفاوتی دارد ، خرید بعضی از کالاها مستلزم طی هر سه مرحله فرایند رفتار خرید مصرف کننده است در حالی که خرید برخی از کالاها یا کالاهایی که به طور مداوم مصرف می شوند بسیار ساده و نیازمند طی مراحل مختلف نخواهد بود . مشتریان سعی می کنند فرایند خرید را از طریق اعتماد به دیگران ، وفاداری به مارک و غیره ساده نمایند)هاوکینز و دیگران،۲۰۰۷)
۵-رفتار مصرف کننده نقش های مختلفی را در بر می گیرد
مصرف کننده می تواند در زمان های مختلف حداقل هر یک از سه نقش تاثیر گذار، خریدار ، مصرف کننده را ایفا کند . زمانی که برای خود خریدی انجام می دهیم هر سه نقش مذکور را می توانیم خود به تنهایی ایفا کنیم ، گاهی با بهره گرفتن از نظر دیگران کالایی را برای کسی خریداری می کنیم که در این حالت هر کدام می توانیم نقشی جداگانه را بر عهده بگیریم .

۶- رفتار مصرف کننده تحت تاثیر عوامل خارجی است
رفتار مصرف کننده تحت تاثیر عوامل خارجی زیادی مانند فرهنگ، خرده فرهنگ، طبقات اجتماعی و … قرار دارد. این تاثیرات می تواند کوتاه مدت، میان مدت یا بلند مدت باشد.
۷- رفتار مصرف کننده در افراد مختلف متفاوت است
با توجه به اینکه افراد خواسته ها و نیازهای متفاوتی دارند ، درنتیجه رفتار آنها متفاوت است و این متفاوت بودن رفتار مصرف کننده، پیش بینی رفتار مصرف کننده را برای بازاریابان مشکل تر می کند، برای رفع این مشکل می توان بازار را بخش بندی نمود.
مصرف کنندگان برای انتخاب کالای مورد نیازشان از یک سری عوامل معین تأثیر می پذیرند. این عوامل هرکدام سهم جداگان های در پذیرش و یا رد تصمیم خریدار دارند. محققان برای سازماندهی نحوه تصمیم گیری، مد لهایی ارائه کرده اند که مطالع هشان کمک بسزایی به شناخت فرایند نحوه انتخاب مشتر یها خواهد کرد. مد لهای رفتار مصرف کنندگان در کتاب های مختلف، در قالب مدل نیکوزیا، مدل هوارد-شث، مدل انگل گولاک بل کول، مدل تصمیم گیری خانوادگی شث، مدل پردازش اطلاعات بتمن معرفی شده اند(آرنولد و دیگران،۲۰۰۴).
بررسی مدل های ارائه شده توسط محققان نشان می دهد که سه مدل هوارد، انگل ، گولاک و شث، بر تصمیم گیری مصرف کننده تأکید دارند، به عبارت بهتر آن مد لها بر چگونگی انتخاب مارک توسط مشتر یها به طور فردی بحث می کنند. با کنار هم قرار دادن این مد لها، می توان برای طراحی تحقیقات آینده جهت افزایش درک مصرف کننده بینشی فراهم آورد. در این مد لها، اجزا، متغیرها و روابط بین اجزای مختلف مورد بحث قرار گرفته است.

۲-۱۳-۳- مدل نیکوزیا

مدل نیکوزیا بر ارتباط بین شرکت و مصرف کننده بالقوه اش تمرکز دارد. به طورکلی، شرکت از طریق پیا مهای بازاریابی و تبلیغات با مصرف کنندگان ارتباط برقرار می کنند، و در عوض مصرف کنندگان نیز با پاس خهای خریدشان به شرکت مرتبط می شوند. بنابراین، مدل نیکوزیا در طرح، یک الگوی تعاملی است. شرکت می کوشد مشتر یها را تحت تأثیر قرار داده و آن ها نیز به نوبه خود با عمل یا عکس العمل خود بر شرکت اثر می گذارند. مدل نیکوزیا، در کامل ترین حالت، یک نمودار تفصیلی از فرایند تصمیم گیری مصرف کنندگان ارائه می دهد. این مدل به چهار حوزه اصل تقسیم می شود: ۱- فاصله بین منبع پیام و عکس العمل مصرف کننده ۲- جس توجو و ارزیابی۳- عمل خرید ۴- بازخور.

۲-۱۳-۴- مدل هوارد - شث

در مدل هوارد شث، نظریه مصرف کنندگان بسیار عمقی بررسی شده است. در زیر به تفکیک هر سه مرحله توضیح داده می شود:
حل مسأله گسترده: علم و دانش مصرف کنندگان درمورد کالاها عمدتاً کم و محدود است؛ در این حالت، خریدار هیچ کالایی را بر کالای دیگر ترجیح نمی دهد؛ بنابراین، به طور فعال به جست وجوی اطلاعات درمورد انواع گوناگون یک کالا می پردازد. براساس این مدل، پس از اثرگذاری عوامل مؤثر خارجی و درونی، ادراک افراد ساختار لازم را یافته و قصد و تمایلش نسبت به خرید شکل می گیرد.
حل مسأله محدود: مصرف کننده اطلاعات اندکی داشته و می خواهد توسط عوامل بیرونی به طور مؤثری راهنمایی شود تا بتواند کالای مورد نیازش را تهیه و استفاده کند. خریدار، مقداری اطلاعات درمورد کالا به دست آورده است، اما هنوز به اندازه ای اطلاعات ندارد که بتواند کالایی را ترجیح دهد. در این حالت، خریدار به جست وجوی اطلاعات از گزینه های مشابه می پرازد، اگرچه معیار انتخاب تقریبا برایش مشخص شده است.
رفتار پاسخ تکراری: در این حالت، علم و آگاهی مصرف کننده درمورد کالاها کافی است. به عبارت بهتر، مشتری از کارکردهای دیگر خود تأثیرات بیش تری خواهد پذیرفت؛ به طور مثال، منفعت آتی کالا رنگ بیش تری در نگرش مشتری به خود می گیرد. خرید مشتری از عوامل دیگری همچون ارز شهای وی متأثر است.
مدل پردازش اطلاعات بتمن درمورد انتخاب کالا توسط مصرف کنندگان
مدل بتمن درمورد انتخاب مصرف کنندگان دقیقاً دیدگاه پردازش اطلاعات و شناختی را ارائه می دهد. در این دیدگاه، مصرف کننده به عنوان فردی تلقی می شود که ظرفیت محدودی برای پردازش اطلاعات دارد. هنگامی که مصرف کننده با امر انتخاب مواجه می شود، به ندرت به تحلیل پیچیده جزئیات کالاهای در دسترس می پردازد. در عوض، همان گونه که در این مدل مطرح شده است، استراتژ یهای تصمیم گیری مصرف کننده بسیار ساده یا استقرایی است. مدل بتمن در کامل ترین حالت شامل تعدادی از نمودارهای به هم پیوسته است که ابعاد متعدد فرایند انتخاب مصرف کنندگان را دربرم یگیرد. این مدل هفت جزء اساسی دارد که عبارت اند از: ظرفیت پردازش، انگیزش، توجه به رمز درآوردن ادراکی، کسب اطلاعات و ارزیابی آن ها، به حافظه سپردن، پردازش تصمیم، فرایند یادگیری و مصرف.
براساس مد لهای تصمیم گیری، فرد نگرش خود را بر پایه عوامل اثرگذار درونی،بیرونی و سازمانی نظام می بخشد؛ بنابراین، هر زمان که بخواهد تصمیم به انجام کاری بگیرد، تأثیر هریک از عناصر گفته شده، متفاوت خواهد بود. آنچه در تمامی مد لهای اشاره شده مشترک است، این است که فرد در فرایند تصمیم گیری از محر کهای متعددی متأثر می شود که از مهم ترین آ نها می توان به محرک درونی دانش اشاره کرد. مشتری ها برای انتخاب یک کالا از بین کالاهای دیگر، از دانش خود بهره می گیرند. در مد لهای اشاره شده حتی میزان مشارکت افراد در تصمیم گیر یها نیز از میزان آگاهیشان به مسائل نشأت می گیرد. به عبارت دیگر، نگرش فرد تحت نفوذ دانش شخصی، تجربیات مستقیم و تجارب دیگران است(سالمون، ۲۰۰۲).

۲-۱۳-۵- مدل کاتلر برای رفتار خرید مشتری

در گذشته فروشندگان ، به دلیل کم بودن شرکتهای رقیب و کمتر بودن تنوع محصولات به طور مستقیم مبادرت به فروش کالا می کردند . اما، امروزه با افزایش شرکتها ، افزایش رقبا و از طرفی با افزایش در آمدهای مردم دیگر فروشندگان قادر به برقراری ارتباط مستقیم با خریداران نخواهند بود . بازاریان و فروشندگان برای مطالعه رفتار مصرف کننده به انجام تحقیق وادار می شوند . حال این سوال پیش می آید که خریداران چه کسانی هستند؟ چه موقع خرید می کنند؟ و … اما مهمترین سوال مطرح شده این است که در برابر محرکهای بازاریابی واکنش مصرف کنندگان چگونه است؟ شرکتی دارای امتیاز است که از واکنش مصرف کنندگان نسبت به محرکهای بازاریابی آگاهی داشته باشد.به همین دلیل شرکتها در رابطه با ارتباط محرکهای بازاریابی و واکنش مصرف کننده تحقیقات بسیاری انجام داده اند. نقطه شروع این تحقیقات در شکل شماره ۲ نشان داده شده است. همانطور که شکل نشان می دهد محرکها ی بازاریابی همراه با سایر محرکها وارد جعبه سیاه مصرف کننده می شوند و این سبب بروز واکنش هایی در این جعبه سیاه می شود. حال بازاریابان می خواهند بدانندکه در این جعبه سیاه چه می گذرد.جعبه سیاه خود از دو قسمت تشکیل شده است .قسمت اول خصوصیات فردی خریدار است. که روی نحوه درک و واکنش او نسبت به محرک تاثیر دارد و قسمت دوم، فرایند تصمیم گیری خریدار است که روی رفتار او اثر می گذارد.

۲-۱۴- فرایند تصمیم گیری مشتری در خرید

مصرف کنندگان محصولات متفاوتی خریداری می کنند و این تفاوت باعث متفاوت شدن تصمیمات خرید می شود فرایند خرید شامل مراحل متعددی است که در شکل شماره ۱ برگرفته از سایت (abercrombie.com) ارائه شده است.مصرف کنندگان برای خرید برخی از کالاها نیازی به طی همه مراحل تصمیم گیری خرید را ندارند ، اما بعضی از خریدها آنقدر مهم هستند که مصرف کننده را وادار می کنند تا تمامی این مراحل را با دقت و وسواس زیادی انجام دهد. این مراحل عبارتند از :
۱- شناخت مساله
اولین مرحله فرایند تصمیم گیری این است که فرد بین وضعیت موجود و مطلوب تفاوتی را احساس نماید پس سعی می کند تا این تفاوت را برطرف نماید.
۲- جمع آوری اطلاعات
برا ی حل این مشکل اطلاعاتی را جمع آوری می نماید. این اطلاعات می تواند داخلی(تجربیات پیشیین (و یا خارجی) خانواده، نمایشگاه و… باشد.
۳- ارزیابی گزینه ها
بعد از جمع آوری اطلاعات مصرف کننده آماده تصمیم گیری است. در این مرحله او بایستی گزینه های مختلف را بررسی و ارزیابی نماید و محصولی را انتخاب کند که خواسته های اورا برآورده سازد.

1. 1. خرید

این مرحله مرحله ای است که تمام فعالیتهای بازاریاب به نتیجه می رسد. مصرف کننده در این مرحله با توجه به اطلاعاتی که از مراحل قبل به دست آورده، محصولی را انتخاب می کند که احساس می کند تمام نیازهای او را برطرف می سازدو آن را خریداری می نماید.
۵-رفتار پس از خرید
مصرف کننده محصولات خریداری شده را با تفکرات، محصولات، رقبا، برداشت و انتظارات خود از محصول مقایسه می نماید و دو حالت رضایت و عدم رضایت که میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد ظاهر
می شود.

۲-۱۵- چهارچوب نظری

این جنبه به خواننده اساس و ریشه انعطاف پذیری قیمت را در رابطه با رفتار خرید مشتری ارائه می دهد. یعنی دامنه و حدود آن، و قلمرو مرتبط، که می تواند به عنوان تحقیق و مطالعه ما ضمیمه گردد.

تصویر ۱-۲- قالب و چارچوب تجارت الکترونیک

افرایم و همکارن (۲۰۰۸) انعطاف پذیری قیمت و رفتار خرید مشتریان آنلاین(کارل شاپیرو، ١٩٩٩)

۲-۱۶- پیشینه تحقیق

۲-۱۶-۱- پیشینه تحقیقات انجام شده در داخل کشور

شعبان اللهی وحمدان و حسن زاده(۲۰۰۹)، در تحقیقی با عنوان بررسی رابطه تجارت الکترونیکی و رفتار خرید مشتری به این نتیجه رسیدند. در بازار اینترنتی نسبت به بازار سنتی این چالش وجود دارد که سازمان تجاری با رقبای بیشتری مواجه است و وفاداری مشتریان کم تر است. لذا در تجارت الکترونیکی، جذب،کسب اعتماد، رضایت و حفظ مشتریان برای سازمان تجاری مسأله ای مهم و دشوار است. نتیجه پژوهش حاکی است که اعتماد، وفاداری و رضایت در تعامل با هم بر افزایش خرید الکترونیکی تأثیرگذارند اما میزان و نحوه تأثیرگذاری و تعامل آن ها در کشورهای مختلف تفاوت دارد.

همان طور که از رابطه بالا مشخص است، حاصل جمع تعداد مثبت‏های درست و تعداد منفی‏های درست، نشانگر تعداد نمونه‏هایی است که توسط سیستم به درستی تشخیص داده شده‏اند. مشکل استفاده از معیار صحت برای تشخیص مرجع مشترک، این است که این معیار در زمانی که داده‏ها نا‏متوازن هستند، معیار مناسبی نیست. زیرا در این حالت، رده‏ای را که در بین داده‏ها بیشترین آرا را دارد(رده اکثریت) را به تمام داده‏ها نسبت می‏دهد. درنتیجه معیار صحت منجر به مقدار بالایی می‏شود، درحالیکه هیچ یک از زنجیره اشارات هم مرجع یافت نشده است.

از آنجائیکه هدف این است که موتور یادگیری اشاره‏های هم مرجع را بدرستی تشخیص دهد، نتایج آزمایشات انجام شده در قالب معیارهای دقت، فراخوانی و معیار F1 مربوط به داده‏های مثبت ارزیابی شده‏اند.[۶۳] این معیارها توانایی سیستم را در شناسایی نمونه‏های مثبت ارزیابی می‏کند. معیار فراخوانی^[۲۱۹] بالا، به این معناست که سیستم تعداد کمی خطای منفی نادرست داشته است. معیار دقت^[۲۲۰] بالا، به این معناست که سیستم تعداد کمی خطای مثبت نادرست تولید کرده است. در حقیقت معیار FMeasure یا FB، یک میانگین هارمونیک^[۲۲۱] میان پارامتر‏های فراخوانی و دقت می‏باشد و هدف اصلی یک سیستم تشخیص مرجع مشترک، بیشینه کردن این معیار می‏باشد. FMeasure بر اساس رابطه ۴-۲ محاسبه می‏شود.
رابطه (۴-۲)
در رابطه‏ی فوق با افزایش B، تمرکز بر روی فراخوانی و با کاهش B، تمرکز بر روی دقت خواهد بود. زمانیکه B=1 در نظر گرفته شود، اهمیت دقت و فراخوانی به یک اندازه در نظر گرفته می‏شود. بنابراین F1، برابر خواهد بود با رابطه ۴-۳.
رابطه (۴-۳)
هر کدام از معیارهای فراخوانی و دقت نیز طبق رابطه‏های ۴-۴ و ۴-۵ محاسبه می‏شوند.
رابطه(۴-۴)
رابطه(۴-۵)
۴-۳-۴. نتیجه ارزیابی
دراین بخش، نتایج بدست آمده از اعمال الگوریتم‏های یادگیری مورد آزمایش را بر روی داده‏های پیکره لوتوس ارائه می‏نمائیم. در مورد پارامتر‏های مورد بررسی، از آنجائیکه برخی از مقادیر پارامترهای ورودی، برای الگوریتم‏های پایه‏ی منتخب ما، قابل پذیرش نبودند، با اعمال پیش پردازش‏هایی بر روی داده‏ها، پارامتر‏های پیش فرضی را در نظر گرفتیم. به عنوان نمونه، از جمله‏ی این پارامتر‏ها، فاصله‏ی میان دو اشاره(فاصله جملات و تعداد واژگان میان دو اشاره) می‏باشد.
۴-۳-۴-۱.نتایجِ بدست آمده
همان‏طور که پیش‏تر نیز گفته شد، عملکرد اجرای الگوریتم‏های یادگیری، به گونه‏ای نیست که بتوان به سادگی یکی را بر دیگری ارجح دانست. لذا برای اینکه برای یک مسئله یادگیری زبان پارسی، یادگیر مناسب انتخاب نمائیم؛ باید روش‏های یادگیری متفاوتی را به صورت عملی بر آن آزمایش کنیم. به همین منظور سه الگوریتم یادگیری پایه را در محیط Clementine و MALLETمورد آزمایش قرار داده و آنها را با یکدیگر مقایسه نمودیم. جدول۴-۵ و شکل ۴-۶، بهترین نتایج بدست آمده از هر کدام از الگوریتم‏ها را نمایش داده و مقایسه می‏ نمایند.

هر کدام از الگوریتم‏های پایه در شرایط متفاوت، سنجیده و مقایسه شده‏اند. همان طور که در جدول ۴-۶، مشاهده می‏نمایید، یادگیر ماشین بردار پشتیبان، با هسته‏های متفاوت(RBF، حلقوی، چندجمله‏ای با درجه‏های ۲ تا ۸) مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از بررسی این الگوریتم نشان‏گر آن است که در هسته چند جمله‏ای، با افزایش درجه چند جمله‏ای، عموماً هر دو معیار دقت و فراخوانی نیز افزایش پیدا می‏کند و به دنبال آن‏ها، معیار F1 نیز ارتقاء می‏یابد. هرچند این ارتقاء ناچیز است، اما نتایج نشان می‏دهد، یادگیر SVM در بهترین شرایطش دارای هسته‏ی چند جمله‏ای با درجه ۸ می‏باشد.